കൃഷ്ണഭാവത്തില്‍ രാധയ്‌ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്ഥാനം ഒരു സാധാരണ പ്രണയബന്ധത്തിന്റെ പരിധിയില്‍ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. കൃഷ്ണനോടുള്ള രാധയുടെ അടുപ്പം വേര്‍പാടിലും നിലനില്‍ക്കുന്ന സ്‌നേഹത്തിന്റെ പ്രതീകമായി വായിക്കാം. കൂടെയുണ്ടാകുമ്പോഴേ സ്‌നേഹം നിലനില്‍ക്കൂ എന്ന ധാരണയ്‌ക്കപ്പുറം, അകലം വന്നാലും ഹൃദയത്തില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് മറ്റൊരാളുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാന്‍കഴിയുന്ന അവസ്ഥയാണ് ഈ ഭാവം മുന്നോട്ടുവയ്‌ക്കുന്നത്.
രാധാകൃഷ്ണ സങ്കല്‍പ്പത്തെ ഇന്നത്തെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുമ്പോള്‍, സ്‌നേഹത്തിന്റെ യഥാര്‍ഥ അളവ് സ്വന്തമാക്കലല്ല, മനസ്സിലാക്കലാണ് എന്ന ചിന്തയാ
ണ് ഉയരുന്നത്.
കൃഷ്ണസന്ദേശം
സ്‌നേഹം ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കുന്നതില്‍ അല്ല; അയാളെ അയാളായി സ്വീകരിക്കുന്നതിലാണ്.
ഒരാളെ സ്‌നേഹിക്കുമ്പോള്‍ അയാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും സ്വപ്നങ്ങളും വ്യക്തിത്വവും അംഗീകരിക്കാന്‍ കഴിയണം. നമ്മുടെ ഇഷ്ടത്തിനനുസരിച്ച് മറ്റൊരാളെ മാറ്റാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നിടത്ത് സ്‌നേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറിത്തുടങ്ങുന്നു.
സ്‌നേഹം പിടിച്ചുനിര്‍ത്താനുള്ള കൈയല്ല; ആവശ്യമുള്ളപ്പോള്‍ വിട്ടുകൊടുക്കാനും കഴിയുന്ന ഹൃദയമാണ്.
ജീവിതസ്പര്‍ശം
ഇന്നത്തെ ബന്ധങ്ങളില്‍ സ്‌നേഹത്തോടൊപ്പം ഉടമസ്ഥതാ
ബോധവും വളരുന്നുണ്ട്. ഒരാള്‍ നമ്മോടൊപ്പം എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കണം, നമ്മുടെ ഇഷ്ടങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് പെരുമാറണം, നമ്മുടെ വികാരങ്ങള്‍ക്ക് മുന്‍ഗണന നല്‍കണം എന്ന പ്രതീക്ഷ പല ബന്ധങ്ങളെയും ഭാരപ്പെടുത്തുന്നു.
എന്നാല്‍ ഒരാളെ സ്‌നേഹിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് അയാളുടെ ജീവിതം മുഴുവന്‍ നമുക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാകുന്നില്ല.
മക്കളെ സ്‌നേഹിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കള്‍ അവരുടെ ഭാവി സ്വന്തം സ്വപ്നങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് മാത്രം നിര്‍ണ്ണയിക്കരുത്. ജീവിതപങ്കാളിയെ സ്‌നേഹിക്കുന്ന ഒരാള്‍ അയാളുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കരുത്. സുഹൃത്തിനെ സ്‌നേഹിക്കുന്ന ഒരാള്‍ സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരില്‍ അവന്റെ ഓരോ തീരുമാനത്തിലും ഇടപെടേണ്ടതില്ല. അടുപ്പത്തിനും അതിരുകള്‍ വേണം. സ്‌നേഹത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം.
ചില ബന്ധങ്ങളില്‍ അകലം വന്നേക്കാം. സാഹചര്യങ്ങള്‍ ആളുകളെ വേര്‍തിരിച്ചേക്കാം. ഒരുമിച്ച് നടന്ന വഴികള്‍ രണ്ടായി പിരിയാം. എന്നാല്‍ അതുകൊണ്ട് ഒരിക്കല്‍ പങ്കിട്ട സ്‌നേഹത്തിന്റെ മൂല്യം ഇല്ലാതാകണമെന്നില്ല. ചില മനുഷ്യര്‍ നമ്മുടെ ജീവിതത്തില്‍ എന്നും കൂടെയുണ്ടാകാനല്ല വരുന്നത്. അവര്‍ നമ്മെ മാറ്റാനാണ് വരുന്നത്. ചിലര്‍ ഒരു കാലഘട്ടം മാത്രമേ കൂടെയുണ്ടാകൂ. പക്ഷേ അവര്‍ നല്‍കിയ സ്‌നേഹവും പാഠങ്ങളും ജീവിതത്തില്‍ ഏറെക്കാലം തുടരാം. അതുകൊണ്ട് ഒരു ബന്ധം അവസാനിക്കുമ്പോള്‍ അതിനെ പരാജയമായി മാത്രം കാണേണ്ടതില്ല. ചില ബന്ധങ്ങള്‍ നമ്മെ കൂടുതല്‍ പക്വരാക്കിയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.
രാധാഭാവത്തെ ജീവിതത്തില്‍ വായിക്കുമ്പോള്‍ സ്‌നേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ രൂപം ”നീ എന്റേതാണ്” എന്നതില്‍ അല്ല; ”നീ നിനക്കായിരിക്കട്ടെ, എങ്കിലും എന്റെ ഹൃദയത്തില്‍ നിനക്കൊരു ഇടമുണ്ട്” എന്ന വിശാലതയിലാണ്.
സ്‌നേഹിക്കുന്നവരെ സ്വതന്ത്രരാക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ഹൃദയമാണ് യഥാര്‍ഥത്തില്‍ വലിയ ഹൃദയം.
കൃഷ്ണസ്പര്‍ശം:
സ്‌നേഹം സ്വന്തമാക്കലല്ല; അകലെയായാലും ഹൃദയത്തില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് ഇടം നല്‍കാനുള്ള വിശാലതയാണ്.
