അഹം സര്‍വേഷു ഭൂതേഷു സമഃ
ഞാന്‍ എല്ലാത്തരം ജീവികളോടും സമഭാവം തന്നെയാണ്
എപ്പോഴും പുലര്‍ത്തുന്നത്.
”സുഹൃദം സര്‍വ്വഭൂതാനാം
ജ്ഞാത്വാ മാം ശാന്തിമൃച്ഛതി”
(ഗീ- 5-29)
(എല്ലാ പ്രാണികളുടെയും സുഹൃത്താണ് ഈ കൃഷ്ണന്‍ എന്ന് അറിയുകയും അതനുസരിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും ചെയ്താല്‍ മാത്രമേ യഥാര്‍ത്ഥ സുഖം കിട്ടുകയുള്ളൂ) എന്നു പറഞ്ഞത് ഓര്‍മ്മയില്ലേ?
ദേവന്മാരായും മനുഷ്യരായും മൃഗങ്ങളായും വൃക്ഷലതാദികളായും ജീവഗണങ്ങള്‍ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ജാതി, കുലം, സ്വഭാവം, ജ്ഞാനം, അജ്ഞാനം, പ്രവൃത്തികള്‍ മുതലായ കാരണങ്ങള്‍ കൊണ്ട് വിവിധ രീതിയില്‍ ജീവിക്കുന്നവരില്‍ ഉത്തമന്മാരും മധ്യമന്മാരും അധമരുമുണ്ട്. ഇവരാല്‍ ഭജിക്കപ്പെടേണ്ടതായ ഞാന്‍ എല്ലാ തരക്കാരിലും ഒരേപോലെ അന്തര്യാമിയായി നിന്ന്, അവര്‍ക്ക് പ്രവര്‍ത്തനശക്തി നല്‍കിക്കൊണ്ട് നില്‍ക്കുന്നു. എനിക്ക് ആരോടും സ്‌നേഹമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ല. എന്നെ എല്ലാവര്‍ക്കും ആശ്രയിച്ച് സേവിക്കാം.
ജാതി, സ്വഭാവം, ജ്ഞാനം, ്രപവൃത്തി മുതലായ കാരണങ്ങള്‍ മൂലം അധമാവസ്ഥയില്‍ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവര്‍ എന്നെ ഭജിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ഒരു ന്യൂനതയും ഒരു അധമാവസ്ഥയും വരില്ല. അത്തരക്കാരായ ആരാധകന്മാരോട് ദ്വേഷവും ഇല്ല. അതുപോലെ ജാതി, കുലം മുതലായ കാരണങ്ങളാല്‍ ഉത്തമന്മാരായവരാല്‍ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന എനിക്ക് ഒരു ഉത്കൃഷ്ടതയും കിട്ടേണ്ടതായിട്ടും ഇല്ല.
ജാതി, കുലം മുതലായവയാല്‍ ഉള്ള ഉത്കൃഷ്ടതകൊണ്ടല്ല, ഭക്തന്മാരുടെ സ്‌നേഹപൂര്‍ണമായ സേവനം ഞാന്‍ സ്വീകരിക്കുന്നുത്. ജാതി മുതലായവയാല്‍ നികൃഷ്ടന്മാരുടെ സേവനവും ഞാന്‍ സ്വീകരിക്കുന്നു. അവരുടെ ഹൃദയമാകുന്ന സരസ്സില്‍നിന്ന് ഭക്തിപൂര്‍വമായ സേവനം എന്നിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മാത്രമാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. അത്തരം ഭക്തന്മാര്‍ക്ക് എന്റെ സമീപത്തില്‍തന്നെ എന്നെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിതം സഫലമാക്കുകയും ചെയ്യാം.
ഉദാഹരണങ്ങള്‍ നോക്കുക:
ഇന്ദ്രദ്യുമ്‌നന്‍ എന്ന രാജാവ്, അഗസ്ത്യശാപംകൊണ്ട് ആനയായിത്തീര്‍ന്നുവെങ്കിലും, ആദ്യകാലം എന്നെ കീര്‍ത്തിച്ചും പൂജിച്ചും ഭജിച്ചതുകൊണ്ടാണ്, മുതലയുടെ പിടിയില്‍നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് മുക്തി കൊടുത്തത്. നിഷാദരാജാവായ ഗുഹന്റെ ഭക്ത്യാവേശം എന്നെ ആ ഭക്തനെ ആലിംഗനം ചെയ്യിപ്പിച്ചു. ഹനൂമാന്‍, സുഗ്രീവന്‍ ഇവര്‍ വാനരന്മാരാണ്. അവര്‍ എന്നോടു കാട്ടിയ സൗഹൃദവും സേവനങ്ങളും എന്നെക്കൊണ്ട് അവരെ ആലിംഗനം ചെയ്യിച്ചു. മിഥിലാപുരിയിലെ ശ്രുതദേവന്‍ എന്ന ബ്രാഹ്മണന്‍, ബഹുലാശ്വന്‍ എന്ന രാജാവ്, ഭീഷ്മര്‍ മുതലായവര്‍ ഉന്നതകുലജാതന്മാരാണ്, സകല ധര്‍മശാസ്ത്രങ്ങളും അറിയുന്നവരാണ്. പക്ഷെ അതൊന്നുമല്ല എന്റെ സന്തോഷത്തിനു കാരണം. സ്‌നേഹപൂര്‍വ്വമായ സേവനവും സമര്‍പ്പണ മനോഭാവവും ആണ്. ദുര്യോധനന്‍ മുതലായവര്‍ക്ക് ഭക്തിയില്ല. അതുകൊണ്ട് എന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാന്‍ കഴിയുന്നില്ല.
