ആത്മജ്ഞാനോപദേശം തുടരുന്നു
ശ്ലോകം 203
തദാത്മനാത്മനോഃ സമ്യക്
വിവേകേനൈവ സിദ്ധ്യതി
തതോ വിവേകഃ കര്ത്തവ്യഃ
പ്രത്യഗാത്മാ സദാത്മനോഃ
ആത്മാവും അനാത്മാവും തമ്മില് വേണ്ടവിധത്തില് വിവേചിച്ച് അറിഞ്ഞാല് മാത്രമേ സമ്യക് ജ്ഞാനം നേടാനാവൂ. അതിനാല് പ്രത്യഗാത്മാവായ ജീവന്റെയും പരമാത്മാവിന്റെയും സ്വരൂപത്തെക്കുറിച്ച് വിവേക വിചാരം ചെയ്യണം.
സമ്യക് ജ്ഞാനം കൊണ്ടു മാത്രമേ മിഥ്യാ ജ്ഞാനം നീക്കം ചെയ്യാനാവൂ എന്ന് നേരത്തേ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ആത്മാവ് എന്തെന്നും അതില് നിന്ന് വേറിട്ടവയായ അനാത്മ വസ്തുക്കള് ഏതെന്നും നല്ലതുപോലെ വിവേചനം ചെയ്ത് അറിയണം.
ആത്മാവ് ചൈതന്യവും അനാത്മ വസ്തുക്കളെല്ലാം ജഡവുമാണ്. എല്ലാ ഉപാധികളും ജഡമാണ്. ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, മനസ്സ്, ബുദ്ധി തുടങ്ങിയ ഉപാധികളില്പെട്ട് അതില് അഭിമാനിക്കുകയാണ് ഇപ്പോള്. വിവേക വിചാരത്തോടെ അതില് നിന്ന് പിന്മാറണം. പ്രത്യഗാത്മാവായി കുടികൊള്ളുന്ന ആ ജീവന് തന്നെയാണ് പരമാത്മാവ് എന്ന സമ്യക്ജ്ഞാനം ഈ വിവേകവിചാരത്തിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. ആത്മാവും അനാത്മാക്കളും വിരുദ്ധ ധര്മ്മമുള്ളവയാണ്. താദാത്മ്യം കൊണ്ടു മാത്രമാണ് ഭ്രമമുണ്ടായത്. അത് വിചാരം ചെയ്ത് വേര്തിരിച്ചറിയണം. എല്ലാവിധത്തിലുള്ള ഭ്രാന്തിയും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും സമ്യക് ജ്ഞാനം വരുമ്പോള് നീങ്ങും. വിവേക വിചാരമാണ് അതിനുള്ള വഴി. ആത്മജ്ഞാനത്തെ തന്നില് തന്നെ അനുഭവിക്കും വരെ സാധകര് ആത്മ അനാത്മാവിചാരം ചെയ്യണം.
ശ്ലോകം 204
ജലം പങ്കവദസ്പഷ്ടം
പങ്കാ പായേ ജലം സ്ഫടം
യഥാ ഭാതി തഥാത്മാപി
ദോഷാഭാവേ സ്ഫുടപ്രഭഃ
വളരെയേറെ മലിനമായ വെള്ളം അതിലെ ചളിയും മറ്റും നീക്കിയാല് തെളിയുന്നത് പോലെ കളങ്കത്തെ നീക്കിയാല് ആത്മാവ് തെളിഞ്ഞ് വിളങ്ങും. വെള്ളം സ്വാഭാവികമായി തെളിഞ്ഞതാണ്. ചേറും ചളിയും മറ്റ് മാലിന്യങ്ങളും കലരുമ്പോഴാണ് അത് കലങ്ങുന്നത്. അങ്ങനെയുള്ള വെള്ളത്തില് നിന്ന് മാലിന്യങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്താല് അത് മുന്നേപ്പോലെ ശുദ്ധജലമാകും.
ആത്മാവിന്റെ കാര്യവും ഇതുപോലെയാണ്. നിത്യ ശുദ്ധസ്വരൂപമാണ് അതിന്. വാസ്തവത്തില് ആത്മാവില് കളങ്കമോ ദോഷമോ ഒന്നുമില്ല. എന്തെങ്കിലുമുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നുവെന്ന് അത് ഉപാധികളുമായി ചേര്ന്നിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, മനസ്സ്, ബുദ്ധി തുടങ്ങിയ ഉപാധികളുമായി അത് താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുമ്പോള് പരിമിതനായ ജീവനാകുന്നു.
വിഷയവികാര ചാര രൂപത്തിലുള്ള മാലിന്യങ്ങള് ജീവനെ ബാധിക്കുന്നു. മിഥ്യാ ജ്ഞാനമായ ഇത് നീങ്ങണം. മനസ്സിലുണ്ടാകുന്ന കലക്കംമൂലം ആത്മ സ്വരൂപത്തെ അറിയാനാവില്ല. ഉള്ളിലെ വിക്ഷേപങ്ങളും കലക്കങ്ങളും തീരണം എന്നാലേ ആത്മ പ്രകാശം തെളിയൂ. വിവേക വിചാരത്തോല് സമ്യക് ജ്ഞാനം നേടി മാലിന്യ ദോഷത്തെ നീക്കം ചെയ്യാനാകും. അതിനാല് സാധകര് സദാ വിവേക വിചാരം ചെയ്യണം.
