പഴയ ചിന്തകളെല്ലാം മൂഢവിശ്വാസങ്ങളാകാം; എന്നാല് ഈ ആന്ധ്യസമൂഹത്തിന്റെ ഇടയ്ക്കും അടുത്തുമായി കാഞ്ചനശകലങ്ങളും ഉണ്മകളും കുടികൊള്ളുന്നുണ്ട്. അതിലെ അഴുക്കൊക്കെ നീക്കി പൊന്നുമാത്രമെടുക്കാനുള്ള ഉപായം നിങ്ങള് കണ്ടുപിടിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കില് അതു രണ്ടാം പടിയേ ആകുന്നുള്ളൂ. ഒരു കാര്യംകൂടി വേണ്ടതുണ്ട്. എന്താണ് നിങ്ങളുടെ പ്രേരകമായ ആന്തരചിന്ത? പൊന്നിലുള്ള ദൂരയോ, പേരിനും പെരുമയ്ക്കുമുള്ള കൊതിയോ അല്ല നിങ്ങളെ ഉന്തിവിടുന്നതെന്നു തീര്ച്ചയാണോ? ലോകമാസകലം നിങ്ങളെ ഞെരിച്ചരയ്ക്കണമെന്നു കരുതിയാലും, തന്റെ ലക്ഷ്യം കയ്യൊഴിക്കാതെ മുന്നേറാമെന്നു നിങ്ങള്ക്കുറപ്പുണ്ടോ? പ്രാണന് പണയത്തിലായാലും തനിയേ തന്റെ കര്ത്തവ്യം നിര്വഹിക്കുമെന്ന്, തന്റെ കൃത്യമിന്നതാണെന്നു തനിക്കു നിശ്ചയമുണ്ടെന്ന് നല്ല ഉറപ്പുണ്ടോ? അവസാനശ്വാസംവരെ, നെഞ്ചിലെ ഒടുക്കത്തെ മിടിപ്പുവരെ, വിടാതെ പരിശ്രമിക്കുമെന്നു തന്റേടം തോന്നുന്നുണ്ടോ? എങ്കില് നിങ്ങളൊരു ശരിയായ പരിഷ്കര്ത്താവ്, നിങ്ങളൊരാചാര്യന്, ഒരു നാഥന്, മാനവ സമുദായത്തിനൊരനുഗ്രഹം. പക്ഷേ മനുഷ്യന്നു തീരെ ക്ഷമയില്ല. മൂക്കിനപ്പുറം കാണാന് കഴിവില്ല. അവന് അടക്കിവാഴണം; അവന് ഫലം ഉടനെ കിട്ടണം. എന്തുകൊണ്ട്? ഫലമൊക്കെ അവനുതന്നെ നേടണം. മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തില് അവനു വാസ്തവത്തില് നോട്ടമില്ല. അനുഷ്ഠേയമായതുകൊണ്ട് അനുഷ്ഠിക്കണമെന്നല്ല അവന്റെ വിചാരം. കര്മ്മത്തിനേ നിനക്കവകാശമുള്ളൂ. അതിന്റെ ഫലത്തിനില്ല എന്നരുളുന്നു കൃഷ്ണന്. എന്തിനു ഫലത്തില് തൂങ്ങണം? കര്ത്തവ്യം നമ്മുടേത്. ഫലം അതിന്റെ പാടു നോക്കട്ടെ. പക്ഷേ മനുഷ്യനു ക്ഷമയില്ല. അവനേതെങ്കിലും പരിപാടി കടന്നുപിടിക്കും. ലോകമെങ്ങും വരാന്പോകുന്ന നിരവധി പരിഷ്ക്കര്ത്താക്കളിലധികം പേരേയും ഈ തലക്കെട്ടിലുള്പ്പെടുത്താം.
-സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്
