ശൈലപുത്രിയുടെ സ്ഥൈര്യത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ തപസ്സിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് രണ്ടാം ദിവസം. നവരാത്രിയുടെ ആദ്യരാത്രിയിൽ സാധകൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു പീഠം നിർമ്മിക്കുന്നു. ചഞ്ചലതയ്‌ക്കിടയിലും ഉറച്ചുനിൽക്കാനുള്ള ശേഷി അതാണ് ശൈലപുത്രി. എന്നാൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക മാത്രം സാധനയല്ല. ആ സ്ഥിരതയെ ഒരു ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വിടുന്ന അന്തർശക്തിയാണ് അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമായി വരുന്നത്.
അവിടെയാണ് ബ്രഹ്മചാരിണി ശക്തിയുടെ ഈ രൂപം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് പുറംലോകത്തെ ജയിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചല്ല; സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ചിന്തകളെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്. ആഗ്രഹങ്ങൾ അനേകദിശകളിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്‌ക്കുന്ന മനസ്സിനെ ഒരു മഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക അതുതന്നെയാണ് ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ തപസ്സ്. അതിനാൽ നവരാത്രിയുടെ രണ്ടാം ദിവസം ഒരു പുതിയ ദേവീരൂപത്തെ ആരാധിക്കുന്ന ദിവസം മാത്രമല്ല. സ്ഥിരതയ്‌ക്ക് ശേഷം സങ്കൽപം എന്നതുകൂടിയാണ്.
“ബ്രഹ്മചാരിണി” എന്ന നാമത്തെ സാധാരണയായി “ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൾ” എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. “ബ്രഹ്മ” എന്നത് പരമസത്യം;
“ചര” എന്ന ധാതുവിന് സഞ്ചരിക്കുക, ആചരിക്കുക, നിലകൊള്ളുക എന്നീ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്.
അതിനാൽ ബ്രഹ്മചരിണി എന്നത് ബ്രഹ്മത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ, ബ്രഹ്മതത്ത്വത്തിൽ ആചരിക്കുന്നവൾ, തന്റെ സമസ്ത ഊർജ്ജത്തെയും പരമലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്ന ശക്തി എന്ന ആഴത്തിലുള്ള ഭാവത്തിലും മനസ്സിലാക്കാം. കൈയിൽ ജപമാലയും കമണ്ഡലുവും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ രൂപം. ജപമാല ആവർത്തനത്തിലൂടെ ചൈതന്യത്തെ ഏകാഗ്രമാക്കുന്ന സാധനയുടെ പ്രതീകവും കമണ്ഡലു നിയന്ത്രിതമായ ജീവിതത്തിന്റെയും ത്യാഗത്തിന്റെയും ലാളിത്യത്തിന്റെയും പ്രതീകവുമാണ്. ശക്തി ഇവിടെ പുറത്തേക്ക് പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നില്ല,
അകത്തേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയാണ്.
ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തത്ത്വം തപസ്സ് ആണ്. “തപസ്” എന്ന പദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഭാവത്തിൽ ചൂട്, താപം, ദഹനം എന്ന അർത്ഥസാന്നിധ്യമുണ്ട്. എന്നാൽ ആത്മീയസാധനയിൽ ഈ “ചൂട്” ശരീരത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതല്ല; അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികളും വാസനകളും അസംയമിതമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ദഹിപ്പിച്ച് അന്തഃകരണത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ആന്തരിക താപമാണ്. അതിനാൽ തപസ്സ് എന്നത് സ്വയം പീഡിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാർഗമല്ല. അത് സ്വയം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്.
മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ കഴിയുന്നിടത്ത് സംയമം ജനിക്കുന്നു. സംയമത്തിൽ നിന്ന് ഏകാഗ്രതയും, ഏകാഗ്രതയിൽ നിന്ന് അന്തർദർശനവും, അന്തർദർശനത്തിൽ നിന്ന് ആത്മീയമായ പക്വതയും ഉദിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മചാരിണി ഈ ആന്തരിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ ശക്തിയാണ്.
പാർവ്വതിയുടെ തപസ്സ് :
ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ പുരാണകഥ പാർവതിയുടെ മഹാതപസ്സുമായി അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശിവനെ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്കുന്നതിനായി പാർവതി കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചുവെന്ന കഥ ശാക്ത-ശൈവ പാരമ്പര്യത്തിൽ സുപ്രധാനമാണ്. ആ കഥയെ വെറും ദാമ്പത്യലക്ഷ്യം നേടുന്നതിനായുള്ള ഒരു പുരാണകഥയായി മാത്രം വായിച്ചാൽ അതിന്റെ അന്തർതത്ത്വം നഷ്ടപ്പെടും. ഇവിടെ പാർവതിയുടെ തപസ്സ് ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി സമസ്ത ജീവിതശക്തിയെയും ഏകദിശയിലാക്കുന്ന സങ്കൽപത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ലക്ഷ്യം മഹത്തായതാകുമ്പോൾ അതിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിയും മനുഷ്യന്റെ അന്തർഘടനയെ മാറ്റുന്നു.ആഗ്രഹം സങ്കൽപമായി മാറുന്നു.
സങ്കൽപം സാധനയായി മാറുന്നു.
സാധന തപസ്സായി മാറുന്നു.
തപസ്സ് ഒടുവിൽ വ്യക്തിത്വത്തെ തന്നെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു.
ഇതാണ് ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ അന്തർസന്ദേശം.
ബ്രഹ്മചര്യം — ഊർജ്ജത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം
മനുഷ്യനിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഊർജ്ജം ഒരേയൊരു രൂപത്തിലുള്ളതല്ല. ചിന്ത, വികാരം, ഇച്ഛ, കാമന, വാക്ക്, പ്രവർത്തി—എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ വിവിധ പ്രവാഹങ്ങളാണ്. അവ നിരന്തരം പുറത്തേക്ക് ചിതറുമ്പോൾ മനസ്സിന് ആഴം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മചര്യം ആ പ്രവാഹങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതല്ല; അവയെ ഒരു ഉന്നത ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നതാണ്.
തന്ത്രത്തിൽ ശക്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതല്ല ലക്ഷ്യം; ശക്തിയെ തിരിച്ചറിയുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് സാധനയുടെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യം . അസംസ്കൃതമായ ഊർജ്ജം വാസനയാകാം. സംയമിതമായ ഊർജ്ജം സങ്കൽപമാകാം.പരിശുദ്ധമായ സങ്കൽപം സാധനയാകാം. സാധനയിലൂടെ അതേ ശക്തി ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് തുറക്കപ്പെടാം.
ബ്രഹ്മചാരിണി ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ദേവീഭാവമാണ്.
ജപമാലയിലെ ശബ്ദരഹിതമായ ഉപദേശം:
ജപം വെറും ഒരു മന്ത്രം പലതവണ ഉച്ചരിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി മാത്രമല്ല. ആവർത്തനത്തിലൂടെ മനസ്സിന്റെ സ്വാഭാവിക ചിതറൽ കുറച്ച് അതിനെ ഒരു നാദത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.
ആദ്യം സാധകൻ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നു.
പിന്നീട് മന്ത്രം സാധകന്റെ മനസ്സിൽ തുടർച്ചയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അവസാനം ജപിക്കുന്നവൻ, ജപം, ജപിക്കപ്പെടുന്ന മന്ത്രം, എന്നിവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം സൂക്ഷ്മമാകുന്ന ഒരു അന്തർമുഖാവസ്ഥയിലേക്ക് സാധന നീങ്ങുന്നു.
ഇവിടെ ജപമാല എണ്ണത്തിന്റെ ഉപകരണം മാത്രമല്ല; ആവർത്തനത്തിലൂടെ മനസ്സിനെ സംസ്കരിക്കുന്ന കാലക്രമത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഒരു മണിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു മണിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന വിരലുകൾക്കൊപ്പം മനസ്സും പുറംലോകത്തിൽ നിന്ന് അകത്തേക്ക് നീങ്ങുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ കൈയിലെ ജപമാലയ്‌ക്ക് ശബ്ദരഹിതമായ ഒരു ഉപദേശം ഉള്ളത്: “മനസ്സിനെ ഒരിടത്ത് നിർത്താൻ പഠിക്കുക.”
സാധനയിൽ തപസ്സിനുള്ള പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. ആന്തരികമായി തപസ്സ് മൂന്ന് തലങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണം, വാക്കിന്റെ ശുദ്ധീകരണം,
മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധീകരണം. ശരീരത്തിന് നിയന്ത്രണമില്ലെങ്കിൽ സാധനയിൽ സ്ഥിരത കുറയും.വാക്കിന് നിയന്ത്രണമില്ലെങ്കിൽ മനസ്സിന്റെ ശക്തി ചിതറും. മനസ്സിന് നിയന്ത്രണമില്ലെങ്കിൽ പുറംനിയമങ്ങൾ പോലും ആഴത്തിലുള്ള പരിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കില്ല.
അതിനാൽ യഥാർത്ഥ തപസ്സ് പുറമേ കാണുന്ന കഠിനതയല്ല; അകത്ത് വളരുന്ന തെളിച്ചമാണ്.
ശൈലപുത്രിയുടെ ഭാവത്തിൽ നാം ഭൂമിയുടെ സ്ഥൈര്യം അനുഭവിച്ചെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മചാരിണിയിൽ അതിനകത്ത് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിയെ അനുഭവിക്കുന്നു.
അവളുടെ രൂപത്തിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഉഗ്രതയില്ല.
എന്നാൽ അവളുടെ തപസ്സിൽ അതിശക്തമായ അഗ്നിയുണ്ട്. ഇതാണ് ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ സൗന്ദര്യം.പുറത്ത് ശാന്തി;അകത്ത് അഗ്നി. ലോകത്തിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുന്ന വൈരാഗ്യമല്ല അവളുടെത്. ഒരു ഉന്നത ലക്ഷ്യത്തിനായി സ്വയം പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ധീരമായ അന്തർമുഖതയാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ സൗമ്യത ദൗർബല്യമല്ല. അത് നിയന്ത്രിതമായ ശക്തിയാണ്. ജീവിതത്തിന് ഒരു കേന്ദ്രമില്ലെങ്കിൽ ശക്തി പല ദിശകളിലേക്ക് ചിതറും. ലക്ഷ്യമില്ലാത്ത ജ്ഞാനം വിവരമായി മാറാം. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഭക്തി വികാരമായി മാത്രം നിൽക്കാം. സങ്കൽപമില്ലാത്ത സാധന ശീലമായി ചുരുങ്ങാം.
ബ്രഹ്മചാരിണി ഇവയെല്ലാം ഒരു കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്ന തപഃസങ്കൽപത്തിന്റെ ദേവീഭാവമാണ്.
ശൈലപുത്രി നമ്മെ ഭൂമിയോട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചാരിണി നമ്മെ ലക്ഷ്യത്തോട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ശൈലപുത്രിയുടെ പർവതം സ്ഥിരതയുടെ പ്രതീകമാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മചാരിണിയുടെ തപസ്സ് ആ സ്ഥിരതയ്‌ക്ക് ലക്ഷ്യം (ദിശ) നൽകുന്ന ശക്തിയാണ്.
ഒന്ന് പീഠം നിർമ്മിക്കുന്നു.
മറ്റൊന്ന് അതിൽ അഗ്നി തെളിയിക്കുന്നു.
ഒന്ന് “നിൽക്കുക” എന്ന് പറയുന്നു.
മറ്റൊന്ന് “നടക്കുക എന്നും പക്ഷേ ലക്ഷ്യം മറക്കരുത് ” എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മചാരിണിയെ ആരാധിക്കുന്നതിന്റെ അന്തർസാരം ഒടുവിൽ ഒരു ലളിതമായ സത്യത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു:
നമ്മുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രു പുറത്തല്ല; ചിതറിക്കിടക്കുന്ന നമ്മുടെ സ്വന്തം ശക്തിയാണ്.
ആ ശക്തിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അതിന് ദിശ നൽകി, അനാവശ്യമായ പ്രവാഹങ്ങളെ ശമിപ്പിച്ച്, ഒരു മഹത്തായ ലക്ഷ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് തപസ്സ്. അതിനാൽ ബ്രഹ്മചാരിണി വെറും തപസ്വിനിയായ ദേവിയല്ല. സങ്കൽപത്തെ സാധനയാക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. ദേവി നമ്മോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ലോകത്തെ ഉപേക്ഷിക്കാനല്ല;
ലോകത്തിനിടയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഉള്ളിലെ ചിതറലിനെ ഉപേക്ഷിക്കാനാണ്.
ദേവി പഠിപ്പിക്കുന്നത് ആഗ്രഹങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനല്ല;
അവയെ ഉയർന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് സംസ്കരിക്കാനാണ്.
ദേവി കാണിച്ചുതരുന്നത് ശക്തിയെ അടക്കിവയ്‌ക്കാനല്ല;
ശക്തിക്ക് ദിശ നൽകാനാണ്.
നവരാത്രിയുടെ രണ്ടാം രാത്രിയിൽ ബ്രഹ്മചാരിണിയെ ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ, അതുകൊണ്ട് സാധകൻ ദേവിയുടെ ഒരു പുരാണരൂപത്തെ മാത്രം സ്മരിക്കുന്നില്ല.
തന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു ചോദ്യം ഉണർത്തുകയാണ്:
എന്റെ ജീവിതശക്തി ഏത് ദിശയിലാണ് (ലക്ഷ്യം) സഞ്ചരിക്കുന്നത്?”
ആ ചോദ്യത്തിന് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരം കണ്ടെത്തുന്ന നിമിഷം മുതൽ തപസ്സ് ആരംഭിക്കുന്നു.
ശൈലപുത്രിയിൽ ഭൂമിയെ കണ്ടെത്തിയ സാധകൻ, ബ്രഹ്മചാരിണിയിൽ ദിശ (വഴി, ലക്ഷ്യം ) കണ്ടെത്തുന്നു.
✍️ ജി എം മഹേഷ്
ജന്മഭൂമി ഓണ്‍ലൈന്‍