ക്ഷേത്രതന്ത്ര ശാസ്ത്ര പ്രകാരം വളരെ പ്രാധാന്യം ഉള്ള ഒന്നാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല്. ശ്രീകോവിലിനു പുറത്തുള്ള നാലമ്പലവും അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ബലിപീഠങ്ങളും ഉള്കൊള്ളുന്ന സ്ഥൂലദേഹ ഭാഗത്തില് ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ളത് വലിയ ബലിക്കല്ലിനാണ്. ശ്രീകോവിലിന്റെ അധോഭാഗത്തിന്റെ ആവര്ത്തന രൂപമായ നിര്മിതിയാണിത്.
സ്ഥൂലശരീരത്തിന്റെ പാദം മുതല് മേല്പോട്ടുള്ള ഭാഗങ്ങളെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് ശില്പ ശാസ്ത്ര പരമായി പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. വലിയ ബലിക്കല്ലിന്റെ ഉപരിതലം ദേവ പീഠത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാന നിലയില് തന്നെയാകുന്നു. പഞ്ചഭൗതിക സൂക്ഷ്മ ദേഹത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതാണ് ഓരോ അവയവങ്ങളും. ഒരു തരത്തില് ഇത് ഷഡാധാര കല്പന തന്നെയാകുന്നു.
പാദുകം, ജഗതി, കുമുദം, ഗളം, പടി, ഉത്തരം, കപോതം, പദ്മം എന്നീ അവയവങ്ങള് ചേര്ന്നതാണ് സാമാന്യമായ വലിയ ബലിക്കല്ല്. ബിംബസ്ഥാനത്തു നിന്ന് ആറു ദണ്ഡ് നീങ്ങിയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ലിന്റെ സ്ഥാനം. ഇതല്ലാതെ ഏഴോ, എട്ടോ, പത്തോ, പന്ത്രണ്ടോ, പതിനാലോ, പതിനാറോ ദണ്ഡ് ചെന്നേടത്തും വലിയ ബലിക്കല്ല് ആവാം. അതല്ലെങ്കില് പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളില് ഒരു പ്രാകാരം കഴിഞ്ഞു അടുത്ത പ്രാകാരം കല്പിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനത്തേക്കുള്ള അകലത്തിന്റെ മദ്ധ്യം നീക്കിയും ബലിക്കല്ലിന്റെ സ്ഥാനം കല്പ്പിക്കാവുന്നതാണ്.
സാധാരണയായി ബിംബ പ്രതിഷ്ഠാപീഠത്തിന്റെ ഉയരമാണ് വലിയ ബലിക്കല്ലിന്റെ ഉയരം. മൂല പ്രാസാദത്തിന്റെ പാദുകക്കീഴ് മുതല് ദേവ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്ത പീഠമടക്കമുള്ള ഉയരം സ്വീകരിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാകുന്നു. ഈ ഉയരത്തിന്റെ ആറിലൊന്ന് കുറച്ചും സ്വീകരിക്കാം. ഇതല്ലെങ്കില് ഗര്ഭഗൃഹ കട്ടിളയുടെ കീഴ്പ്പടി ഉയരമോ, ഗര്ഭഗൃഹ തറ ഉയരമോ വലിയ ബലിക്കല്ലിന്റെ ഉയരമാക്കാം.
ബലിക്കല്ലിന്റെ ആകെ ഉയരം നിശ്ചയിച്ചു കഴിഞ്ഞാല് ഉയരത്തിന്റെ പത്തില് ഏഴു ഭാഗം കൊണ്ടു ജഗതി വ്യാസമായി കണക്കാക്കാം. അല്ലെങ്കില് ഉയരത്തിന്റെ നേര്പകുതിയും ആവാം. സാധാരണയായി വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇരുപത്തിയേഴ്, ഇരുപത്തിയെട്ട്, മുപ്പത്തി രണ്ട്, മുപ്പത്തിഅഞ്ച് അംശക്രമത്തില് നിര്മ്മിക്കാവുന്നതാണ്.
ഇരുപത്തേഴംശം എങ്കില് വലിയ ബലിപീഠത്തിന്റെ ഉയരത്തെ ഇരുപത്തേഴ് ആയി വിഭജിച്ച് ഒരു ഭാഗം കൊണ്ട് പാദുകം, നാലു ഭാഗം കൊണ്ട് ജഗതി, മൂന്നംശം കൊണ്ട് കുമുദം, ഒരു ഭാഗം കുമുദപട്ടം, പത്തു ഭാഗം കാല്, ഒരു ഭാഗം കൊണ്ട് കല്ലുത്തരം, ഒരു ഭാഗം വളര്, മൂന്നു ഭാഗം കപോതം, ഒരംശം പട്ടം, രണ്ടംശം പദ്മം എന്നിങ്ങനെ കല്പ്പിച്ചു കൊള്ളണം. ഈ നിര്മിതിക്രമം സര്വദേശങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമായി പരിഗണിക്കുന്നു. ഇപ്രകാരം തന്നെ മറ്റുള്ള അംശക്രമവും വിധിയാം വണ്ണം കല്പ്പിച്ചു കൊള്ളണം.
