അയോദ്ധ്യാധിപതി ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ ശ്രീരാമനും ഭരതനും ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്‌നനും മാതൃകാ സഹോദരങ്ങളാണ്. ജീവിതത്തില്‍ പലവിധ സാദ്ധ്യതകളെല്ലാമുള്ളവരാണ് നാലു പേരും. എന്നാലും അവര്‍ ഓരോരുത്തരും പരസ്പരം സ്‌നേഹിച്ചും ആദരിച്ചും മാത്രമേ പെരുമാറിയിട്ടുള്ളു. അതിനു നിദര്‍ശനമായ നിരവധി അവസരങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
രാമന് പതിനാലു വര്‍ഷം പിതാവിന്റെ ആജ്ഞാനുസാരം വനവാസം ചെയ്ത കാലം. രാജ്യഭാരം ഭരതന്റെ ചുമതലയിലായി. രാമനെ പിതാവിനു തുല്യം മാനിച്ച് ആദരിക്കുന്ന ഭരതന് രാജ്യഭരണത്തിന് പ്രാപ്തിയുണ്ടെങ്കിലും രാമനെ കൂടാതെ ഭരണം നടത്താന്‍ മനസ്സു സമ്മതിക്കുന്നുമില്ല. രാമന്റെ നിര്‍ബന്ധത്തിനും അനുജ്ഞയ്‌ക്കും അനുസരിച്ച് തല്‍ക്കാലത്തേയ്‌ക്ക് രാജ്യഭരണം ഏറ്റെടുത്തേ പറ്റൂ. അപ്പോള്‍ രാമന്റെ പാദുകം വെച്ച് പൂജിച്ച് രാമനെ മനസ്സില്‍ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ഭരണകാര്യം നിര്‍വ്വഹിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. രാജ്യഭരണം സ്വന്തമാക്കാനുള്ള അസുലഭാവസരമായിരുന്നു അത്. എന്നിട്ടും രാമഭക്തികൊണ്ടും ആദരവുകൊണ്ടും രാമനെ മുന്‍നിര്‍ത്തി തന്നെയാണ് ഭരണം നടത്തിയത്. രാമന് ഭരതനില്‍ പൂര്‍ണമായ വിശ്വാസവും കഴിവില്‍ ബോദ്ധ്യവുമുണ്ട്. ഭരതന്റെ ഭരണകാലത്ത് രാജ്യം മുമ്പെന്നത്തെക്കാളും പുരോഗതിയും വര്‍ദ്ധിച്ച ഐശ്വര്യവും കൈവരിച്ചിരുന്നു. ഭരതന്റെ രാമനിലുള്ള സമര്‍പ്പിതഭാവം ശ്രേയസ്സിലേയ്‌ക്കു നയിച്ചു.
ലക്ഷ്മണനാകട്ടെ, നിഴല്‍പോലെ രാമന്റെ കൂടെത്തന്നെയായിരുന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. രാമന്റെയും സീതയുടെയും വനവാസമാരംഭിച്ചപ്പോള്‍ അവരെ അനുഗമിക്കുകയായിരുന്നു. അവരുടെ കൂടെ എല്ലാ കഷ്ടതകളും സഹിച്ച് അംഗരക്ഷകനെപ്പോലെ കഴിഞ്ഞു. രാമനെ പിതാവിനു തുല്യവും സീതയെ മാതാവിനു തുല്യവുമായിട്ടായിരുന്നു മാനിച്ചിരുന്നത്; അല്ലാതെ മറ്റൊരു ചിന്തയുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. രാമനും സീതയും ഉറങ്ങിയ ശേഷമേ ലക്ഷ്മണന്‍ ഉറങ്ങിയിട്ടുപോലുമുണ്ടായിരുന്നുള്ളു. അവര്‍ക്ക് ഒരാപത്തും വരാതിരിക്കാന്‍ ബദ്ധശ്രദ്ധനായിരുന്നു.
ശത്രുഘ്‌നനാവട്ടെ, രാജ്യഭരണകാര്യത്തിലും മറ്റും ഭരതനെ സഹായിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു. ഓരോ ചുവടിലും ഭരതനു താങ്ങായിട്ടായിരുന്നു ശത്രുഘ്‌നന്‍ നിലകൊണ്ടത്.
നാലുപേരും പരസ്പരം സ്‌നേഹത്തോടെയും സഹവര്‍ത്തിത്വത്തോടെയും കഴിഞ്ഞു. അത് അവരുടെയും രാജ്യത്തിന്റയും ശ്രേയസ്സിനു വഴിയൊരുക്കി. ഇവരുടെ ഉദാത്തമായ സാഹോദര്യം ഇന്ന് സ്വത്തിനും അധികാരത്തിനുവേണ്ടിയും ധര്‍മ്മത്തെ ഹനിച്ച് കടിപിടി കൂടുന്നവര്‍ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നെങ്കില്‍ ജീവിതം സാര്‍ത്ഥകമാകും.
ജന്മഭൂമി ഓണ്‍ലൈന്‍