ആദികാവ്യമായ രാമായണത്തിന് ലോകമെമ്പാടുമായി ഉള്ളത് മുന്നൂറിലധികം വകഭേദങ്ങള്. വിവിധ രാമായണങ്ങളെപ്പറ്റി വളരെക്കാലം ഗവേഷണ പഠനം നടത്തിയ എ.കെ. രാമാനുജനാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
”രാമായണങ്ങള് പലതും കവിവര-
രാമോദമോടു പറഞ്ഞുകേള്പ്പുണ്ടു ഞാന്” എന്ന് സീതാദേവി പറയുന്നതും ശ്രദ്ധേയം. ഭാരതത്തിന് അകത്തും പുറത്തുമായി വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളില് രചിക്കപ്പെട്ട രാമായണങ്ങള് കഥാഘടനയിലും തത്ത്വദര്ശനത്തിലും ഏറെ വ്യത്യസ്തമാണ്. ആദികാവ്യമായി നാം അറിയുന്നത് വാല്മീകി രാമായണം ആണെങ്കിലും ആദിരാമായണം അധ്യാത്മരാമായണമാണ്. ബ്രഹ്മലോകത്ത് ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളിലായി വിസ്തരിക്കപ്പെട്ട രാമായണത്തിന്റെ ഭൂമിയിലെ സംഗ്രൃഹീതപ്പതിപ്പാണ് അധ്യാത്മരാമായണം എന്നു പറയുന്നതില് തെറ്റില്ല.
അധ്യാത്മരാമായണവും വാല്മീകിരാമായണവും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം ആദ്യത്തേതില് അവതാരപുരുഷനായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യത്വത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. അത് പേരു സൂചിപ്പിക്കും പോലെ അധ്യാത്മപ്രദീപകമാണ്. എന്നാല് വാല്മീകി രാമായണത്തില് രാമന്റെ അവതാരഭാവത്തിനല്ല, പഞ്ചദശീ ഗുണപൂര്ണമായ രാമന്റെ മനുഷ്യജീവിതത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം.
വാല്മകിരാമായണമല്ല, ആഗമതന്ത്രവിധി അനുസരിച്ച് ദേവാധിദേവനായ മഹാദേവന് വാമാംഗിയായ ഉമയ്ക്ക് ഉപദേശിച്ച മൂലരാമായണമായ അധ്യാത്മരാമായണമാണ് മലയാളത്തില് കിളിപ്പാട്ടായി എഴുത്തച്ഛന് തര്ജ്ജുമ ചെയ്തത്.
അധ്യാത്മരാമായണവും വാല്മീകി രാമായണവും കഴിഞ്ഞാല് സംസ്കൃത രാമായണങ്ങളില് പ്രധാനം ആനന്ദ രാമായണമാണ്. രാമന്റെ ലീലാവിലാസങ്ങള്ക്കും കഥകള്ക്കുമാണ് ഇതിലും പ്രാധാന്യം. സീതാദേവിയുടെ കാളീ ഭാവത്തിനും ശതമുഖരാവണ വധത്തിനും പ്രാധാന്യം നല്കുന്ന സംസ്കൃത രാമായണമാണ് അദ്ഭുതരാമായണം.
എഴുത്തച്ഛന്റെ രാമായണം കിളിപ്പാട്ടിനു പുറമേ തുളസീദാസ് രചിച്ച, ഭാരതത്തില് ഏറെ പ്രശസ്തമായ രാമചരിതമാനസ് (ഹിന്ദി/അവധി), കമ്പര് തമിഴില് രചിച്ച ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിലെ ഏറ്റവും പഴയ രാമകഥയായ കമ്പരാമായണം, ബംഗാളിലെ ഭക്തി പ്രസ്ഥാനത്തിന് അടിത്തറയിട്ട കൃത്തിവാസ് രാമായണം എന്നിവ ഭാഷാരാമായണങ്ങളില് അഗ്രിമസ്ഥാനത്തുണ്ട്.
ബുദ്ധമതക്കാര് രാമനെ ബോധിസത്വനായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ദശരഥ ജാതകം (ഇതില് രാവണന്റെ സീതാപഹരണമില്ല), രാവണനെ ഒരു ഉത്തമനായ ജൈന വിശ്വാസിയായും പണ്ഡിതനായും അവതരിപ്പിക്കുന്ന ജൈന രാമായണം (വിമല സൂരിയുടെ പൗമചരിതം) തുടങ്ങിയവയും രാമായണ പഠനത്തില് പ്രാധാന്യമുള്ളവതന്നെ.
ദശരഥ ജാതകം എന്ന ബൗദ്ധരാമായണം
ഗൗതമ ബുദ്ധന്റെ മുന്കാല ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പാലി ഭാഷയിലെ ഖുദ്ദകനികായയില് പ്രതിപാദിക്കുന്ന കഥയാണ് ദശരഥ ജാതകം. രാമായണത്തിന്റെ ഒരു ബൗദ്ധ പതിപ്പായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതില് രാമന് രാമപണ്ഡിതന് എന്ന ബോധിസത്വനായും, സീതയെ സഹോദരിയായും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. 461-ാമത് ബോധിസത്വന്റെ ജന്മകഥയായാണ് ഈ രാമകഥ വരുന്നത്. രാവണന്, വനവാസം, ഭരതന്റെ ഭരണം തുടങ്ങിയവ ഇതിലുമുണ്ട്.
തായ് രാമകീന്, ലാവോ ഫ്ര ലക് ഫ്ര റാം, ബര്മീസ് യാമ സത്ദൗ തുടങ്ങിയ മറ്റ് രാമായണ രൂപാന്തരങ്ങളും ദശരഥ ജാതക ത്തില് നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.
