നാദബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഏകാന്തസഞ്ചാരി

ഇളയരാജയുടെ ജന്മദിനം ജൂൺ 2, – 2026-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് *83 വയസ്സ്* തികയുന്നു

……….

ജനപ്രിയ സംഗീതത്തിന്റെ ലളിതഭാവങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന്റെ ആഴങ്ങളുമായി കൂട്ടിയിണക്കിയ മഹാ പ്രതിഭയായ ഇളയരാജ, ദശകങ്ങളായി കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയമിടിപ്പുകളെയാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. നാടോടി ഈണങ്ങളുടെ തനത് മണ്ണിൽ തുടങ്ങി, പാശ്ചാത്യ ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളിൽ വരെ അത് അനായാസം വ്യാപരിച്ചു. ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം മെലഡികൾ പരസ്പരം മത്സരിച്ചും എന്നാൽ പരസ്പരപൂരകങ്ങളായും സഞ്ചരിക്കുന്ന രീതി ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിൽ ഇത്രയധികം പരീക്ഷിച്ച് വിജയിപ്പിച്ച മറ്റൊരു സംഗീതജ്ഞനില്ല. സാധാരണക്കാരന് അന്യമായിരുന്ന പല കർണാടക രാഗങ്ങളെയും അവയുടെ ശാസ്ത്രീയമായ ശുദ്ധി ചോർന്നുപോകാതെ ജനപ്രിയ ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഒപ്പം, സിനിമയിൽ പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന് എന്ത് സ്ഥാനമാണുള്ളതെന്ന് ഇന്ത്യൻ സിനിമയെ പഠിപ്പിച്ചതും ഇളയരാജയാണ് എന്ന് ഒരു പരിധി വരെ പറയാം. നിശബ്ദതയെപ്പോലും ഒരു വാദ്യോപകരണമാക്കി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക വൈഭവമുണ്ടായിരുന്നു.

ഇളയരാജയുടെ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർക്കസ്ട്രേഷയെയും വയലിൻ തരംഗങ്ങളെയും കുറിച്ചാണ് വാചാലരാകാറുള്ളത്. എന്നാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതത്തിന്റെ ഏറ്റവും തീക്ഷ്ണവും, പലരും തിരിച്ചറിയാതെ പോയതുമായ ഒരു വശമുണ്ട്; അതാണ് “ശൂന്യതയുടെ സംഗീതാത്മകത” അഥവാ വരികൾക്കും വാദ്യോപകരണങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ അദ്ദേഹം മനഃപൂർവ്വം സൃഷ്ടിക്കുന്ന നിശബ്ദതയുടെ ഇടങ്ങൾ. ഒരു ശിൽപി കല്ലിൽ നിന്ന് ആവശ്യമില്ലാത്ത ഭാഗങ്ങൾ കൊത്തിമാറ്റി ശില്പം നിർമ്മിക്കുന്നത് പോലെ, ഇളയരാജ ശബ്ദ കോലാഹലങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് ‘ശബ്ദമില്ലായ്‌മയെ’ കൊത്തിയെടുക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല പ്രണയ-വിരഹ ഗാനങ്ങളും ശ്രദ്ധിച്ചാൽ പാട്ടിന്റെ പല്ലവിയും അനുപല്ലവിയും തമ്മിൽ ചേരുന്നിടത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വരി പാടി നിർത്തി അടുത്ത വരി തുടങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പോ ഒരു ചെറിയ വിരാമം ഉണ്ടാകും. അവിടെ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ പോലും നിശബ്ദമായിരിക്കും. ഈ ശൂന്യത കേവലം ഒരു സാങ്കേതിക വിരാമമല്ല, മറിച്ച് കേൾവിക്കാരന്റെ മനസ്സിലേക്ക് ആ പാട്ടിന്റെ ആത്മാവ് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാൻ അദ്ദേഹം നൽകുന്ന സമയമാണ്. ആ നിശബ്ദതയിൽ കേൾവിക്കാരൻ സ്വന്തം ശ്വാസമോ, ഹൃദയമിടിപ്പോ കേൾക്കുന്നു. ശബ്ദം കൊണ്ട് മാത്രമല്ല, ‘ശബ്ദമില്ലായ്‌മ’ കൊണ്ടും വികാരങ്ങളെ ഉണർത്താം എന്ന് തെളിയിച്ചതാണ് ഇളയരാജയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദാർശനിക സംഭാവന.

ഇളയരാജയുടെ സൃഷ്ടികളിലെ ഓർക്കസ്ട്രേഷൻ പാശ്ചാത്യ-പൗരസ്ത്യ സംഗീതങ്ങളുടെ ഒരു അപൂർവ്വ രാസവിദ്യയാണ്. തമിഴ് ഗ്രാമീണതയുടെ മണമുള്ള ഒരു നാടൻ പാട്ടിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വരുന്നത് ഒരുപക്ഷേ സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്രയുടെ അകമ്പടിയായിരിക്കും. തബലയും മൃദംഗവും വായിക്കുന്ന അതേ താളത്തിൽ വയലിനുകളും സെല്ലോകളും അവിടെ സംവദിക്കും. ഭാരതീയ രാഗങ്ങളുടെ ആത്മാവിലേക്ക് പാശ്ചാത്യ ഹാർമണി അദ്ദേഹം ലയിപ്പിച്ചു ചേർത്തത് ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ കൃത്യതയോടെയായിരുന്നു. ഇളയരാജ എന്നത് കേവലം ഒരു വ്യക്തിയല്ല, ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സംഗീത സംസ്കാരമാണ്. ഭാവതീവ്രതയും ശാസ്ത്രീയതയും ഒരുപോലെ സമ്മേളിക്കുന്ന ആ നാദപ്രപഞ്ചം വരുംതലമുറകൾക്ക് ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്. വാക്കുകൾക്ക് പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത വികാരങ്ങളെ സ്പർശിക്കാനും, മനുഷ്യമനസ്സിനെ പ്രകൃതിയോടും ഈശ്വരനോടും അടുപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈണങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞു. പലരും സംഗീതത്തെ വിനോദമായോ വികാരപ്രകടനമായോ കാണുമ്പോൾ, ഇളയരാജയ്‌ക്ക് അത് പ്രപഞ്ചരഹസ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ധ്യാനവഴിയാണ്. ഒരു പ്രാർത്ഥന പോലെ പവിത്രവും, പ്രകൃതിയുടെ ഋതുഭേദങ്ങൾ പോലെ സ്വഭാവികവുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാദപ്രപഞ്ചം. മനുഷ്യൻ തന്റെ സുഖങ്ങളിലും ദുഃഖങ്ങളിലും ഏകാന്തതയിലും അഭയം തേടുന്നത് അക്ഷരങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ഈ ഈണങ്ങളിലാണ്. ആ നാദധാര ഇനിയും ഈ ഭൂമിയെ ആർദ്രമാക്കട്ടെയെന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; യുഗപ്രഭാവനായ ആ സംഗീതർഷിക്ക് ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.