അറിവുകൊണ്ടു തന്നെ സര്വ്വവും സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ സൃഷ്ടി തന്നെ ഈ അറിവില് നിന്നു പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ഈ അറിവുതന്നെ അതിന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ പ്രതിഫലമായി അതില് തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അപ്പോള് അറിവായതും താന് തന്നെ.
അറിവിനനുസരിച്ച് സൃഷ്ടിയായതും താന്തന്നെ. ആ അറിവിനും അപ്പുറമായി നില്ക്കുന്നതും താന് തന്നെ. ഇങ്ങനെ സര്വ്വവും തന്നില് നിന്നു തന്നിലേക്കു ചേരുന്നു. ഇതിനത്രെ സൃഷ്ടി സ്ഥിതി സംഹാരം എന്നു പറയുന്നത്.
സൃഷ്ടിയെന്നുള്ളതു അറിവുകൊണ്ടു ഈ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിച്ചതും സ്ഥിതിയെന്നുള്ളതു സൃഷ്ടിയുടെ ഉള്ളില് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അറിവു തന്നെ. സംഹാരമെന്നതു ഈ അറിവു പൂര്ണ്ണമാകുമ്പോള് അറിവില്ലായ്മയെന്ന സ്ഥൂലത്തെ തിരിച്ചു അറിയിച്ച പരമാത്മാവിനോടൊത്തു അറിഞ്ഞു അനുസരിച്ചു പ്രവര്ത്തിച്ച ഫലം അനുഭവിച്ച ജീവാത്മാക്കളുമായി അറിവിനപ്പുറമായി നിന്നിട്ട് അറിവിനെ ഉത്ഭവിപ്പിച്ച സൂക്ഷ്മസ്ഥാനത്തേക്കു തിരിഞ്ഞുനില്ക്കുന്നതാകുന്നു.
അതുകൊണ്ട് സ്ഥൂലത്തിനു മായയെന്നും, അറിവിനും ശക്തിക്കും കൂടി ദൈവമെന്നും തത്ത്വമെന്നും ആസ്പദമാക്കിയിരിക്കുന്നു. മൂലം എല്ലാം തന്നില് ലയിക്കുകയും ഈ വ്യവസ്ഥയില് ബാഹ്യമെന്ന അന്യമെല്ലാം സംഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ വ്യവസ്ഥ ദൈവത്തില് സമ്പൂര്ണ്ണമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതു പോലെ സകലപ്രകൃതിയിലും, പ്രത്യേകിച്ചും മനുഷ്യപ്രകൃതിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ ബോധാത്മാവാകുന്നു മര്ത്യശരീരത്തിലെത്തി യുഗേ യുഗേ മനുഷ്യലോകത്തെയും മറ്റും രക്ഷിക്കുന്നത്.
