വടക്കൻ ഇറാനിൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഗോർഗൻ നഗരത്തിനടുത്ത് പാടങ്ങൾക്കും ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങൾക്കുമിടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതാണ് നിഗൂഢതമായ ഖന്ദാൻ കോട്ട. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ മൺകട്ടകളും കല്ലുകളും കൊണ്ടുള്ള തകർന്ന മതിലുകളോടുകൂടിയതാണ് ഈ പ്രദേശം. എന്നാൽ ഇതിനു താഴെ രഹസ്യ തുരങ്കങ്ങളും അറകളുമുണ്ടെന്നാണ് ഈ കോട്ടയെക്കുറിച്ചുള്ള വസ്തുത
വടക്കുനിന്നുള്ള ഗോത്ര ആക്രമണങ്ങളുടെ ഭീഷണിയുണ്ടായിരുന്നതിൽ പുരാതനകാലത്ത് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം ഏറെയായിരുന്നു. ഈ കോട്ട സംബന്ധിച്ച് തദ്ദേശീയർക്കിടയിൽ അനേകം കഥകളുണ്ട്. കോട്ടയെ ഗോർഗനിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ കേന്ദ്രങ്ങളുമായും പഴയ നഗരകേന്ദ്രവുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഭൂഗർഭ പാതയെക്കുറിച്ച് നാട്ടുകാർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
കോട്ടയുടെ യഥാർത്ഥ നിർമാതാക്കളെക്കുറിച്ചും ഒരു നിഗൂഢതയുണ്ട്. ഒരു പ്രത്യേക രാജവംശവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ശിലാലിഖിതങ്ങളോ ചരിത്രരേഖകളോ വിരളമാണ്. കാസ്പിയൻ മേഖലയിൽ അനേകം അർദ്ധ-സ്വതന്ത്ര രാജവംശങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അത്തരത്തിലൊരു പ്രാദേശിക അധികാര കേന്ദ്രത്തിന്റേതാകാം ഖന്ദാൻ കോട്ട
ഗോർഗൻ നഗരം ഒരുകാലത്ത് ‘അസ്തറാബാദ്’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. കാസ്പിയൻ മേഖലയുടെ തെക്കുകിഴക്കൻ അതിർത്തിയിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു നഗരമായിരുന്നു ഇത്. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ഈ പ്രദേശം ഒരു അതിർത്തി മേഖലയായിരുന്നു. ഈ തുരങ്കങ്ങൾ ഭരണാധികാരികൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള വഴികളോ ഉപരോധ സമയങ്ങളിൽ രഹസ്യ നീക്കങ്ങൾക്കുള്ള മാർഗങ്ങളോ ആയിരുന്നു.
ഖന്ദാൻ കോട്ടയുടെ നിലവിലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ കനത്ത പ്രതിരോധ മതിലുകളും ഉയർന്ന നിരീക്ഷണ സ്ഥാനങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവ സൈനികപരമായ നിർമാണ ശൈലി പുലർത്തുന്നതാണ്. എങ്കിലും ഈ കോട്ടയുടെയും അതിരിക്കുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇന്നും പഠനവിധേയമായിട്ടില്ല
