ന്യൂയോർക്കിൽ പള്ളി ഗുരുദേവ മന്ദിരം ആകുമ്പോൾ

മേയർ ശ്രീ. വി.വി. രാജേഷിനൊപ്പമുള്ള അമേരിക്കൻ യാത്രയുടെ ഓരോ ദിവസവും കൃത്യമായ സമയക്രമത്തിലായിരുന്നു. മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച കൂടിക്കാഴ്ചകൾ, ഔദ്യോഗിക പരിപാടികൾ, നഗരസഭാ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ, പ്രവാസി മലയാളി സമൂഹവുമായുള്ള സംവാദങ്ങൾ — ഓരോ ദിവസവും ഓരോ നഗരവും പുതിയ അനുഭവങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു. യാത്രയിൽ സമയത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പരിപാടിയിൽ ചെറിയൊരു മാറ്റം വരുത്തിയാൽ പോലും അതിന്റെ പ്രതിഫലനം അടുത്ത പരിപാടിയുടെ സമയക്രമത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യം.

അത്തരമൊരു തിരക്കിനിടയിലാണ് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സന്ദർശനം അവസാന നിമിഷം യാത്രയുടെ ഭാഗമായത് — ന്യൂയോർക്കിലെ ശ്രീനാരായണ അസോസിയേഷൻ സന്ദർശനം. അത് ഔദ്യോഗിക യാത്രാപദ്ധതിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്രതീക്ഷിതമായി എത്തുന്ന അതിഥികളെ സ്വീകരിക്കാനുള്ള മനസ്സോടെ അവർ കാത്തിരുന്നു.

അങ്ങനെ ന്യൂയോർക്കിലെ തിരക്കേറിയ നഗരവീഥികളിലൂടെ യാത്ര ചെയ്ത് ഞങ്ങൾ ഹെംപ്സ്റ്റഡിലെ 399 സൗത്ത് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ സ്ട്രീറ്റിലുള്ള ശ്രീനാരായണ അസോസിയേഷൻ ഹാളിലെത്തി. പുറത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലെ മറ്റൊരു സാധാരണ കെട്ടിടംപോലെ തോന്നുന്ന ആ ഇടത്തിന് പിന്നിൽ നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ടെന്ന് അകത്ത് കടന്നപ്പോഴാണ് വ്യക്തമായത്.

399 സൗത്ത് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ സ്ട്രീറ്റിലെ കെട്ടിടം 1949-ൽ നിർമ്മിച്ചതാണ്. 1,701 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണമുള്ള ഒറ്റനില കെട്ടിടം. മതസ്ഥാപന വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. പള്ളിയായിരുന്ന ഇത് പിന്നീട് പലതവണ ഉടമസ്ഥാവകാശം കൈമാറിയെങ്കിലും ക്രിസ്ത്യൻ ആരാധനാകേന്ദ്രമായി തന്നെ നിലനിന്നു. ട്രൂ വൈൻ മിനിസ്ട്രീസ് എന്ന ക്രിസ്ത്യൻ മതസംഘടനയിൽ നിന്ന് 2022 ഫെബ്രുവരി 18-ന് 4,05,000 അമേരിക്കൻ ഡോളറിന് (ഏകദേശം 3.87 കോടി രൂപ) ശ്രീനാരായണ അസോസിയേഷൻ വാങ്ങുകയായിരുന്നു

ക്രിസ്ത്യൻ മതസംഘടനകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഇടം ഇന്ന് ശ്രീനാരായണ ഗുരുദേവന്റെ ദർശനവും മനുഷ്യസ്നേഹവും പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്രമാണ്. മതത്തിന്റെ പേരിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്ന ലോകത്ത്, ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിലുണ്ടായ ഈ മാറ്റം തന്നെ വലിയ സാമൂഹിക സന്ദേശമായി തോന്നി. “ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്” എന്ന ആശയം മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാനുള്ള ആഹ്വാനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ആ ശബ്ദം ന്യൂയോർക്കിലെത്തുമ്പോൾ അതിന് പുതിയൊരു അർത്ഥവും വ്യാപ്തിയും ലഭിക്കുന്നു.

കേരളത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾ അകലെ ജീവിക്കുന്ന മലയാളികൾക്ക് ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾ ഒരു ഹാൾ മാത്രമല്ല. അത് വീടിനും നാടിനും ഭാഷയ്‌ക്കും സംസ്കാരത്തിനും പാരമ്പര്യത്തിനുമിടയിലെ ഒരു പാലമാണ്. പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കിനിടയിൽ അടുത്ത തലമുറയ്‌ക്ക് സ്വന്തം വേരുകളെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന ഇടം. മലയാള ഭാഷയും സംസ്കാരവും നിലനിർത്തുന്ന ഇടം. ആത്മീയതയെയും സാമൂഹികബോധത്തെയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഇടം.

ഞങ്ങളുടെ സന്ദർശനത്തിന് വലിയ ഔപചാരികതകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച സ്വീകരണച്ചടങ്ങുകളില്ല. ദീർഘമായ പരിപാടികളുമില്ല. എന്നാൽ അവിടെ കണ്ട ആത്മാർത്ഥതയ്‌ക്ക് ഔപചാരികതകളുടെ ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഞങ്ങൾ എത്തുമെന്ന് ഉറപ്പില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിലും സമയം ക്രമീകരിച്ച് കാത്തിരുന്നവരുടെ മുഖത്തെ സന്തോഷം ആ സന്ദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഓർമ്മയായി. ആ സ്വീകരണത്തിൽ ഔപചാരികതയെക്കാൾ കൂടുതലായി അനുഭവപ്പെട്ടത് സ്വന്തം ആളുകളെ കാണുന്ന സന്തോഷമായിരുന്നു.

അമേരിക്കൻ യാത്രയിൽ നിരവധി പ്രധാന വ്യക്തികളെ കണ്ടു. വിവിധ നഗരങ്ങളിൽ ഔദ്യോഗിക കൂടിക്കാഴ്ചകളിൽ പങ്കെടുത്തു. നഗരഭരണത്തിന്റെ വിവിധ മാതൃകകൾ നേരിൽ കണ്ടു. സാങ്കേതികവിദ്യയും മാലിന്യസംസ്കരണ സംവിധാനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ നഗരവികസനത്തിന്റെ പല മേഖലകളും പഠിച്ചു. നിരവധി മലയാളി സംഘടനകളുമായി സംവദിച്ചു. എന്നാൽ ചില സന്ദർശനങ്ങൾ അവയുടെ ദൈർഘ്യം കൊണ്ടല്ല, അവ നൽകുന്ന അനുഭവം കൊണ്ടാണ് ഓർമ്മയിൽ നിൽക്കുന്നത്.
ശ്രീനാരായണ അസോസിയേഷൻ ഹാളിലേക്കുള്ള ഈ സന്ദർശനം അത്തരത്തിലൊന്നായിരുന്നു.

യാത്രാപദ്ധതിയിൽ ഇല്ലാതിരുന്ന ഒരു ഇടം.
അവസാന നിമിഷം യാത്രയിൽ ചേർത്ത ഒരു പരിപാടി.
കുറച്ചുസമയം മാറ്റിവെച്ച് നടത്തിയ ഒരു സന്ദർശനം.
പക്ഷേ മടങ്ങുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ബാക്കിയായത് ഒരു വലിയ അനുഭവമായിരുന്നു.
അപ്രതീക്ഷിതമായി എത്തിയ ആ സന്ദർശനം, യഥാർത്ഥത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായിരുന്നില്ലെന്ന് പിന്നീട് തോന്നി.

ഒരു നാടിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ഓർമ്മകൾ മറ്റൊരു ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എങ്ങനെ പുതിയ ജീവിതം കണ്ടെത്തുന്നു എന്നത് നേരിൽ കാണാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു അത്. ഒരിക്കൽ മറ്റൊരു മതസമൂഹത്തിന്റെ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് സാക്ഷിയായിരുന്നുവെന്ന് രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഇടം ഇന്ന് ഗുരുദേവന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ സന്ദേശം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നു.

ഇത് ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല. കാലത്തിനൊപ്പം മാറുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്. മതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളേക്കാൾ സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന കഥ. പാരമ്പര്യം അതിർത്തികൾ കടന്ന് എങ്ങനെ പുതിയ തലമുറകളിലേക്ക് എത്തുന്നു എന്നതിന്റെ കഥ.

കേരളത്തിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള ദൂരം അളക്കാൻ മൈലുകൾ മതിയാകില്ല. ആ ദൂരത്തിനപ്പുറം ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ ഓർമ്മയും ഒരു ഗുരുവിന്റെ സന്ദേശവും സഞ്ചരിക്കുന്നുണ്ട്.

കാലം മാറുന്നു. മനുഷ്യർ മാറുന്നു. ഇടങ്ങളുടെ ഉപയോഗവും മാറുന്നു. പക്ഷേ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണണമെന്ന സന്ദേശത്തിന് കാലാതീതമായ പ്രസക്തിയുണ്ട്.
ന്യൂയോർക്കിലെ ആ ഹാളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞുനിന്നത് അതുതന്നെയായിരുന്നു -ഗുരുദേവന്റെ സന്ദേശത്തിന് അതിർത്തികളില്ല.

കേരളത്തിന്റെ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം ഇന്ന് ന്യൂയോർക്കിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും കേൾക്കാം. ഭാഷയും ഭൂമിശാസ്ത്രവും ജീവിതരീതികളും മാറിയാലും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ നന്മയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന സന്ദേശത്തിന് അതിരുകളില്ല.

അത് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിച്ച ഒരു പരിപാടിയായിരുന്നില്ല.
ഒരു ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുമായിരുന്നില്ല.
ഒരു വലിയ സമ്മേളനവുമായിരുന്നില്ല.
പക്ഷേ ചിലപ്പോൾ യാത്രയിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട അനുഭവങ്ങൾ അങ്ങനെ മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കപ്പെടാത്ത വഴികളിലാണ് നമ്മെ കാത്തിരിക്കുന്നത്. ന്യൂയോർക്കിലെ 399 സൗത്ത് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ സ്ട്രീറ്റിലെ ആ ഹാളിലേക്കുള്ള യാത്രയും അത്തരത്തിലൊന്നായിരുന്നു.

ഒരു അപ്രതീക്ഷിത സന്ദർശനം.
ഒരു പഴയ കെട്ടിടത്തിന്റെ പുതിയ കഥ.
ഒരു പ്രവാസി സമൂഹത്തിന്റെ ആത്മബന്ധം.
ഒടുവിൽ — അതിർത്തികളില്ലാത്ത ഒരു ഗുരുസന്ദേശത്തിന്റെ ഓർമ്മ.