പുരി ; പുരി ജഗനാഥ ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ ഹൈന്ദവ വിശ്വാസികള്‍ക്കിടയില്‍ പുരിയുടെയത്രയും പ്രശസ്തമായിട്ടുള്ള ഒരു ക്ഷേത്രം ഉണ്ടോ എന്ന കാര്യം സംശയമാണ്. അത്രയധികം പേരുകേട്ടതാണ് ഒഡീഷയിലെ തീരദേശമായ പുരിയില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം . 1800-കളിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർ മഹാപ്രഭു ജഗന്നാഥനെ വെറുമൊരു ദൈവമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് വലിയ ഒരു ശക്തിയായാണ് കണ്ടത്.
ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഭഗവാൻ ജഗന്നാഥനെ ഭയമായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ തിരക്കിനെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ചാരവൃത്തി നടത്തിയെന്നും ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങളിൽ വിവരിക്കുന്നു. എന്നാലും, പിന്നീട് അവർ ഭയന്ന് പിൻവാങ്ങി. അന്നത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ഓഫീസർ ലെഫ്റ്റനന്റ് സ്റ്റിർലിംഗ് തന്റെ ഡയറിയിൽ ഇത് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കണ്ണിൽ പുരി വെറുമൊരു ക്ഷേത്ര നഗരം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ ഊർജ്ജ കേന്ദ്രവുമായിരുന്നു. ഇവിടെ കൊളോണിയൽ നിയമങ്ങളൊന്നും പാലിച്ചിരുന്നില്ല. ബ്രിട്ടീഷുകാർ പലപ്പോഴും തീർത്ഥാടകരുടെ വേഷത്തിൽ അവരുടെ ഏജന്റുമാരെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് അയച്ചു . രഹസ്യ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക, ഭൂപടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം. നാട്ടുകാർ ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അതിനെതിരെ ശക്തമായ എതിർപ്പുണ്ടായി.
ലെഫ്റ്റനന്റ് സ്റ്റിർലിംഗ് ഒരു രഹസ്യ ഡയറി എഴുതിയിരുന്നു, അതിൽ വിഗ്രഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ, ശ്രീകോവിലിനടുത്തുള്ള നിശബ്ദത എന്നിവയെ പറ്റി എഴുതിയിരുന്നു. “ഭഗവാൻ ജഗന്നാഥനെക്കുറിച്ച് ആളുകൾ സംസാരിക്കുന്ന രീതി അസ്വസ്ഥത ഉളവാക്കുന്നതാണ്. അത് ഒരു ജീവനുള്ള വിഗ്രഹമാണെന്നും ശ്വസിക്കുന്നുണ്ടെന്നും തോന്നുന്നു. ” സ്റ്റിർലിംഗ് എഴുതി .
സ്റ്റിർലിംഗ് ചാരപ്പണി നടത്താൻ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ പോയിരുന്നു . പക്ഷേ അകത്ത് കയറിയ ഉടനെ ഭയം നിറഞ്ഞു. ഇവിടെ ചാരപ്പണി നടത്തുന്നതിനിടെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന് ഭ്രാന്ത് പിടിച്ചതായും മറ്റൊരാൾക്ക് പനി പിടിപെട്ടതായും പറയപ്പെടുന്നു. ജഗന്നാഥ ഭഗവാന്റെ വിഗ്രഹത്തിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. എന്തായാലും ഭയന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ശ്രീകോവിലിലേക്ക് പോകുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ തുടങ്ങി .
സ്റ്റിർലിംഗിന്റെ ഡയറിയുടെ പകർപ്പ് ലണ്ടനിലെ ഒരു മ്യൂസിയത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു . ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായ നിരവധി കാര്യങ്ങൾ അതിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ഇന്നും അത് മുദ്രവെച്ചിരിക്കുന്നു . ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അപാരമായ ജനപ്രീതി തങ്ങളുടെ ഭരണത്തിന് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു.
1803-ൽ ഒഡീഷ പിടിച്ചടക്കിയ ശേഷം , ബ്രിട്ടീഷുകാർ ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പ്രാദേശിക പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്നും ഭക്തരിൽ നിന്നുമുള്ള ശക്തമായ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് അവർക്ക് പിൻവാങ്ങേണ്ടി വന്നു. ഈ സംഭവത്തിനുശേഷം, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വലിയ മതപരവും സാമൂഹികവുമായ സ്വാധീനം അടിച്ചമർത്തുന്നത് എളുപ്പമല്ലെന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ മനസ്സിലാക്കി .
