മഹാഭാരതത്തിലെ കൃഷ്ണന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ രൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് പാര്ത്ഥസാരഥി. അര്ജുനന്റെ സാരഥിയായി കൃഷ്ണന് ഇരിക്കുന്ന കഥാസന്ദര്ഭത്തില്, വലിയൊരു സ്ഥാനത്തേക്കാള് വലിയൊരു ഉത്തരവാദിത്തമാണ് അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുക്കുന്നത്. യുദ്ധഭൂമിയില് അര്ജുനന്റെ രഥം നയിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായ ഒരു മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനും ദിശ നല്കുകയാണ് കൃഷ്ണന്.
ഈ സന്ദര്ഭം നേതൃത്വത്തിന്റെ യഥാര്ഥ അര്ത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചിന്തയാണ് ഉയര്ത്തുന്നത്.
കൃഷ്ണസന്ദേശം
നേതൃത്വം അധികാരം കൈവശം വയ്ക്കുന്നതല്ല; മറ്റൊരാള്ക്ക് ശരിയായ വഴി കണ്ടെത്താന് താങ്ങാകുന്നതാണ്.
മുന്നില് നിന്ന് എല്ലാവരെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരാളല്ല യഥാര്ഥ നേതാവ്. ആവശ്യമുള്ളപ്പോള് പിന്നില് നിന്ന് പിന്തുണയ്ക്കാനും, ആശയക്കുഴപ്പത്തില് ദിശ കാണിക്കാനും, മറ്റൊരാളുടെ കഴിവില് വിശ്വസിക്കാനും കഴിയുന്നവനാണ് നല്ല നേതാവ്.
ജീവിതസ്പര്ശം
നമ്മുടെ ജീവിതത്തില് പല തരത്തിലുള്ള നേതൃത്വങ്ങള് നാം കാണുന്നു. കുടുംബത്തില് മാതാപിതാക്കള്, ജോലിസ്ഥലത്ത് മേലധികാരികള്, സമൂഹത്തില് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവര് ഓരോരുത്തര്ക്കും മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ട്. എന്നാല് ഒരു സ്ഥാനമുണ്ടെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരാള് നേതാവാകുന്നില്ല.
ഒരു ഓഫീസിലെ മേലധികാരി ജീവനക്കാരെ ഭയപ്പെടുത്തി ജോലി ചെയ്യിപ്പിക്കാം. മറ്റൊരാള് അവരിലെ കഴിവ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാം. രണ്ടുപേര്ക്കും അധികാരമുണ്ട്; എന്നാല് രണ്ടാമത്തെയാളിലാണ് നേതൃത്വത്തിന്റെ യഥാര്ഥ അര്ത്ഥം കാണുന്നത്.
ഒരു നല്ല രക്ഷകര്ത്താവ് മക്കളുടെ എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും സ്വയം എടുക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാന് അവരെ പഠിപ്പിക്കുകയും, അവര് സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങള് എടുക്കുമ്പോള് ഒപ്പം നില്ക്കുകയും ചെയ്യും.
ഒരു നല്ല സുഹൃത്തും അതുതന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്. നമ്മുടെ പ്രശ്നങ്ങള്ക്ക് എല്ലാ ഉത്തരങ്ങളും നല്കണമെന്നില്ല. ചിലപ്പോള് നമ്മള് ചിന്തിക്കേണ്ട ശരിയായ ചോദ്യം ചോദിച്ചുതരുന്നതാണ് വലിയ സഹായം.
പാര്ത്ഥസാരഥിയുടെ രൂപം നമ്മെ ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതം നയിച്ചുകൊടുക്കുന്നതല്ല, അയാള്ക്ക് സ്വന്തം വഴി കണ്ടെത്താന് സഹായിക്കുന്നതാണ് യഥാര്ഥ നേതൃത്വം എന്നതാണ്.
നമ്മുടെ സുഹൃത്ത് ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായിരിക്കാം. അവന് ഉപദേശം നല്കുന്നതിനു മുമ്പ് അവനെ കേള്ക്കാം. ഉടന് തീരുമാനമെടുത്തുകൊടുക്കുന്നതിനുപകരം, സ്വന്തം തീരുമാനത്തിലേക്ക് എത്താന് സഹായിക്കാം.
നേതൃത്വം വലിയ വേദികളില് മാത്രം ആവശ്യമില്ല. വീട്ടിലും സൗഹൃദത്തിലും ജോലിസ്ഥലത്തും സമൂഹത്തിലും അതിന്റെ ചെറിയ രൂപങ്ങള് ദിവസവും കാണാം.
ഒരാളുടെ ആത്മവിശ്വാസം തകര്ന്നപ്പോള് ”നിനക്ക് കഴിയും” എന്ന് പറയുന്ന ഒരു വാക്കും നേതൃത്വം തന്നെയാണ്. ഒരാള് വഴിതെറ്റുമ്പോള് കുറ്റപ്പെടുത്താതെ ശരിയായ വഴി കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നതും നേതൃത്വം തന്നെയാണ്.
നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ളവരെ നമ്മെ ആശ്രയിക്കുന്നവരാക്കുന്നതിനെക്കാള്, അവര്ക്ക് സ്വന്തം കാലില് നില്ക്കാന് കഴിയുന്നവരാക്കുകയാണ് വലിയ നേതൃത്വത്തിന്റെ അടയാളം.
കൃഷ്ണസ്പര്ശം:
രഥം നയിക്കുന്ന കൈകളേക്കാള് വിലപ്പെട്ടത്, വഴിതെറ്റിയ മനസ്സിന് ദിശ കാണിക്കുന്ന ഹൃദയമാണ്.
