ആത്മജ്ഞാനംകൊണ്ട് മുക്തി നേടാം എന്ന് ഭഗവാന്‍ പറയുന്നു.
ആത്മജ്ഞാനം എന്ന പദത്തിന് രണ്ടുവിധത്തിലാണ് അര്‍ത്ഥം നിര്‍ണയിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒന്ന് ‘ആത്മ നാം ജ്ഞാനം’ എന്നാണ്. ജീവാത്മക്കളുടെ യഥാര്‍ത്ഥവും സനാതനവുമായ അവസ്ഥ എന്തെന്ന് അറിയുക. ജീവാത്മാക്കള്‍ പരമാത്മാവായ ഭഗവാന്റെ അംശമാണെന്നും ഭഗവാന്റെ പ്രഭാവവും ഗുണങ്ങളും തങ്ങള്‍ക്കും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ഇപ്പോള്‍ ഭൗതികബന്ധത്തില്‍പ്പെട്ട് എല്ലാം മറന്നുപോയതാണെന്നും അറിയുക. ഈ ജ്ഞാനം പുതുതായി ഉണ്ടാകേണ്ടതല്ല; മുന്‍പേയുണ്ട്. പക്ഷേ അജ്ഞാനത്താല്‍ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കുടത്തിനുള്ളില്‍ കത്തിച്ചുവച്ച ദീപംപോലെ. പ്രകാശം ഉണ്ടെങ്കിലും കുടം എന്ന മറ നീങ്ങിയാല്‍ മാത്രമേ ആ പ്രകാശംകൊണ്ടു പ്രയോജനമുള്ളൂ. ഇതാണ് ഭൗതികദേഹം സ്വീകരിച്ച ജീവാത്മാക്കളുടെ അവസ്ഥ. ഇരുട്ടില്‍ ആ കുടം നശിപ്പിക്കുവാന്‍ കഴിയുന്നില്ല.
ഈ അവസ്ഥയില്‍നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള വഴി ഇതാണ്.
”ആത്മനഃ = പരമാത്മനഃ ഭഗവതഃ
ജ്ഞാനേന = പരോക്ഷവൃത്തി ജ്ഞാനേന”
(പരമാത്മാവായ ഭഗവാന്റെ പരോക്ഷവൃത്തി ജ്ഞാനംകൊണ്ട് അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കണം).
പരം-ശ്രേഷ്ഠവും പരിപൂര്‍ണവുമായ ജ്ഞാനം. സൂര്യന്‍ എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. കുടത്തിലെ ദീപം കുടത്തിനകം മാത്രം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. സൂര്യന്‍ ആകാശത്ത് എപ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു. ഉദിക്കുന്നുമില്ല, അസ്തമിക്കുന്നുമില്ല. നമ്മുടെ കണ്ണുകള്‍ സൂര്യനില്‍നിന്ന് പിന്മാറുന്നതുകൊണ്ട് സൂര്യന്‍ അസ്തമിച്ചു; ഇരുട്ടായി എന്ന് നാം പറയുന്നു, പദാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ അറിയാതെ കുഴങ്ങുന്നു. നാം എവിടെയാണ്, അകത്തോ പുറത്തോ നില്‍ക്കുന്നത് എന്നുപോലും അറിയുന്നില്ല. അതിന് കാരണം സൂര്യനുമായുള്ള നിത്യബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചതുകൊണ്ടാണ്. ഭഗവാനുമായുള്ള നിത്യബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ചതുകൊണ്ടാണ് നാം വിഷമത്തിലായത്. സൂര്യന്റെ വെയില്‍ കൊള്ളുമ്പോള്‍ നമുക്ക് ചൂടും വെളിച്ചവും ഊര്‍ജവും കിട്ടുന്നു.
നാം ഭഗവാനുമായി ബന്ധം തുടരണം. ഭഗവാന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ സ്വരൂപവും നാമകഥാ പ്രഭാവവും വേദം ഉപനിഷത്ത് ഗീത ഭാഗവതം മുതലായ ദിവ്യഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ വഴി, ഭക്തന്മാരായ ഗുരുനാഥന്മാരില്‍നിന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്താല്‍, അജ്ഞാനമെന്ന ഇരുട്ടു നീങ്ങും. ജീവാത്മാക്കളുടെ സ്വരൂപവും അവസ്ഥയും ഭഗവത് സ്വരൂപത്തിന്റെയും അവസ്ഥയുടെയും ചെറിയ കണമാണെന്നത് പരിപൂര്‍ണ ജ്ഞാനമാകുന്ന സൂര്യന്‍ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
