കൃഷ്ണന്റെ ജീവിതത്തില്‍ സൗഹൃദത്തിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. അര്‍ജുനനോടുള്ള സൗഹൃദം അതില്‍ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയം. യുദ്ധഭൂമിയില്‍ അര്‍ജുനന്‍ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകുമ്പോള്‍ കൃഷ്ണന്‍ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല. പകരം അര്‍ജ്ജുനന്റെ സംശയങ്ങളും ഭയങ്ങളും കേള്‍ക്കുന്നു. പിന്നെ അവന് സ്വന്തം ധര്‍മ്മവും ഉത്തരവാദിത്തവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഉപദേശം നല്‍കുന്നു.
ഇതു സൂചിപ്പിക്കുന്നത് സുഹൃത്ത് സന്തോഷത്തില്‍ മാത്രം കൂടെയുണ്ടാകേണ്ട ഒരാളല്ല; ആശയക്കുഴപ്പത്തില്‍ നമ്മെ കേള്‍ക്കാന്‍ തയ്യാറുള്ള ഒരാളാണ് യഥാര്‍ത്ഥമിത്രം എന്നതാണ്. നല്ല സുഹൃത്ത് എല്ലാ ഉത്തരങ്ങളും നല്‍കണമെന്നില്ല;ചിലപ്പോള്‍ നമ്മെ സ്വയം കണ്ടെത്താന്‍ സഹായിച്ചാലു മതി. സൗഹൃദത്തില്‍ ഉപദേശത്തേക്കാള്‍ പ്രധാനമാണ് കേള്‍ക്കാനുള്ള മനസ്സ്. ഒരാളുടെ വേദന ഉടന്‍ പരിഹരിക്കാന്‍ കഴിയാതിരുന്നാലും, അവന് ഒറ്റയ്‌ക്കല്ലെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കാന്‍ കഴിയണം.
ജീവിതസ്പര്‍ശം
ഇന്നത്തെ കാലത്ത് സംസാരിക്കാന്‍ ആളുകള്‍ ഏറെയുണ്ട്. പക്ഷേ മനസ്സുതുറന്ന് സംസാരിക്കാന്‍ കഴിയുന്നവര്‍ കുറവാണ്.
ഒരാള്‍ വിഷമം പറയുമ്പോള്‍ ഉടന്‍ പരിഹാരം പറയാന്‍ നാം ശ്രമിക്കും. ”അത് മറന്നുകളയൂ,” ”ഇതൊക്കെ എല്ലാവര്‍ക്കും ഉണ്ടാകും,” ”നീ ശക്തനാകണം” എന്നൊക്കെ പറയും.
കേള്‍ക്കുക എന്നത് വളരെ ലളിതമായി തോന്നുന്ന ഒരു കാര്യമാണ്. പക്ഷേ അതിന് വലിയ ക്ഷമ വേണം. ഒരാള്‍ പറയുന്നത് ഇടയ്‌ക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്താതെ കേള്‍ക്കുക. അവന്റെ വേദനയെ ചെറുതാക്കി കാണാതിരിക്കുക. ഉടന്‍ വിധിയെഴുതാതിരിക്കുക. അവന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് കാര്യങ്ങളെ കാണാന്‍ ശ്രമിക്കുക. ഇതാണ് സൗഹൃദത്തിന്റെ ആഴം.
ഒരു സുഹൃത്ത് പരാജയപ്പെട്ടപ്പോള്‍ ”നീ തോറ്റു” എന്ന് പറയുന്നതിനു പകരം, ”ഇനി എന്ത് ചെയ്യാമെന്ന് നമുക്ക് നോക്കാം” എന്ന് പറയുന്ന ഒരാള്‍ ജീവിതത്തില്‍ വലിയൊരു താങ്ങാണ്. ഒരു സുഹൃത്ത് തെറ്റായ തീരുമാനത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോള്‍ അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന്‍ വേണ്ടി മിണ്ടാതിരിക്കുക സൗഹൃദമല്ല. സ്‌നേഹത്തോടെ സത്യം പറയാനുള്ള ധൈര്യവും സൗഹൃദത്തിനുണ്ട്.
അതുപോലെ, നമ്മുടെ അഭിപ്രായം അംഗീകരിക്കാത്ത സുഹൃത്തിനെ നഷ്ടപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ല. യഥാര്‍ഥ സൗഹൃദത്തില്‍ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകാം. പക്ഷേ പരസ്പര ബഹുമാനം നഷ്ടപ്പെടരുത്. ജീവിതത്തില്‍ ചില ഘട്ടങ്ങളില്‍ നമുക്കെല്ലാവര്‍ക്കും ഒരു കൃഷ്ണനെ ആവശ്യമുണ്ട് നമ്മെ നിയന്ത്രിക്കാന്‍ അല്ല, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ആശയക്കുഴപ്പം മാറാന്‍ സഹായിക്കാന്‍. അതുപോലെ തന്നെ, ഒരാളുടെ ജീവിതത്തില്‍ നമുക്കും അത്തരമൊരു സുഹൃത്താകാം. ഒരു ഫോണ്‍കോള്‍. ശ്രദ്ധയോടെ കേള്‍ക്കുന്ന ഒരു സമയം. സത്യസന്ധമായ ഒരു വാക്ക്. ”ഞാനുണ്ട്” എന്നൊരു ഉറപ്പ്. ചിലപ്പോള്‍ ഇതുമതിയാകും ഒരാള്‍ക്ക് മുന്നോട്ട് പോകാന്‍്.
കൃഷ്ണസ്പര്‍ശം:
നമ്മുടെ വാക്കുകള്‍ മറന്നുപോയാലും, നമ്മെ മനസ്സോടെ കേട്ട ഒരാളെ ഒരിക്കലും മറക്കില്ല.
