അയോധ്യാ മഥുരാ മായാ കാശി കാഞ്ചീഅവന്തികാ
വൈശാലീ ദ്വാരകാ ധ്യേയാ പുരീ തക്ഷശിലാ ഗയാ
പടിഞ്ഞാറന് ഉത്തരപ്രദേശില് യമുനയുടെ തീരത്താണ് ഭഗവാന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ ഈ പുരാതന നഗരമുള്ളത്. ഈ നഗരത്തിന്റെ പഴയപേര് മധുര എന്നായിരുന്നു. അതാണ് കാലാന്തരത്തില് മഥുര എന്നായി മാറിയത്. ഇവിടെയുള്ള മധുവനത്തില് വച്ചാണ് ബാലനായ ധ്രുവന് നാരദമഹര്ഷിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം ഘോരതപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് ഭഗവദര്ശനം നേടിയത്. ത്രേതായുഗത്തില് ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ ആവശ്യപ്രകാരം ശത്രുഘ്നന് ദുഷ്ടനായ ലവണാസുരനെ വധിച്ച് മഥുര പിടിച്ചടക്കി.
ദ്വാപരയുഗത്തില് ഭഗവാന് ശ്രീകൃഷ്ണന് മഥുരയിലെ രാജാവായിരുന്ന ദുഷ്ടനായ കംസനെ വധിച്ച് തന്റെ അവതാര ഉദ്ദേശത്തിന് നാന്ദി കുറിച്ചു. കലിയുഗത്തില് ശകന്മാര് ഭാരതം ആക്രമിച്ച് മഥുരയും അവന്തികയും പിടിച്ചടക്കി. ശകനെ പിന്നീട് വിക്രമാദിത്യന് തോല്പ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം മുസ്ലിംഭരണകാലത്ത് ഔറംഗസേബ് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജന്മസ്ഥലത്തെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പൊളിച്ച് അവിടെയും ഒരു മസ്ജിദ് പണിതു. മഥുരയും വൃന്ദാവനവും ശ്രീകൃഷ്ണഭക്തന്മാര്ക്ക് എന്നും പവിത്രവും ആകര്ഷണകേന്ദ്രവുമാണ്.
