സാളഗ്രാമ ശിലകളും സുദര്ശനചക്രവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വളരെ ആഴത്തിലുള്ളതാണ്. ഭഗവാന് വിഷ്ണുവിന്റെ സുദര്ശനചക്രത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് സാളഗ്രാമത്തെ ആചാര്യന്മാര് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. സാളഗ്രാമങ്ങളെ സവിശേഷമാക്കുന്ന ചില പ്രധാന കാര്യങ്ങള് ഇവയാണ്:
ചക്രങ്ങളുടെ എണ്ണം: ഒരു സാളഗ്രാമ ശിലയ്ക്കുള്ളില് സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ചക്രങ്ങളുടെ എണ്ണവും അവയുടെ സ്ഥാനവും നോക്കിയാണ് അത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഏത് അവതാരത്തെ (ഉദാഹരണത്തിന്: ലക്ഷ്മീനാരായണന്, വാമനന്, നരസിംഹം, കൃഷ്ണന്) പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
സുദര്ശന സാളഗ്രാമം: പുറംഭാഗത്തോ ഉള്ഭാഗത്തോ വ്യക്തമായ ഒറ്റ ചക്രത്തിന്റെയോ ഇരട്ട ചക്രത്തിന്റെയോ അടയാളമുള്ള ശാലഗ്രാമങ്ങളെ ‘സുദര്ശന സാളഗ്രാമം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഋണോര്ജ്ജത്തെയും ദോഷങ്ങളെയും അകറ്റി വീടിന് സംരക്ഷണം നല്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
ചെത്തിയുണ്ടാക്കാത്ത ചക്രം: മനുഷ്യന് ആയുധങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് കൊത്തിയുണ്ടാക്കുന്നതല്ല സാളഗ്രാമത്തിലെ ചക്രങ്ങള്. പ്രകൃത്യാ തന്നെ ശിലയ്ക്കുള്ളില് സര്പ്പിളാകൃതിയില് രൂപപ്പെടുന്ന ഈ ‘ചക്ര അടയാളങ്ങള്’ ഉള്ളതുകൊണ്ടു കൂടിയാണ് സാളഗ്രാമത്തിന് വിഷ്ണുപൂജയില് വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചത്.
ശംഖചൂഡാസുരന്റെ(ജലാന്ധരന്) വധത്തെത്തുടര്ന്ന് അസുരഭാര്യ വൃന്ദയുടെ ശാപത്താല് ഭഗവാന് മഹാവിഷ്ണു ശിലാരൂപം പൂണ്ടതാണ് സാളഗ്രാമം എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ശിലയായനേരം സുദര്ശനചക്രത്തെ കൂടി തനിക്കൊപ്പം ശിലയ്ക്കുള്ളില് അടയാളമായി ഭഗവാന് നിലനിര്ത്തി എന്നാണ് സങ്കല്പ്പം.
വിഷ്ണുധര്മ്മോത്തര പുരാണം, പത്മപുരാണം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളില് ഇക്കാര്യം പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. സാളഗ്രാമത്തിന്റെ നിറം, ആകൃതി, അതിലുള്ള ദ്വാരങ്ങള് (വക്ത്രം), ഉള്ളിലെ സുദര്ശന ചക്രങ്ങളുടെ എണ്ണം, വരകള് എന്നിവ നോക്കിയാണ് അത് വിഷ്ണുവിന്റെ ഏത് അവതാരത്തെ അല്ലെങ്കില് ഭാവത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
1. ലക്ഷ്മീ നാരായണ സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: ഇരുണ്ട കറുപ്പ് നിറമുള്ളതും, വളരെ മിനുസമുള്ളതുമായിരിക്കും. ഇതില് രണ്ട് സുദര്ശന ചക്രങ്ങളുടെ അടയാളം വ്യക്തമായി കാണാം. കൂടാതെ ശിലയുടെ വലതുവശത്ത് ഒരു ചെറിയ വരയോ അടയാളമോ ഉണ്ടായിരിക്കും.
ഫലം: വീടുകളില് ഏറ്റവും കൂടുതല് പൂജിക്കുന്നത് ഇതാണ്. ഇത് ഐശ്വര്യവും സമാധാനവും നല്കുന്നു.
2. നരസിംഹ സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: ഈ ശിലയ്ക്ക് അല്പം ഭയമുണര്ത്തുന്ന ആകൃതിയായിരിക്കും. വലിയ വായ (ദ്വാരം) പോലെ തോന്നിക്കുന്ന ഘടനയും, ഉള്ളില് രണ്ടോ അതിലധികമോ വലിയ ചക്രങ്ങളും, സിംഹത്തിന്റെ സട പോലെ തോന്നിക്കുന്ന വരകളും ഇതിലുണ്ടാകും. നിറം അല്പം ചുവപ്പോ കപിലവര്ണ്ണമോ (മുഷിഞ്ഞ നിറം) ആയിരിക്കും.
ഫലം: സാധാരണയായി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമികള് ഇത് വീട്ടില് വെച്ച് പൂജിക്കാറില്ല; ക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് പൂജിക്കുക. ശത്രുദോഷവും ഭയവും അകറ്റാന് ഇത് ഉത്തമമാണ്.
3. വാമന സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ ഇത് വളരെ ചെറിയ ആകൃതിയിലുള്ള സാളഗ്രാമമായിരിക്കും. എന്നാല് ഇതിന് നല്ല ഉരുണ്ട വടിവും ഭംഗിയുമുണ്ടാകും. ഇതിനുള്ളില് വളരെ ചെറിയ ഒരു ചക്രത്തിന്റെ അടയാളം മാത്രമേ കാണാന് സാധിക്കൂ. അല്പം നീലനിറം കലര്ന്ന കറുപ്പായിരിക്കും ഇത്.
4. വരാഹ സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: ഈ ശിലയുടെ ആകൃതി പന്നിയുടെ മുഖം പോലെ ഒരു വശത്തേക്ക് അല്പം നീണ്ടിരിക്കുന്നതായി തോന്നും. ഇതില് രണ്ട് ചക്രങ്ങള് വ്യത്യസ്ത വലിപ്പത്തില് കാണാം. ശിലയ്ക്ക് മുകളിലായി ഒരു പ്രത്യേക വരയോ മുദ്രയോ ഉണ്ടായിരിക്കും.
5. മത്സ്യാവതാര സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: ഇതിന്റെ ആകൃതി ഒരു മത്സ്യത്തിന്റേതു പോലെ നീളമുള്ളതായിരിക്കും. ഇതിന്റെ മധ്യഭാഗത്തോ ഒരറ്റത്തോ ആയി ഒന്നോ രണ്ടോ ചക്രങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങളും, മത്സ്യത്തിന്റെ വാല് പോലെയോ ചെതുമ്പല് പോലെയോ ഉള്ള വരകളും കാണാം.
6. കൃഷ്ണ സാളഗ്രാമം
(ഗോപാലന്/സന്താനഗോപാലന്)
ലക്ഷണം: പൂര്ണ്ണമായും ഉരുണ്ടതും, നല്ല കടുംകറുപ്പ് നിറമുള്ളതുമായിരിക്കും. ഇതിന്റെ പുറംഭാഗം വളരെ കോമളവും മിനുസമുള്ളതുമായിരിക്കും. ഒരു ചക്രവും, അതിനോടൊപ്പം ഒരു വടിയുടെയോ (കോല്) മയില്പ്പീലിയുടെയോ പോലുള്ള നേര്ത്ത അടയാളങ്ങളും ഇതില് കാണാം.
7. സുദര്ശന സാളഗ്രാമം
ലക്ഷണം: ഇതില് ഒരൊറ്റ വലിയ സുദര്ശന ചക്രം വളരെ വ്യക്തമായി ശിലയുടെ പുറത്തോ ഉള്ഭാഗത്തോ ആയി കാണാന് സാധിക്കും. ബാക്കി അടയാളങ്ങള് വളരെ കുറവായിരിക്കും.
വര്ണ്ണങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം
സാളഗ്രാമത്തിന്റെ നിറങ്ങള്ക്കും പ്രത്യേക അര്ത്ഥങ്ങളുണ്ട്:
കറുപ്പ് (കൃഷ്ണവര്ണ്ണം): ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, സര്വ്വ ഐശ്വര്യപ്രദം.
നീല കലര്ന്ന കറുപ്പ്: രാജകീയമായ പദവിയും സമാധാനവും നല്കുന്നത്.
ചുവപ്പ് കലര്ന്നത്: ഉഗ്രഭാവം (നരസിംഹം, കപിലന്). ഇവ വളരെ കര്ശനമായ പൂജാവിധികളോടെ മാത്രമേ വെയ്ക്കാവൂ.
ഇത്തരത്തില് നൂറിലധികം ഭാവങ്ങളിലുള്ള സാളഗ്രാമങ്ങളെ പുരാണങ്ങളില് തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്