ശ്രീരാമോ ഭരതഃ കൃഷ്ണോ ഭീഷ്മോധര്മസ്തഥാര്ജുനഃ
മാര്ക്കണ്ഡേയോ ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പ്രഹ്ളാദോ നാരദോ ധ്രുവഃ
ഭരതന് എന്ന പേരില് അഞ്ച് പ്രശസ്ത വ്യക്തികളാണുള്ളത്. പ്രഥമ മന്വന്തരത്തില് രാജാവും വിഷ്ണുഭക്തനുമായ ഭരതനാണ് ആദ്യം. രണ്ടാമതായി മികച്ച യോദ്ധാവും രാജാവുമായിരുന്ന ഭരതന്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരില് ഒരു മാനവകുലം അറിയപ്പെടുന്നു. ശ്രീരാമന്റെ സഹോദരനും ഉപാസകനും ഭക്തശിരോമണിയുമായ കൈകേയീപുത്രനാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭരതന്. ചന്ദ്രവംശരാജാവായ പുരുവിന്റെ പരമ്പരയില് പെട്ട ദുഷ്യന്തന്റേയും ശകുന്തളയുടേയും പുത്രനാണ് അടുത്തയാള്. ഈ ഭരതന്റെ ഒമ്പതാം തലമുറയിലാണ് കുരു ജനിച്ചത്. കുരുവിന്റെ വംശജരാണ് കൗരവര്. നാട്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ രചയിതാവായ ഭരതമുനിയാണ് അഞ്ചാമത്തെയാള്.
നമ്മുടെ മാതൃഭൂമിക്ക് ഭാരതം എന്ന പേര് വന്നതു രണ്ട് ഭരതന്മാരുടെ പേരിലൂടെയാണ്. ഇവരില് ഒരാള് മഹായോഗിയായ ഋഷഭദേവന്റെ പുത്രനാണ്. മറ്റൊരാള് ദുഷ്യന്തന്റെയും ശകുന്തളയുടേയും പുത്രനും. പരമഭക്തനും ആയിരക്കണക്കിന് മഹായജ്ഞങ്ങള് നടത്തിയിട്ടുള്ള ആളുമായ ദുഷ്യന്തന് കണ്വമഹര്ഷിയുടെ വളര്ത്തു പുത്രിയായ ശകുന്തളയെ ഗാന്ധര്വ വിവാഹം ചെയ്തു. ഇവരുടെ പുത്രനാണ് ഭരതന്. അദ്ദേഹം ദുഷ്യന്തനു ശേഷം രാജാവായ ഭരതന് ഗംഗാതടത്തില് 55 ഉം യമുനാതീരത്തില് 78 ഉം അശ്വമേധയജ്ഞങ്ങള് ചെയ്ത് ദ്വിഗ്വിജയ യാത്ര നടത്തുകയും ദുഷ്ടന്മാരെയെല്ലാം നിര്ജനപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് തോല്പ്പിച്ചോടിക്കുകയും ദേവസ്ത്രീകളെ അസുരന്മാരില് നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത് ഈ ഭൂമിയുടെ മുഴുവന് അധിപതിയായി.
(ഹോ. വെ. ശേഷാദ്രിയുടെ ‘ഏകാത്മതാസ്തോത്രം’ വ്യാഖ്യാനത്തില് നിന്ന്)
