പ്രഭാതം വീണ്ടും ഗ്ലാസ്ഗോ നഗരത്തെ ഉണർത്തിയിരുന്നു.
ഇന്ന് ഉച്ചവരെ ഡോ. പി. ടി. ഉഷ എം.പി.യ്ക്ക് തിരക്കേറിയ ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളായിരുന്നു. കോമൺവെൽത്ത് അംഗരാജ്യങ്ങളിലെ പ്രതിനിധികളുമായും വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര കായിക ഫെഡറേഷനുകളുടെ അധ്യക്ഷന്മാരുമായും തുടർച്ചയായ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷന്റെ ഔദ്യോഗിക കാര്യങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സഹപ്രവർത്തകർ ആ ചുമതലകൾ ഏറ്റെടുത്തതിനാൽ എനിക്ക് ലഭിച്ചത് അപൂർവമായ കുറച്ച് സ്വതന്ത്രസമയം.
ഈ യാത്രാവിവരണം വായിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു സംശയം തോന്നിയേക്കാം…
“ഇയാൾ ഭക്ഷണശാലകളെക്കുറിച്ചാണ് കൂടുതൽ എഴുതുന്നത്!”
അതിന് ഒരു കാരണമുണ്ട്.
ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സംസ്കാരം ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത് അതിന്റെ ഭക്ഷണശാലകളിലൂടെയാണെന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം. ഗ്ലാസ്ഗോയിലെ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദിവസങ്ങളിൽ ഞാൻ കണ്ടത് ഭക്ഷണം മാത്രം വിളമ്പുന്ന ഇടങ്ങളല്ല; ലോകത്തിന്റെ വിവിധ സംസ്കാരങ്ങൾ ഒരേ നഗരത്തിൽ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ചെറുലോകങ്ങളാണ്. ഇറ്റാലിയൻ, സ്കോട്ടിഷ്, ഇന്ത്യൻ, ചൈനീസ്, തുർക്കിഷ്, അറബിക്… അങ്ങനെ എത്രയോ രാജ്യങ്ങളുടെ രുചികൾ ഒരേ തെരുവിൽ.
കുടുംബങ്ങൾ…
കൗമാരക്കാർ…
പ്രണയജോഡികൾ…
വിനോദസഞ്ചാരികൾ…
ഓഫീസ് ജീവനക്കാർ…
ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടേതായ ലോകവുമായി അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
പ്രഭാതഭക്ഷണത്തിനിടെ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷൻ പ്രസിഡന്റ് കല്യാൺ ചൗബെയെ കണ്ടുമുട്ടാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. കൊൽക്കത്തയിൽ ജനിച്ച് വളർന്ന അദ്ദേഹം കായികരംഗത്തെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവച്ചു.
കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് പ്രത്യേക സന്തോഷം പ്രകടമായി.
ശബരിമലയും ഗുരുവായൂരും സന്ദർശിച്ച അനുഭവങ്ങളും അദ്ദേഹം ഓർത്തെടുത്തു.
സംഭാഷണത്തിനിടെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ ഒരു നിരീക്ഷണം ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
“വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ എവിടെ പോയാലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാണാൻ കഴിയുന്നത് മലയാളികളെയാണ്. ഇന്ന് ദക്ഷിണേന്ത്യയാണ് ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ സാംസ്കാരിക മുഖം.”
സിനിമകളിലും ഭക്ഷണത്തിലും വസ്ത്രധാരണത്തിലും ജീവിതശൈലിയിലും ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ സ്വാധീനം ലോകം ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ആ വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ ബഹ്റൈനിലെ ഒരു യാത്ര ഓർമ്മ വന്നു. അവിടുത്തെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർ പങ്കെടുത്ത അത്താഴവിരുന്നിൽ ബഹ്റൈനിൽ മാത്രം നാലുലക്ഷത്തിലധികം മലയാളികൾ താമസിക്കുന്നുവെന്ന വിവരം കേട്ടിരുന്നു. ഗ്ലാസ്ഗോയിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല. എല്ലാ തെരുവുകളിലും ഏതെങ്കിലും ഒരു മലയാളിയുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കാനായി.
ഇന്നത്തെ യാത്ര വാഹനത്തിലല്ല…
കാല്നടയിലായിരുന്നു.
ചെറിയ ചാറ്റൽമഴയെ കൂട്ടുപിടിച്ച് ഗ്ലാസ്ഗോ നഗരത്തിന്റെ തെരുവുകളിലൂടെ നടക്കാൻ തുടങ്ങി.
ചരിത്രവും ആധുനികതയും കൈകോർക്കുന്ന നഗരമാണ് ഗ്ലാസ്ഗോ.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വ്യവസായ വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഈ നഗരം ഒരുകാലത്ത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കപ്പൽനിർമാണ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഇന്നും ആ കാലത്തിന്റെ സ്മരണകൾ പല കെട്ടിടങ്ങളിലും പാലങ്ങളിലും തെരുവുകളിലും കാണാം.
വഴിമധ്യേ കണ്ട കൂറ്റൻ കെട്ടിടങ്ങൾ, പുരാതന പള്ളികൾ, നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ശില്പകലകൾ… “അമ്പരചുംബികൾ” എന്ന് മലയാള കവികൾ വിശേഷിപ്പിച്ച വാക്കുകൾ അറിയാതെ മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു.
യാത്രയ്ക്കിടെ നിരവധി വലിയ ഫ്ലാറ്റ് സമുച്ചയങ്ങൾ കണ്ടു.
സഹയാത്രികയോട് ഞാൻ തമാശയായി പറഞ്ഞു.
“ഡൽഹിയിൽ ഇത്രയും വലിയ ഒരു ഫ്ലാറ്റ് സമുച്ചയം വന്നാൽ ആദ്യം വരിക കടകളായിരിക്കും. അതിനുശേഷം പച്ചക്കറിക്കട… ചായക്കട… ഇസ്തിരിക്കട… ഷൂ പോളിഷ് ചെയ്യുന്നവർ… അങ്ങനെ ഒരു ചെറിയ പട്ടണം തന്നെ അവിടെ രൂപപ്പെടും.”
കേരളത്തിലും സ്ഥിതി ഏറെക്കുറെ അതുപോലെയാണ്.
എന്നാൽ ഇവിടെ ചിത്രം വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.
നൂറുകണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന വലിയ സമുച്ചയങ്ങൾ. പക്ഷേ അനാവശ്യ തിരക്കില്ല. അലക്ഷ്യമായി പാർക്ക് ചെയ്ത വാഹനങ്ങളില്ല. റോഡരികിൽ കൈയേറ്റങ്ങളില്ല.
ഏകദേശം അഞ്ഞൂറോളം കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ഒരു കെട്ടിടം കണ്ടപ്പോൾ പോലും പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽ അത്രയും ആളുകൾ അവിടെ ജീവിക്കുന്നുവെന്ന് തോന്നില്ല.
ഒരു തെരുവിൽ അയ്യായിരത്തോളം കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നുണ്ടാകുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കണക്കുകൂട്ടി.
എന്നാൽ ശബ്ദമില്ല…
തിരക്കില്ല…
അലക്ഷ്യമില്ല…
ഒരു നഗരത്തെ മനോഹരമാക്കുന്നത് കെട്ടിടങ്ങളുടെ ഉയരമല്ല; അതിന്റെ ആസൂത്രണമാണെന്ന് അപ്പോൾ മനസ്സിലായി.
മാലിന്യസംസ്കരണവും അതുപോലെ തന്നെ മാതൃകാപരമായിരുന്നു.
ഓരോ കെട്ടിടത്തിനുമുന്നിലും വ്യത്യസ്ത ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേകം വേസ്റ്റ് ബിന്നുകൾ.
പ്ലാസ്റ്റിക്…
റീസൈക്കിൾ ചെയ്യാവുന്നവ…
ഭക്ഷ്യമാലിന്യങ്ങൾ…
പൊതുമാലിന്യങ്ങൾ…
എല്ലാം വേർതിരിച്ച്.
ബിന്നുകൾക്കരികിലൂടെ നടന്നിട്ടും ദുർഗന്ധം അനുഭവപ്പെട്ടില്ല.
ശുചിത്വം ഒരു നിയമമല്ല, ഒരു സംസ്കാരമാണെന്ന് അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ജീവിതത്തിലൂടെ തെളിയിക്കുകയായിരുന്നു.
മറ്റൊരു ചെറിയ കാര്യം എന്നെ ഏറെ ആകർഷിച്ചു.
റോഡ് മുറിച്ചുകടക്കാൻ കാൽനടയാത്രക്കാർ സിഗ്നൽ പോസ്റ്റിലെ ഒരു ബട്ടൺ അമർത്തിയാൽ നിമിഷങ്ങൾക്കകം വാഹനങ്ങൾക്ക് ചുവപ്പും കാൽനടക്കാർക്കും സൈക്കിൾ യാത്രക്കാർക്കും പച്ചവെളിച്ചവും തെളിയും.
ചെറിയ സംവിധാനം…
പക്ഷേ വലിയ സുരക്ഷ.
അത്തരത്തിലുള്ള പല മാതൃകകളും നമ്മൾ പഠിക്കേണ്ടവയാണ്.
നടന്നെത്തിയത് ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷന്റെ ഓഫീസിലേക്കായിരുന്നു.
അവിടെനിന്ന് ബോക്സിങ് മത്സരവേദിയിലേക്ക്.
മൂന്ന് മത്സരങ്ങൾ നേരിൽ കണ്ടു.
ഓരോ മത്സരത്തിന്റെയും ആവേശം ടെലിവിഷനിൽ കാണുന്നതിനേക്കാൾ പതിന്മടങ്ങ് ശക്തമായിരുന്നു.
അവിടെയായിരുന്നു മറ്റൊരു മനോഹരമായ പാരമ്പര്യം കാണാൻ കഴിഞ്ഞത്.
പിൻ ട്രേഡിംഗ്.
ഓരോ രാജ്യവും സ്വന്തം ദേശീയ ചിഹ്നമുള്ള ചെറിയ മെറ്റൽ പിന്നുകൾ തയ്യാറാക്കി കൊണ്ടുവരും.
അത് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ കായികതാരങ്ങളുമായും ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായും കൈമാറും.
എന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന “INDIA” എന്ന് ആലേഖനം ചെയ്ത പിന്നുകൾ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രതിനിധികൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഞാനും അവർക്കു നൽകി.
അവരുടെ രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്നുകൾ അവർ എനിക്ക് സമ്മാനിച്ചു.
അൽപ്പസമയത്തിനകം എന്റെ അക്രഡിറ്റേഷൻ കാർഡ് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ ചിഹ്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
ആ പിന്നുകൾ വെറും ലോഹക്കഷണങ്ങളല്ല.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച സൗഹൃദത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളാണ്.
ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ആദ്യമായി ലോൺ ബൗൾസ് മത്സരം കാണാൻ അവസരം ലഭിച്ചു.
ആദ്യനോട്ടത്തിൽ വളരെ ലളിതമായി തോന്നിയ കളി.
എന്നാൽ നിയമങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ശ്രദ്ധയോടെ കണ്ടപ്പോൾ ഓരോ ത്രോയ്ക്കും പിന്നിലുള്ള കൃത്യതയും ക്ഷമയും ഏകാഗ്രതയും മനസ്സിലായി.
ഒരു ചെറിയ പന്തിനെ ലക്ഷ്യപന്തിനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത് എത്തിക്കുക.
കാണാൻ എളുപ്പം…
കളിക്കാൻ അത്ര എളുപ്പമല്ല.
കായികലോകം എത്ര വിശാലമാണെന്ന് വീണ്ടും തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
വൈകുന്നേരത്തോടെ ഡോ. പി. ടി. ഉഷ എം.പി. വിവിധ ഔദ്യോഗിക യോഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി മത്സരവേദിയിലെത്തി.
അവരോടൊപ്പം നിരവധി മത്സരങ്ങൾ കാണാനും ഇന്ത്യൻ താരങ്ങളെ നേരിൽ കണ്ടു സംസാരിക്കാനും അവരുടെ വിശേഷങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാനും കഴിഞ്ഞത് അഭിമാന നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു.
സന്ധ്യ പതുക്കെ നഗരത്തിലിറങ്ങിത്തുടങ്ങി.
എന്നാൽ ഗ്ലാസ്ഗോയിലെ വേനൽസന്ധ്യകൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്.
സൂര്യൻ വൈകിയാണ് യാത്ര പറയുന്നത്.
രാത്രി എട്ടുമണിയോടും ആകാശത്ത് വെളിച്ചത്തിന്റെ നിറങ്ങൾ അവശേഷിക്കും.
ദിവസാവസാനം ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷന്റെ സി.ഇ.ഒ., കേന്ദ്ര കായിക മന്ത്രാലയത്തിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ഗ്ലാസ്ഗോയുടെ പ്രധാന മാർക്കറ്റ് തെരുവിലൂടെ നടന്നു.
ഞങ്ങളിൽ ചിലർ ഉത്തരേന്ത്യക്കാർ…
ചിലർ ദക്ഷിണേന്ത്യക്കാർ…
പക്ഷേ ആ നിമിഷം ഞങ്ങൾക്കൊരു തിരിച്ചറിയൽ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.
ഇന്ത്യക്കാർ.
ഒടുവിൽ എല്ലാവരുടെയും തീരുമാനപ്രകാരം “മധുരൈ” എന്ന ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണശാലയിലെത്തി.
മസാല ദോശ മേശയിലെത്തി.
ആദ്യ കഷണം കഴിച്ചപ്പോൾ മനസ്സ് വീണ്ടും ഇന്ത്യയിലെത്തി.
ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണെങ്കിലും ഒരു ദോശയ്ക്ക് സ്വന്തം നാടിന്റെ മണമുണ്ട്.
അന്നേരം മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത മാത്രം.
വടക്കോ…
തെക്കോ…
കിഴക്കോ…
പടിഞ്ഞാറോ…
അതിരുകൾ ഭൂപടത്തിലുണ്ട്.
ഹൃദയങ്ങളിൽ അല്ല.
ലോകത്തിന്റെ മറുവശത്തുള്ള ഈ നഗരത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നത് ഒരു കാരണത്തിനുവേണ്ടിയാണ്.
ഇന്ത്യയുടെ പതാക ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന നമ്മുടെ കായികതാരങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകാൻ.
അനുഭവങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല…
ഓരോ ദിവസവും പുതിയ മനുഷ്യരെയും പുതിയ സംസ്കാരങ്ങളെയും പുതിയ പാഠങ്ങളെയും സമ്മാനിച്ചുകൊണ്ട് ഈ യാത്ര മുന്നോട്ട് പോകുകയാണ്.
തുടരും…
