ലങ്കയിലെ യുദ്ധം ദിനംപ്രതി കഠിനമായി. കുംഭകര്ണനും ഇന്ദ്രജിത്തും ഉള്പ്പെടെ രാവണന്റെ മഹാവീരന്മാര് ഒരൊരുത്തരായി വീണു. ഒടുവില് രാവണന് തന്നെ രഥമേറി യുദ്ധഭൂമിയിലെത്തി. ധര്മ്മവും അധര്മ്മവും നേര്ക്കുനേര് ഏറ്റുമുട്ടിയ ആ യുദ്ധം യുഗങ്ങള് ഓര്മിക്കുന്ന പോരാട്ടമായി മാറി. മഹര്ഷി അഗസ്ത്യന് ഉപദേശിച്ച ആദിത്യഹൃദയം ജപിച്ചശേഷം രാമന് വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനിറങ്ങി. നിര്ണായക നിമിഷത്തില് ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചപ്പോള് രാവണന് നിലംപതിച്ചു.
ശത്രു വീണപ്പോള് രാമന് ആഹ്ലാദിച്ചില്ല. വിഭീഷണനോട് സഹോദരന്റെ അന്ത്യകര്മങ്ങള് യഥാവിധി നിര്വഹിക്കാന് അദ്ദേഹം നിര്ദേശിച്ചു. മരണത്തോടെ ശത്രുത അവസാനിക്കുന്നുവെന്നും, മരിച്ചവനോടും മാന്യത പുലര്ത്തേണ്ടത് ധര്മ്മമാണെന്നും രാമന് പഠിപ്പിച്ചു.
വിജയത്തിന്റെ മഹത്വം എതിരാളിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതിലല്ല; വിജയത്തിനുശേഷവും മനുഷ്യത്വം കൈവിടാതിരിക്കുന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് രാമന്റെ വിജയം ഒരു യുദ്ധവിജയം മാത്രമല്ല, ധര്മ്മത്തിന്റെ വിജയമായി ലോകം ഓര്ക്കുന്നത്.
രാമസ്പര്ശം: യഥാര്ഥ വിജയം ശത്രുവിനെ തോല്പ്പിക്കുന്നതിലല്ല; വിജയിച്ചിട്ടും മനുഷ്യത്വം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കുന്നതിലാണ്.
