ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തില്‍നിന്ന് റെക്കോര്‍ഡ് വിളവെടുപ്പുകളിലേക്ക് ഭാരതം മുന്നേറിക്കഴിഞ്ഞു. ഉല്പാദന വര്‍ദ്ധനയില്‍ നിന്ന് മൂല്യവര്‍ദ്ധനയിലേക്കും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയില്‍ നിന്ന് പോഷകാഹാര സുരക്ഷയിലേക്കുമുള്ള അടുത്ത കുതിപ്പാണ് ഇനി രാജ്യത്തിന് ആവശ്യം. കാലാവസ്ഥാ അതിജീവന ശാസ്ത്രം, വിളവെടുപ്പാനന്തര മൂല്യശൃംഖലകള്‍, ആധുനിക കണ്ടുപിടുത്തങ്ങളും പരമ്പരാഗത അറിവുകളും തമ്മിലെ സമന്വയം എന്നിവ ഈ മുന്നേറ്റത്തിന് കരുത്തേകുമ്പോള്‍, കര്‍ഷകരുടെ വരുമാന വര്‍ധനയായിരിക്കും വിജയത്തിന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ അളവുകോല്‍.
ഭക്ഷണമെന്നത് ജീവന്റെ നിലനില്‍പ്പിനുള്ള ഉപാധി മാത്രമല്ല; ഏതൊരു രാജ്യത്തിന്റെയും സാമൂഹ്യ സുസ്ഥിരതയോടും സാമ്പത്തിക ശക്തിയോടും മാനവിക അന്തസ്സിനോടും അത് ആഴത്തില്‍ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കാര്‍ഷിക വളര്‍ച്ചയുടെ മാറുന്ന മുഖം
സമാനതകളില്ലാത്ത മാറ്റത്തിന്റെ കഥയാണ് ഭാരതത്തിന്റെ കാര്‍ഷിക ചരിത്രം പറയാനുള്ളത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഭക്ഷ്യധാന്യ ക്ഷാമവും കുറഞ്ഞ ഉല്പാദനക്ഷമതയും വിദേശ ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന ദയനീയ അവസ്ഥയുമായിരുന്നു രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാല്‍, ഉയര്‍ന്ന വിളവു തരുന്ന വിത്തുകള്‍, ജലസേചനം, കാര്‍ഷിക ഗവേഷണം, വളങ്ങള്‍, സ്ഥാപനപരമായ വായ്‌പകള്‍, താങ്ങുവില എന്നിവയെല്ലാം കോര്‍ത്തിണക്കി നടത്തിയ പരിശ്രമങ്ങളാണ് ഹരിതവിപ്ലവത്തിന് ജന്മം നല്‍കിയത്. ഗോതമ്പിന്റെയും നെല്ലിന്റെയും ഉല്പാദന വര്‍ധനയില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങിനില്‍ക്കാതെ, രാജ്യം ഭക്ഷ്യസ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കുകയും ദേശീയ വളര്‍ച്ചയ്‌ക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ പാകുകയും ചെയ്തു. ഭാരതം ഇന്ന് പാലിന്റെയും പയറുവര്‍ഗങ്ങളുടെയും ഉല്പാദനത്തിലും അരി കയറ്റുമതിയിലും ലോകത്ത് ഒന്നാമതാണ്.
പോഷകാഹാരം, തൊഴിലവസരങ്ങള്‍, സംരംഭകത്വം, മൂല്യവര്‍ധന, ഗ്രാമീണ സമൃദ്ധി എന്നിവയുടെയെല്ലാം പ്രധാന ചാലകശക്തിയായി കൃഷി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഭാരതത്തിന്റെ കാര്‍ഷിക പരിവര്‍ത്തനത്തെ പൊതുവില്‍ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി കാണാം:
ആദ്യഘട്ടം (1967-1995): ഭക്ഷ്യ സ്വയംപര്യാപ്തതയ്‌ക്കും ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉല്പാദനത്തിനുമുള്ള മുന്‍ഗണന.
രണ്ടാം ഘട്ടം (1996-2014): ജനങ്ങളുടെ വര്‍ധിച്ചുവന്ന വരുമാനത്തിനും ഭക്ഷണശീലങ്ങള്‍ക്കും അനുസൃതമായ കാര്‍ഷിക വൈവിധ്യവല്‍ക്കരണം.
മൂന്നാം ഘട്ടം (2015നു ശേഷം): വിഭവങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമമായ വിനിയോഗം, കാലാവസ്ഥാ അതിജീവന ശേഷി, കര്‍ഷകരുടെ വരുമാന വര്‍ധന എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള കുതിപ്പ്.
ഈ മാറ്റത്തിന്റെ തെളിവുകള്‍ കാര്‍ഷിക വളര്‍ച്ചാനിരക്കില്‍ വ്യക്തമാണ്. 1967-1995 കാലയളവില്‍ ശരാശരി വാര്‍ഷിക വളര്‍ച്ച 2.71 ശതമാനവും 1996 മുതല്‍ 2014 വരെ 2.98 ശതമാനവുമായിരുന്നെങ്കില്‍, 2015-നു ശേഷം അത് ഏകദേശം 4.51 ശതമാനമായി ഉയര്‍ന്നു. 2024-25-ലെ റെക്കോഡ് വിളവായ 357.73 ദശലക്ഷം ടണ്ണിന്റെ പിന്‍ബലത്തില്‍, 2025-26 ലെ ദേശീയ ഭക്ഷ്യധാന്യോല്പാദനം 376.56 ദശലക്ഷം ടണ്‍ എന്ന അഭൂതപൂര്‍വമായ നാഴികക്കല്ല് പിന്നിടുമെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
കാലാവസ്ഥാ അതിജീവനവും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വഴികളും
തീവ്രമാകുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും കടുത്ത ഭൂഗര്‍ഭ ജല ശോഷണവും മണ്ണിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തകര്‍ച്ചയും കാര്‍ഷിക വികസനത്തില്‍ കാതലായ ദിശാമാറ്റം അനിവാര്യമാക്കുന്നു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെ അമിതമായി ആശ്രയിച്ചുള്ളതല്ല അടുത്ത കാര്‍ഷിക വിപ്ലവം; മറിച്ച് ഉല്പാദനച്ചെലവ് കുറയ്‌ക്കുക, കാലാവസ്ഥാ ആഘാതം ലഘൂകരിക്കുക, വിഭവങ്ങള്‍ കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിക്കുക എന്നിവയായിരിക്കണം അതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ജനിതകഘടനാ ശാസ്ത്രം, ജീന്‍ എഡിറ്റിങ്, നിര്‍മ്മിതബുദ്ധി (എ.ഐ.), റിമോട്ട് സെന്‍സിങ്, ഡിജിറ്റല്‍ അതിസൂക്ഷ്മ കൃഷി തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികവിദ്യകള്‍ ഈ മാറ്റത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നു. 2025-26-ല്‍ മാത്രം ഇന്ത്യന്‍ കാര്‍ഷിക ഗവേഷണ കൗണ്‍സില്‍ പുറത്തിറക്കിയ 386 പുതിയ വിത്തുകളില്‍ 94 ശതമാനവും കാലാവസ്ഥാ അതിജീവന ശേഷിയുള്ളവയും 29 ശതമാനം ജൈവ സമ്പുഷ്ടവുമാണ്.
കൃഷിയിടത്തില്‍ നിന്ന് മൂല്യവര്‍ധനയിലേക്ക്
ഉല്പാദനം കൊണ്ടുമാത്രം കര്‍ഷക സമൃദ്ധി ഉറപ്പാക്കാനാവില്ല. ഉല്പാദന-വിപണന മൂല്യശൃംഖലയുടെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും കര്‍ഷകര്‍ സജീവ പങ്കാളികളാകുമ്പോള്‍ മാത്രമേ അവരുടെ ഉല്പന്നങ്ങള്‍ക്ക് ന്യായവില ലഭിക്കൂ. തരംതിരിക്കല്‍, സംസ്‌കരണം, പാക്കിങ്, ബ്രാന്‍ഡിങ്, ശീതീകരണ ശൃംഖലകള്‍, ഗതാഗതം, കയറ്റുമതി എന്നിവയെല്ലാം കാര്‍ഷികോല്പന്നങ്ങളുടെ മൂല്യം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്ന നിര്‍ണായക കണ്ണികളാണ്. ഭാരതത്തിലെ കൃഷിഭൂമിയുടെ 86 ശതമാനത്തോളം ചെറുകിട-നാമമാത്ര കര്‍ഷകരുടെ കൈകളിലായതിനാല്‍, ‘അഗ്രി സ്റ്റാക്ക്’, ‘ഇ-നാം’ തുടങ്ങിയ ഡിജിറ്റല്‍ പൊതുസംവിധാനങ്ങളും കാര്‍ഷികോല്പാദന സംഘങ്ങളും ഈ മാറ്റത്തിന് കരുത്ത് പകരുന്നു.
ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയില്‍നിന്ന് പോഷകാഹാര സുരക്ഷയിലേക്ക്
ഹരിത വിപ്ലവത്തിലൂടെ ഭക്ഷ്യധാന്യ സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിച്ച ഭാരതത്തിന്റെ അടുത്ത തന്ത്രപ്രധാന ലക്ഷ്യം സമഗ്ര പോഷകാഹാര സുരക്ഷയാണ്. പയറുവര്‍ഗങ്ങള്‍, എണ്ണക്കുരുക്കള്‍, പഴങ്ങള്‍, പച്ചക്കറികള്‍, പാല്‍, മത്സ്യം എന്നിവയുടെ വര്‍ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യകതയ്‌ക്ക് അനുസൃതമായി നയങ്ങള്‍ മാറേണ്ടതുണ്ട്.
വിളവെടുപ്പാനന്തര നഷ്ടം കുറയ്‌ക്കല്‍: സെന്‍ട്രല്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് പോസ്റ്റ്-ഹാര്‍വെസ്റ്റ് എന്‍ജിനീയറിങ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയുടെ കണക്കുപ്രകാരം, പഴങ്ങള്‍ക്കും പച്ചക്കറികള്‍ക്കും 4.5 മുതല്‍ 15 ശതമാനം വരെയും ധാന്യങ്ങള്‍ക്ക് 3 മുതല്‍ 6 ശതമാനം വരെയും വിളവെടുപ്പാനന്തര നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. കൃഷിയിടങ്ങളോട് ചേര്‍ന്ന ചെറുകിട സംഭരണശാലകളിലൂടെയും ശീതീകരിച്ച ചരക്കുനീക്ക ശൃംഖലകളിലൂടെയും ഇത് തടയേണ്ടതുണ്ട്.
ജലസുരക്ഷ: സൂക്ഷ്മ ജലസേചനം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ജലവിനിയോഗ ശേഷി 30-50 ശതമാനവും വിളവ് 20-30 ശതമാനവും വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനാകും.
ബയോ-ഫോര്‍ട്ടിഫിക്കേഷന്‍: സിങ്ക് സമൃദ്ധമായ ഗോതമ്പും ഇരുമ്പ് സത്ത് അടങ്ങിയ കമ്പവും ഉള്‍പ്പെടെ ഇരുനൂറിലേറെ ജൈവ സമ്പുഷ്ട വിളകള്‍ ഇതിനകം കര്‍ഷകരിലേക്ക് എത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാരതത്തിന്റെ കാര്‍ഷിക പരിവര്‍ത്തനംയാഥാര്‍ത്ഥ്യമാകണമെങ്കില്‍ ആധുനിക ശാസ്ത്ര കണ്ടുപിടുത്തങ്ങളും ഭാരതീയ വിജ്ഞാന പാരമ്പര്യവും തമ്മിലെ സമന്വയം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളെ അതിജീവിക്കാന്‍ ശേഷിയുള്ളതും ജൈവവൈവിധ്യപൂര്‍ണവുമായ കാര്‍ഷിക ആവാസവ്യവസ്ഥകള്‍ കെട്ടിപ്പടുക്കാന്‍ ഇത് സഹായിക്കും.
ഓരോ സാങ്കേതികവിദ്യയും ലബോറട്ടറികളില്‍നിന്ന് കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരണം; വനിതാ കര്‍ഷകരും ഗ്രാമീണ യുവതയും കാര്‍ഷിക-സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പുകളും ഈ പരിവര്‍ത്തനത്തിലെ സജീവ പങ്കാളികളാകണം. ഇന്നത്തെ നൂതനാശയങ്ങളും വിഭവ സംരക്ഷണവുമാണ് വരുംതലമുറകളുടെ ഭക്ഷ്യലഭ്യതയും പോഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്നത്.
(കേന്ദ്ര കാര്‍ഷിക ഗവേഷണ – വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ് സെക്രട്ടറിയും ഇന്ത്യന്‍ കാര്‍ഷിക ഗവേഷണ കൗണ്‍സില്‍ ഡയറക്ടര്‍ ജനറലുമാണ് ലേഖകന്‍)
ജന്മഭൂമി ഓണ്‍ലൈന്‍