പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി നടത്തിയ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന് സന്ദര്ശനത്തിലൂടെ ആ രാജ്യവുമായുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ ബന്ധം കൂടുതല് ശക്തിപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.
ദീര്ഘകാല യുറേനിയം വിതരണ കരാറിനായി പ്രവര്ത്തിക്കാന് ഇരു രാജ്യങ്ങളും ധാരണയിലെത്തിയതോടെയാണ് സന്ദര്ശനം അവസാനിച്ചത്. ഭാരതവും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും തങ്ങളുടെ തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ പതിനഞ്ചാം വാര്ഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന വേളയിലാണ് ബന്ധം പുതിയൊരു തലത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ സന്ദര്ശനത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഫലങ്ങളില് ഒന്നായിരുന്നു ദീര്ഘകാല യുറേനിയം വിതരണ ക്രമീകരണ പ്രഖ്യാപനം. സൈനികേതര ആണവോര്ജ്ജ പദ്ധതിയുടെ വികസനത്തിന് പിന്തുണ നല്കുന്നതിനായി യുറേനിയം വിതരണ സ്രോതസ്സുകള് വൈവിധ്യവത്കരിക്കാന് ഭാരതം ശ്രമിച്ചുവരികയായിരുന്നു. അതിനാല് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനുമായുള്ള ഈ ധാരണയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ശുദ്ധ ഊര്ജവും ഉയര്ന്നുവരുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഉള്പ്പെടെ കൂടുതല് ആഴത്തിലുള്ള സഹകരണത്തിനായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള മേഖലകളിലൊന്നായിരുന്നു ആണവോര്ജം. സ്ഥിരതയുള്ള ദീര്ഘകാല യുറേനിയം വിതരണം, ആണവോര്ജ ഉല്പ്പാദന മേഖലയിലെ ഭാരതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങള്ക്ക് പിന്തുണ നല്കുകയും ഊര്ജ സുരക്ഷ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. ഭാരതവും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും തമ്മില് വളര്ന്നുവരുന്ന ബന്ധത്തിന്
ഈ പ്രഖ്യാപനം പുതിയ ഉത്തേജനം നല്കുന്നു.
ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണം, വര്ദ്ധിച്ചുവരുന്ന വിശ്വാസത്തെയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതെന്ന പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ വാക്കുകള് ഇതിന് തെളിവാണ്.
ഭീകരവാദം, തീവ്രവാദപരമായ ആശയങ്ങള്, വിഘടനവാദം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ശക്തമായ പ്രതികരണം ആവശ്യമാണെന്നും, ഭാരതവും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും സമ്മതിച്ചു. ഈ വെല്ലുവിളികള് മേഖലയിലെ സമാധാനത്തിനും സ്ഥിരതയ്ക്കും ഭീഷണിയായാണ് ഇരു രാജ്യങ്ങളും കാണുന്നതെന്നും, അവയ്ക്കെതിരെ ഒരുതരത്തിലുള്ള സഹിഷ്ണുതയും പാടില്ലെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി മോദി പറഞ്ഞു.
മധ്യേഷ്യന് രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ഭാരതം കൂടുതല് ആഴത്തിലാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തില് സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള ഈ ശ്രദ്ധയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഈ മേഖലയില് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനെ ‘മധ്യേഷ്യയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത്’ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രാജ്യമെന്നും, മേഖലയുമായുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ ഇടപെടലിന്റെ കേന്ദ്രമെന്നും മോദി വിശേഷിപ്പിപ്പിച്ചത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളും സന്ദര്ശനത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചര്ച്ചാ വിഷയമായിരുന്നു. ഉസ്ബെക് പ്രസിഡന്റ് മിര്സിയോയേവിന്റെ അഭിപ്രായത്തില്, ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം ആദ്യമായി ഒരു ബില്യണ് ഡോളര് കടന്നു. 2030 ആകുമ്പോഴേക്കും ഇത് അഞ്ച് ബില്യണ് ഡോളറായി ഉയര്ത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യമാണ് ഇരു രാജ്യങ്ങള്ക്കുമുള്ളത്. ഇത് കൈവരിക്കുന്നതിനായി സംയുക്ത ബിസിനസ് ഉച്ചകോടി സംഘടിപ്പിക്കുകയും, ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും കമ്പനികള്ക്ക് അവസരങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കാന് കഴിയുന്ന അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതികള് പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യും.
പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ നാലാമത്തെ സന്ദര്ശനമായിരുന്നു ഇത്. മധ്യേഷ്യയിലുടനീളം തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധങ്ങള് ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ഭാരതത്തിന്റെ വിശാലമായ ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണിത്. ഭാരത-ഉസ്ബെക് ബന്ധങ്ങള് ഇരു സര്ക്കാരുകള്ക്കും ദേശീയ തലസ്ഥാനങ്ങള്ക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കണമെന്നും മോദി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനില് യോഗയ്ക്ക് കൂടുതല് ജനപ്രീതി ലഭിച്ചുവരികയാണ്.
സന്ദര്ശനത്തിനിടെ പ്രസിഡന്റ് മിര്സിയോയേവ് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെ പരമോന്നത ബഹുമതി മോദിക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഭാരത-ഉസ്ബെക് ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതില് നല്കിയ സംഭാവനയ്ക്കുള്ള അംഗീകാരമായാണ് ഈ ബഹുമതി. രണ്ട് ദിവസത്തെ സന്ദര്ശനം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് ഭാരതവും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും സഹകരണത്തിനായി വിശാല ചട്ടക്കൂട് രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
