സ്ഥിതികാരകനായ വിഷ്ണുഭഗവാന്റെ പത്നിയാണ് മഹാലക്ഷ്മി. സ്ഥിതി അഥവാ നിലനില്പ്പിന് ഐശ്വര്യം അനിവാര്യമായതിനാലാണ് വിഷ്ണു പത്നിയായി ഐശ്വര്യദേവതയായ മഹാലക്ഷ്മിയെ സങ്കല്പിച്ചിരിന്നുന്നത്.
സമ്പത്തിന്റേയും പണത്തിന്റേയും പ്രതീകമാകുന്നു ലക്ഷ്മി. പാലാഴിമഥനത്തില് നിന്നാണ് ലക്ഷ്മിയുടെ ഉത്ഭവം. എട്ടു വിധത്തിലാണ് മഹാലക്ഷ്മിയുടെ രൂപകല്പന. ധനലക്ഷ്മി, ധാന്യലക്ഷ്മി, ധൈര്യലക്ഷ്മി, ശൗര്യലക്ഷ്മി, വിദ്യാലക്ഷ്മി, കീര്ത്തിലക്ഷ്മി, വിജയലക്ഷ്മി, രാജ്യലക്ഷ്മി എന്നിങ്ങനെയാണ് ഈ അഷ്ടലക്ഷ്മീ സങ്കല്പം.
കൈയില് താമരപ്പൂവേന്തി അഭയവരദമുദ്രകളോടു കൂടിയതാണ് ലക്ഷ്മിയുടെ രൂപം. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളിലെല്ലാം മഹാലക്ഷ്മിയും അവതരിച്ചു. രാമാവതാരത്തില് ലക്ഷ്മി അവതരിച്ചത് സീതയായി. കൃഷ്ണാവതാരത്തില് രുക്മിണിയായും രാധയും പിറവിയെടുത്തു.
ജ്യോതിഷത്തില് മഹാലക്ഷ്മിയെ ശുക്രന്റെ അധിദേവതയായി സങ്കല്പിക്കുന്നു. ക്രിയാശക്തിയും രാജസഗുണമുള്ളവളുമായ ലോകമാതാവായാണ് വേദങ്ങള് മഹാലക്ഷ്മിയെ പരാമര്ശിക്കുന്നത്.
ലക്ഷ്മീപൂജ സര്വൈശ്വര്യങ്ങളും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യയില് ദുര്ഗാപൂജയ്ക്ക് ദുര്ഗയോടൊപ്പം ലക്ഷ്മിയേയും ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടെ ദുര്ഗയുടെ( പാര്വതി) യുടെ മകളാണ് ലക്ഷ്മിയെന്നാണ് സങ്കല്പം. ഭാദ്രമാസത്തിലെ കൃഷ്ണാഷ്ടമിക്ക് ലക്ഷ്മീപൂജചെയ്യുന്നത് അതിവിശിഷ്ടമത്രേ. ലക്ഷ്മിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനുള്ള കര്മങ്ങള്ക്ക് ദീപാവലിനാളും വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. തൃക്കാര്ത്തിക, അക്ഷയതൃതീയ എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നല്കുന്ന മറ്റു വിശേഷദിനങ്ങള്.
