ബുദ്ധാ ജിനേന്ദ്രാ ഗോരക്ഷഃ പാണിനിശ്ചപതഞ്ജലിഃ
ശങ്കരോ മധ്വനിമ്പാര്കൗ ശ്രീരാമാനുജവല്ലഭൗ
ഇദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധ വയ്യാകരണനും ഭാഷാപണ്ഡിതനുമാണ്. പാണിനി രചിച്ച ‘അഷ്ടാധ്യായി ‘എന്ന വ്യാകരണഗ്രന്ഥമാണ് ഇന്നും സംസ്കൃതഭാഷയുടെ ആധാരവ്യാകരണഗ്രന്ഥം.
പ്രത്യാഹാരം, ശബ്ദാനുശാസനം, ധാതുപാഠം, ഗണപാഠം, ഉണാദിസൂത്രം, ലിംഗനുശാസനം എന്നിങ്ങനെയാണ് പാണിനിയുടെ വ്യാകരണത്തിന് അഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്. ക്രിസ്തുവിന് എഴുനൂറു വര്ഷങ്ങള്ക്കു മുന്പാണ് അഷ്ടാധ്യായിയുടെ രചനാകാലം.
പാണിനിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ച് വിവരങ്ങള് മാത്രമേ ലഭ്യമായുള്ളൂ. അദ്ദേഹം തക്ഷശിലയ്ക്കടുത്ത് ശാലാതുര ഗ്രാമത്തിലാണ് വസിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാധാരണമായ ജീവിതരീതിയില് നിന്ന് അദ്ദേഹം രാജ്യമാകമാനം സഞ്ചരിച്ച് ശബ്ദസമ്പത്ത് ആര്ജിക്കുകയും ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യാപകമായ അധ്യയനം നടത്തി എന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പാണിനിയുടെ വ്യാകരണഗ്രന്ഥം 24 മാഹേശ്വരസൂത്രങ്ങളെ ആധാരമാക്കിയാണ് രചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഭഗവാന് ശിവന്റെ ഉടുക്കില് നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച നാദങ്ങളെ ആധാരമാക്കി അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിര്ദേശപ്രകാരം പാണിനി വ്യാകരണഗ്രന്ഥം രചിച്ചു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. മഹേശ്വരന് എന്നാണ് പാണിനിയുടെ ഗുരുവിന്റെ പേര്. അദ്ദേഹം രചിച്ച സൂത്രങ്ങളെ ആധാരമാക്കി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ നിര്ദേശപ്രകാരം പാണിനി ഈ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചതുമാകാം. പാണിനിയുടെ വ്യാകണത്തിലെ ശബ്ദോച്ചാരണത്തിലെ ധ്വനിവിജ്ഞാനം ഇന്നത്തെ ധ്വനി വൈജ്ഞാനികരെപ്പോലും അതിശയിപ്പിക്കും വിധം ഉത്കൃഷ്ടവും പരിപൂര്ണവുമാണ്. രണ്ടായിരത്തി അഞ്ഞൂറ് വര്ഷങ്ങള്ക്കു മുമ്പ് ഭാരതത്തില് നിലനിന്നിരുന്ന ഈ ശാസ്ത്രപുരോഗതി ആരേയും അതിശയിപ്പിക്കുന്നതാണ്. കമ്പ്യൂട്ടറില് ഉപയോഗിക്കുവാന് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഭാഷ സംസ്കൃതമാണ് എന്ന് ഇന്ന് തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ വ്യാകരണനിയമങ്ങള് വഴി സംസ്കൃതഭാഷയുടെ മഹത്വത്തെ സുരക്ഷ്ിതമാക്കുന്നതില് പാണിനിയുടെ പങ്ക് അത്യന്തം മഹത്തരമാണ്.
(ഹോ. വെ. ശേഷാദ്രിയുടെ ‘ഏകാത്മതാസ്തോത്രം’ വ്യാഖ്യാനത്തില് നിന്ന്)
