ജക്കാര്‍ത്ത::ഇന്തോനേഷ്യയിലെ 1200 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള പ്രംബാനൻ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം മോദി സന്ദര്‍ശിക്കുന്നതിന് ഒരു കാരണമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ പല ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഇന്തോനേഷ്യയിലെ യോഗകാർത്ത മേഖലയിലെ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവലിംഗത്തിന് പകരം ശിവന്റെ ഒരു വിഗ്രഹം തന്നെ ഉണ്ട്. ഇതിനു പുറമെ കരിങ്കല്ലില്‍ കൊത്തിയ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവ വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിക്കാനും മറ്റുമായി ഇന്ത്യ 65 കോടി രൂപ നല‍്കും.
ഈ വിഗ്രഹം ഈ ക്ഷേത്രത്തെ പവിത്രവും നിഗൂഢവുമാക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഈ ക്ഷേത്രം, 1733-ൽ ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ജീവനക്കാരനായ കോർണലിസ് ആന്റണി ലോൺസ് ആണ് വീണ്ടും കണ്ടെത്തി പുനരുദ്ധരിച്ചത്.
നിർമ്മാണത്തിന് 80 വർഷത്തിനുശേഷം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി കിടന്നിരുന്നു. പ്രംബനൻ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലുതും അങ്കോർ വാട്ടിന് ശേഷമുള്ള രണ്ടാമത്തെ വലിയ ഹിന്ദു ക്ഷേത്ര സമുച്ചയവുമാണ്.
ലോകപാല രാജാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശിവഗ്രഹം 856-ൽ പുറത്തിറക്കിയ ഒരു ലിഖിതം, പ്രംബനൻ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തെ ശൈവ ആരാധനയുടെ കേന്ദ്രമായി വിവരിക്കുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും പത്താം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിൽ ഇന്തോനേഷ്യയിൽ ശൈവ ഹിന്ദുമതം അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചു, അതിനു പിന്നിലെ കരകൗശല വൈദഗ്ധ്യവും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. യോഗ്യകാർത്ത പ്രവിശ്യയിൽ കൊത്തിയെടുത്ത ക്ഷേത്രങ്ങൾ സവിശേഷമായി നിർമ്മിച്ചവയാണ്, ബ്രഹ്മ, വിഷ്ണു ക്ഷേത്രങ്ങളും ദുർഗ്ഗ, സരസ്വതി, ലക്ഷ്മി, ഗണേശൻ, നന്ദി എന്നിവർക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ആരാധനാലയങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഈ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ച്‌ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി.ത്രിമൂർത്തികളായ ശിവൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ് എന്നീ വിഗ്രഹങ്ങളെ തൊഴുതു. ഇന്തോനേഷ്യ പ്രസിഡന്‍റ് പ്രബോവോ സുബിയാന്‍റോയും ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ആക്‌ട് ഈസ്റ്റ് നയത്തിന് കീഴില്‍ സാംസ്കാരിക ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിനായി സംയുക്ത സംരക്ഷണ, പുനരുദ്ധാരണ പദ്ധതി ആരംഭിക്കാൻ ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും സമ്മതിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് സന്ദർശനം. ഒരിയ്‌ക്കലും ചരിത്രസത്യത്തെ തുടച്ചുനീക്കാനാവില്ല എന്നതിന് മറ്റൊരു ഉദാഹണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു ഇന്തോനേഷ്യയിലെ പ്രംബാനന്‍ ക്ഷേത്രം.
