ലോകകപ്പ് ഫൈനലിൽ സ്പെയിനും അർജന്റീനയും ഏറ്റുമുട്ടിയത് രണ്ട് ഫുട്ബോൾ ടീമുകളുടെ പോരാട്ടം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക മാതൃകകളുടെ പ്രതീകാത്മക ഏറ്റുമുട്ടലായും വിലയിരുത്താം.
സ്പെയിൻ യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ പ്രധാന രാജ്യമാണ്. ശക്തമായ പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ, ദീർഘകാല കായികനയം, ശാസ്ത്രീയ പരിശീലനം, വികേന്ദ്രീകൃത ഭരണസംവിധാനം എന്നിവയാണ് അതിന്റെ ശക്തി.
അർജന്റീനയുടെ ശക്തി മറ്റൊന്നാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും ഉയർന്ന പണപ്പെരുപ്പവും രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും നേരിട്ടിട്ടും, ജനങ്ങളുടെ ദേശീയ വികാരവും ഫുട്ബോളിനോടുള്ള ആവേശവും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായവയിൽ ഒന്നാണ്.
സ്പെയിനിൽ കാറ്റലോണിയ, ബാസ്ക് തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് ശക്തമായ പ്രാദേശിക സ്വത്വമുണ്ട്. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യാവശ്യങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ദേശീയ ടീമിൽ അവർ ഒരുമിച്ച് കളിക്കുന്നു.
അർജന്റീനയിൽ ദേശീയ ഐക്യം ഫുട്ബോളിലൂടെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുന്നു. സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പ്രതിസന്ധികളിൽ ദേശീയ ടീം പലപ്പോഴും രാജ്യത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രതീകമാകുന്നു.
ഫുട്ബോൾ ഇന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ “സോഫ്റ്റ് പവർ” ആണ്.
* സ്പെയിന്റെ വിജയം യൂറോപ്യൻ ഭരണരീതിയുടെയും കായിക നിക്ഷേപത്തിന്റെയും വിജയമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
* അർജന്റീനയുടെ വിജയം ലാറ്റിനമേരിക്കൻ പ്രതിരോധത്തിന്റെയും ജനകീയ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇരു ടീമുകളിലും വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള താരങ്ങളുണ്ട്. ആധുനിക രാഷ്ട്രങ്ങൾ എങ്ങനെ വൈവിധ്യത്തെ ദേശീയ ശക്തിയാക്കി മാറ്റുന്നുവെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണിത്.
യൂറോപ്പും ലാറ്റിനമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള മത്സരം കോളനിവൽക്കരണ ചരിത്രം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, ആഗോള ശക്തിസന്തുലനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളുമായി ചരിത്രപരമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഫുട്ബോൾ മത്സരം ആ രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയല്ല; മറിച്ച് ഓരോ രാജ്യവും സ്വന്തം ദേശീയ പ്രതിച്ഛായ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വേദിയാണ്.
സ്പെയിൻ–അർജന്റീന ഫൈനലിനെ “രാഷ്ട്രീയ മത്സരം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ശരിയാകില്ല. എന്നാൽ അത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭരണമാതൃകകളുടെയും സാമൂഹിക സംസ്കാരങ്ങളുടെയും ദേശീയ ആശയങ്ങളുടെയും പ്രതീകാത്മക ഏറ്റുമുട്ടൽ എന്ന നിലയിൽ വായിക്കാം. സ്പെയിന്റെ വിജയം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ദീർഘകാല നിക്ഷേപത്തിന്റെ ശക്തിയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അർജന്റീനയുടെ മുന്നേറ്റം ജനകീയ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഫുട്ബോൾ സംസ്കാരത്തിന്റെയും ശക്തിയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഇരു മാതൃകകളും ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിലും സാംസ്കാരിക നയതന്ത്രത്തിലും ഫുട്ബോൾ എത്രമാത്രം പ്രാധാന്യമുള്ള ഉപകരണമാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്നു.
ലോകകപ്പ് ഫൈനലിൽ സ്പെയിൻ വിജയിച്ച് കിരീടം ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന നിമിഷം ഒരു കായികദൃശ്യം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അതിന് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഉപപാഠവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തങ്ങളുടെ നയങ്ങളെ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ച അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ കൈകളിൽ നിന്നാണ് സ്പാനിഷ് നായകൻ ലോകകപ്പ് ട്രോഫി ഉയർത്തിയത്. ചരിത്രം ചിലപ്പോൾ ഇങ്ങനെയും ചെറിയ വിരോധാഭാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്.
യുദ്ധങ്ങളും ബോംബുകളും മനുഷ്യരാശിയുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമല്ലെന്ന് ആവർത്തിച്ച് പറഞ്ഞ രാജ്യമാണ് സ്പെയിൻ. ഗാസയിലെ യുദ്ധം രൂക്ഷമായപ്പോൾ ആശുപത്രികളും സ്കൂളുകളും അഭയാർഥി ക്യാമ്പുകളും ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നതിനെതിരെ യൂറോപ്പിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായി ശബ്ദമുയർത്തിയ പ്രധാനമന്ത്രിമാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു പെഡ്രോ സാഞ്ചസ്. പലസ്തീനെ സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി അംഗീകരിക്കാനുള്ള തീരുമാനവും ആ നിലപാടിന്റെ തുടർച്ചയായിരുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതിയിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക ഇസ്രായേലിനെതിരെ നൽകിയ ഹർജിയെ പിന്തുണച്ച ആദ്യ യൂറോപ്യൻ രാജ്യവും സ്പെയിനാണ്. മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ഇരട്ടത്താപ്പ് അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ഇസ്രായേലുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്നും സാഞ്ചസ് പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം വ്യാപിക്കുന്ന ഓരോ ഘട്ടത്തിലും നയതന്ത്രത്തിനും സമാധാനത്തിനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹ്വാനം.
ഈ നിലപാടുകൾ അമേരിക്കയിലെ ട്രംപ് ഭരണകൂടവുമായി പല വിഷയങ്ങളിലും സ്പെയിനെ നേർക്കുനേർ നിർത്തി. നാറ്റോ മുതൽ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയം വരെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുറന്നുപറയാൻ സ്പെയിൻ മടിച്ചില്ല. എങ്കിലും ആ രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായില്ല.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകകപ്പ് വിജയത്തിന് ശേഷം ട്രോഫി ഏറ്റുവാങ്ങിയ ആ നിമിഷം ഒരു കായികാഘോഷം മാത്രമല്ല. പലപ്പോഴും കായികവേദികൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകൾ നടത്താറില്ല; പക്ഷേ ചരിത്രം ചിലപ്പോൾ അതിന്റെ സ്വന്തം ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കും. ഏതാനും മാസം മുമ്പ് വിമർശനങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങിയ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നായകൻ, അതേ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് ലോകഫുട്ബോളിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതി സ്വീകരിച്ച നിമിഷം അത്തരമൊരു ചരിത്രവിരോധാഭാസമായിരുന്നു.
ലോകകപ്പ് കിരീടം ഫുട്ബോളിനുള്ളതാണ്. എന്നാൽ അത് ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളെയും ലോകത്തോടുള്ള സന്ദേശത്തെയും കുറിച്ചും ചിലപ്പോൾ അത് സംസാരിക്കും. സ്പെയിന്റെ വിജയത്തെ ആ അർഥത്തിലും വായിക്കാനാകും
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്