വാസ്തുസൂത്രങ്ങള് എന്നപോലെ പ്രാധാന്യമേറിയതാണ് വാസ്തു മര്മങ്ങളും. മര്മവേധം അത്യന്തം ദോഷകരമെന്നാണ് വരാഹമിഹിരാചാര്യ വചനം. വാസ്തു മണ്ഡലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ് പൊതുവായി മര്മസ്ഥാനങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്. അതിനായി ഗൃഹരൂപകല്പ്പനക്കുപയോഗിക്കുന്ന 9ഃ9 = 81 കോഷ്ഠങ്ങള് അഥവാ പദങ്ങള് ഉള്ള പരമസായിക വാസ്തുമണ്ഡലത്തെ ആശ്രയിക്കണം. പരമസായിക മണ്ഡല പ്രകാരം കിഴക്കും വടക്കും അഗ്രങ്ങളായുള്ള ഇരുപത് രേഖകളാണ് 81 പദങ്ങള് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. നാഡികള് എന്നാണ് ഈ രേഖകളുടെ വാസ്തു നാമം.
കിഴക്ക് അഗ്രവും പടിഞ്ഞാറ് ചുവടും ആയിട്ടുള്ള നാഡികളെ യഥാക്രമം ധര്മ, യശോവതി, ഭദ്ര, ശുഭദാ, കാമദാ, ശുഭാ, ചിത്രാ, സൗമ്യ, സുധ, ഗൗരി, എന്ന് വിളിക്കുന്നു. വടക്ക് അഗ്രവും തെക്ക് ചുവടും ആയിട്ടുള്ള പത്തു നാഡികള്ക്ക് യഥാക്രമം അമൃത, വാരുണീ, ശാന്ത, ഹ്ലാദിനീ, ബ്രഹ്മവാദിനീ, ശുഭ്രാ, രമാ, രതി, കാന്താ, ജ്വലിനീ എന്നും പേരാകുന്നു.
പിന്നീട് ഈ മണ്ഡലത്തില് കോണ് മാര്ഗമായി നിരൃതി കോണില് നിന്ന് ഈശകോണിലേക്ക് അഗ്രമായി ഒന്പതു കോഷ്ഠങ്ങളില് സ്പര്ശിക്കുന്ന വിധം ഒരു രേഖയും, ഇതിന്റെ ഇരു പാര്ശ്വങ്ങളില് സമാന്തരമായി ആറു കോഷ്ഠങ്ങള് കൂടി ഓരോ രേഖയും ഇതിനു പുറത്തായി മുമ്മൂന്ന് കോഷ്ഠ മധ്യങ്ങളിലൂടെ ഓരോന്നും ഇങ്ങനെ ഈശകോണിലേക്കായി അഞ്ചും അങ്ങനെ തന്നെ വായുകോണില് നിന്ന് അഗ്നികോണിലേക്കായി അഞ്ചും ചേര്ത്ത് പത്തു രേഖകള് കല്പിക്കുക. ഈ രേഖകള്ക്കെല്ലാം രജ്ജുവെന്നാണ് വാസ്തുപേര് .
ഇത്തരത്തിലുള്ള മണ്ഡല ക്രമീകരണ പ്രകാരം ബ്രഹ്മപദത്തിന്റെ കോണുകളില് നാഡീ രജ്ജു സമ്മേളനത്തിനുള്ള എട്ടു സൂത്രങ്ങളുടെ യോഗസ്ഥാനം മഹാമര്മങ്ങളാകുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള മര്മ്മസ്ഥാനങ്ങളില് സ്തംഭം, ചുവര്, അശുചി എന്നിവ വരാന് പാടില്ലാത്തതാകുന്നു. വാസ്തു അവയവ മര്മപീഡയനുസരിച്ചു ഗൃഹനായകനും തദംഗത്തില് പീഡയുണ്ടാവുമെന്നാണ് സൂചന.
മര്മവേധങ്ങള് ഗൃഹനിര്മ്മാണത്തില് വളരെയധികം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാകുന്നു. എന്തെന്നാല് വാസ്തു മര്മ വേധങ്ങള് ഗൃഹകര്ത്താവിനെ വളരെയധികം സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്ന് ശാസ്ത്രമതം. ആധുനിക കാലത്ത് നിര്മാണ രൂപീകരണസമയത്തേ മര്മസ്ഥാനങ്ങള് കണ്ടെത്തുകയുള്ളൂ എന്നുള്ളത് വളരെ അനായാസം സാധിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. എന്നാല് ആലോചനക്കുറവുകൊണ്ടോ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടോ മറ്റോ വേധം സംഭവിച്ചു വെന്ന് പരിശോധിച്ചു തിരിച്ചറിഞ്ഞാല് സ്ഥപതി ഗൃഹത്തിന്റ ദീര്ഘ വിസ്താരങ്ങള് വടക്കോട്ടോ കിഴക്കോട്ടോ വര്ദ്ധിപ്പിച്ച് ഉത്തമ ചുറ്റു സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് മാറ്റി സ്ഥാപിക്കേണ്ടതാകുന്നു.
എന്നാല് അതിനൊന്നും സാധിക്കാത്ത പക്ഷം മാത്രം താന്ത്രിക വിധി പ്രകാരം പോത്ത്, സിംഹം, ആന, ആമ, വരാഹം എന്നിവയുടെ ശിരസ്സിന്റെ ആകൃതിയില് നിര്മ്മിക്കപ്പെട്ട പഞ്ചശിരസ്സ് യഥാവിധി പൂജാ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്ത് ഗൃഹത്തില് സ്ഥാപിച്ചു തത്കാലം ശാന്തി വരുത്തണമെന്നും ചില ആചാര്യന്മാര്ക്ക് അഭിപ്രായമുണ്ട്.
കേവലം ചുറ്റു ഒപ്പിച്ചു നിര്മിക്കുന്ന രീതിയല്ല മറിച്ചു സൂത്രം മര്മ വിന്യാസരീതിയോടു കൂടിയ നിര്മാണ ശൈലിയാണ് വാസ്തു പിന്തുടരുന്നത്. ഉത്തമമായ കണക്കിലും സ്ഥാനത്തും നിര്മിക്കുന്ന ഗൃഹങ്ങള് കേവലം സൂത്രമര്മ വേധങ്ങള് കൊണ്ട് അശുഭദായകങ്ങളാകാം. അതിനാല് മര്മവേധ ദോഷത്തെ വളരെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാകുന്നു.
