പാഴാക്കുന്ന ഭക്ഷണവും പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തവും

ഭാരതത്തില്‍ ഭക്ഷണം പാഴാക്കല്‍ ഒരു നിശബ്ദ പ്രതിസന്ധിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ദിവസവും സംഭവിക്കുന്ന ധാര്‍മ്മിക, സാമ്പത്തിക, പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തമാണിത്. ആഡംബര വിവാഹ വിരുന്നുകള്‍ മുതല്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ചടങ്ങുകള്‍ വരെ, പാഴാക്കലിന്റെ തോത് അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്. 1,000 അതിഥികള്‍ക്ക് ഭക്ഷണം നല്‍കുന്ന ചടങ്ങില്‍ ശരാശരി 500 കിലോഗ്രാം ഭക്ഷണം പാഴാക്കുന്നു. ആ അളവില്‍ മാത്രം 500 പേര്‍ക്ക് ഭക്ഷണം നല്‍കാന്‍ കഴിയും. ഇത് നമ്മുടെ കൂട്ടായ അശ്രദ്ധയുടെ ഗൗരവമേറിയ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തലാണ്.

ആഗോളതലത്തില്‍, ചിത്രം ഒരുപോലെ ഭയാനകമാണ്. യുഎന്‍ഇപി ഭക്ഷ്യ മാലിന്യ സൂചിക റിപ്പോര്‍ട്ട് 2024 വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് 2022 ല്‍ വീടുകള്‍, ഭക്ഷ്യ സേവനങ്ങള്‍, ചില്ലറ വില്‍പ്പന എന്നീ മേഖലകളിലായി ഏകദേശം 1.05 ബില്യണ്‍ ടണ്‍ ഭക്ഷണം പാഴാക്കിയെന്നാണ്. മാലിന്യത്തിന്റെ 60% വീടുകളില്‍ നിന്നും, 28% ഭക്ഷണശാലകളില്‍ നിന്നും കേറ്ററിങ്ങില്‍ നിന്നും, 12% ചില്ലറ വില്‍പ്പനയില്‍ നിന്നുമാണ്. അതിലും ഭയാനകമായ കാര്യം 158 ദശലക്ഷം ടണ്‍ ഭക്ഷണം വീടുകളില്‍ നിന്ന് മാത്രം പുറന്തള്ളി എന്നതാണ്.

ഒരു നേരത്തെ ആഹാരത്തിന് വലയുന്ന നിരവധി പേര്‍ നമുക്കിടയിലുള്ളപ്പോള്‍ ഇത്തരത്തില്‍ ഭക്ഷണം പാഴാക്കുന്നത് മനസ്സാക്ഷിക്ക് നിരക്കാത്തതാണ്. ഇത് കേവലം സാമ്പത്തിക നഷ്ടത്തിന്റെ പ്രശ്‌നമല്ല – ഇത് ഒരു പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തമാണ്. മാലിന്യക്കൂമ്പാരങ്ങളില്‍ ഭക്ഷണം ചീഞ്ഞഴുകുന്നത് കാര്‍ബണ്‍ ഡൈ ഓക്‌സൈഡിനേക്കാള്‍ വളരെ ശക്തമായ ഹരിതഗൃഹ വാതകമായ മീഥേന്‍ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് ആഗോളതാപനം ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും മണ്ണിനെയും ജലാശയങ്ങളെയും മലിനമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രശ്‌നം പരിഹരിക്കുന്നത് അസാധ്യമോ അമിത ചെലവോ ഇല്ല. അതിനാവശ്യമായത് സമൂഹ പങ്കാളിത്തവും തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സഹകരണവുമാണ്. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്ക് പ്രത്യേക ഭക്ഷ്യ മാലിന്യ ശേഖരണ ബിന്നുകള്‍ സ്ഥാപിക്കാനും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഭാരം അടിസ്ഥാനമാക്കി നാമമാത്രമായ ഫീസ് ഈടാക്കാനും കഴിയും. ശേഖരിക്കുന്ന മാലിന്യങ്ങള്‍ പിന്നീട് കമ്പോസ്റ്റോ, മൃഗങ്ങളുടെ തീറ്റയോ ബയോഗ്യാസോ ആക്കി മാറ്റാം. ഇതൊരുകാലത്ത് മാലിന്യമായിരുന്നതിനെ വിലപ്പെട്ട വിഭവമാക്കി മാറ്റുന്നു. ചില സംസ്ഥാനങ്ങള്‍ ഇതിനകം തന്നെ വാഗ്ദാനപരമായ മാതൃകകള്‍ അവലംബിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, തൃശൂരില്‍, ഹോട്ടലുകളില്‍ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണ മാലിന്യങ്ങള്‍ കാര്യക്ഷമമായി പന്നി ഫാമുകളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു. ഇത് സര്‍ക്കുലര്‍ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്‌ക്കൊരു ഉദാഹരണമാണ്. സര്‍ക്കാര്‍ പരിപാടികളില്‍ പോലും ഭക്ഷണം പാഴാക്കുന്നത് പതിവാണ്. ഇതില്‍ മാറ്റം വരേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

ഭക്ഷ്യ മാലിന്യ സംസ്‌കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ദേശീയ നയം രൂപീകരിക്കുന്നതില്‍ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം നേതൃത്വം നല്‍കണം. അത്തരമൊരു നയത്തിന് വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍, നിയന്ത്രണ ചട്ടക്കൂടുകള്‍, ഭക്ഷ്യ മാലിന്യ പുനരുപയോഗത്തിലെ നവീകരണത്തിനുള്ള പ്രോത്സാഹനങ്ങള്‍ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കാന്‍ കഴിയും. അതോടൊപ്പം, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന് ഭക്ഷ്യ സംരക്ഷണത്തെയും ഉത്തരവാദിത്ത ഉപഭോഗത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പാഠങ്ങള്‍ സ്‌കൂള്‍ പാഠ്യപദ്ധതിയില്‍ സംയോജിപ്പിക്കാന്‍ കഴിയും. ഇതിലൂടെ അവബോധം നേരത്തെ ആരംഭിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാം.

ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നിശ്ചയിക്കാം

ഭക്ഷണം പാഴാക്കല്‍ പ്രതിവര്‍ഷം കുറഞ്ഞത് 10% കുറയ്‌ക്കുക, ഒരു ദശാബ്ദത്തിനുള്ളില്‍ പകുതിയായി കുറയ്‌ക്കുക, ഒടുവില്‍ പൂജ്യം മാലിന്യത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുക.

കാര്യക്ഷമമായ ഭക്ഷണം വീണ്ടെടുക്കലും മാലിന്യ പരിവര്‍ത്തനവും പ്രാപ്തമാക്കുന്ന പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലും നിക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ ഈ ദൗത്യം കൂടുതല്‍ ശക്തിപ്പെടുത്തുക.

ഭക്ഷ്യ മാലിന്യങ്ങള്‍ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഊര്‍ജ്ജത്തിന്റെ ശക്തമായ ഉറവിടമാകാം. ജൈവ മാലിന്യങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകള്‍ക്ക് ഫോസില്‍ ഇന്ധനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് ഗണ്യമായി കുറയ്‌ക്കാനും മലിനീകരണം കുറയ്‌ക്കാനും കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധത്തിന് സംഭാവന നല്‍കാനും കഴിയും.

ഭക്ഷണം പാഴാക്കല്‍ പരിഹരിക്കുന്നത് ധാര്‍മ്മിക കടമയും പാരിസ്ഥിതിക അനിവാര്യതയുമാണ്. സംരക്ഷിക്കുന്ന ഓരോ ധാന്യവും രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയ്‌ക്ക് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ മാനവികതയ്‌ക്കും സംഭാവന നല്‍കുന്നു. പൗരന്മാര്‍, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങള്‍, സര്‍ക്കാര്‍ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ഏകോപിത പരിശ്രമത്തിലൂടെ, സുസ്ഥിരതയിലും കാരുണ്യത്തിലും ആഗോള മാതൃക സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് രാജ്യത്തിന് ഈ വെല്ലുവിളിയെ അവസരമാക്കി മാറ്റാന്‍ കഴിയും.

ഭക്ഷണം പാഴാക്കുമ്പോള്‍, ഭക്ഷണം മാത്രമല്ല നഷ്ടപ്പെടുന്നത്, അത് ഉത്പാദിപ്പിക്കാന്‍ ഉപയോഗിച്ച അധ്വാനം, വെള്ളം, ഊര്‍ജ്ജം, പ്രതീക്ഷ എന്നിവയും കൂടിയാണ്.