എങ്ങനെയാണ് ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ കൈവരിക്കാന് കഴിയുക എന്ന് അര്ജുനന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഭഗവാന്റെ ഉത്തരം ഇതായിരുന്നു. അര്ജ്ജുനാ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങളെയെല്ലാം നിശേഷം ഉപേക്ഷിച്ച് ആത്മാവിനാല് ആത്മാവില് തന്നെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കാന് കഴിയുന്നവനെ സ്ഥിതപ്രജ്ഞന് എന്ന് പറയുന്നു.ദുഃഖങ്ങളില് വ്യാകുലനാവാത്തവനും സുഖങ്ങളില് നിസ്പൃഹനും രാഗം, ഭയം, ക്രോധം, ഇവയില്ലാത്തവനുമായ പുരുഷനെ സ്ഥിതപ്രജ്ഞന് എന്ന് പറയുന്നു ഒന്നിലും ആസക്തിയില്ലാത്തവനും ശുഭാശുഭങ്ങള് കൈവരുമ്പോള് ശുഭത്തെ അഭിനന്ദിക്കുകയോ ആശുഭത്തെ ദ്വേഷിക്കയോ ചെയ്യാതിരിക്കുന്ന വ്യക്തിയുടെ പ്രതിജ്ഞ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
വിഷയങ്ങളെ ധ്യാനിക്കുന്ന പുരുഷനും അവയില് ആസക്തി ജനിക്കുന്നു. ആസക്തി മൂലം കാമം ഉണ്ടാകുന്നു കാമത്തില് തടസ്സം വരുമ്പോള് ക്രോധവും ക്രോധത്തില് നിന്ന് മോഹവും മോഹത്തില് നിന്ന് താനാര് എന്ന സ്മരണയും നഷ്ടപ്പെടുന്നതു കൊണ്ട് സ്മൃതി ഭ്രംശവും അതില്നിന്ന് ബുദ്ധിനാശവും ഉണ്ടാകുന്നു ബുദ്ധിനാശം മൂലം മനുഷ്യന് നശിക്കുന്നു.മനപ്രസാദം കൈവരിച്ചവന് സര്വ്വദുഃഖങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ചിത്തം പ്രസന്നമാകുമ്പോള് ബുദ്ധി പരമാത്മാവില് ഉറച്ചുനി
ല്ക്കുന്നു. യോഗയുക്തനല്ലാത്തവന്ഏകാഗ്ര ബുദ്ധിയില്ല, ഈശ്വര ഭവനയുമില്ല ഈശ്വര ഭാവന ഇല്ലാത്തവന് ശാന്തിയുമില്ല ആശാന്തന് എവിടെയാണ് സുഖം?ജലപ്രവാഹങ്ങള് കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോഴും സമുദ്രം വീണ്ടും നദി ജനങ്ങള് പ്രവഹിക്കുമ്പോള് എപ്രകാരമാണോ അക്ഷോഭ്യമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് അതുപോലെ വിഷയ സന്നിധിയിലും സകല സുഖേച്ഛകളും വികാരമൊന്നും കൂടാതെ ആരില് കടന്നു ലയിക്കുന്നുവോ അവന് ശാന്തി കൈവരിക്കുന്നു അല്ലാതെ വിഷയങ്ങളുടെ പിന്നാലെ പോകുന്നവന് ശാന്തി ലഭിക്കുന്നതേയില്ല.എല്ലാ കാമങ്ങളും വെടിഞ്ഞ് ആഗ്രഹങ്ങളും മമതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തവനായി സ്ഥാനത്തില് സ്വധര്മ്മാനുഷ്ഠാനത്തില്വര് ത്തിക്കുന്നവന് ശാന്തി കൈവരിക്കുന്നു ഇതാണ് ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ ഇത് പ്രാപിച്ചു കഴിഞ്ഞാല് മനുഷ്യന് ജനന മരണാത്മകമായ സംസാര ദുഃഖത്തില് പെട്ടുഴലാന് ഇട വരുന്നതേയില്ല.
