1674 ജൂൺ 6 ഭാരതീയ ചരിത്രത്തിന്റെ കാലഗണനയിൽ കേവലമൊരു ദിവസമല്ല; മറിച്ച്, നൂറ്റാണ്ടുകളായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ഒരു ജനതയുടെ ആത്മാഭിമാനവും സാംസ്കാരിക സ്വത്വവും റായ്ഗഢ് കോട്ടയുടെ മുകളിൽ അജയ്യമായ ഒരു സിംഹാസനമായി രൂപംകൊണ്ട ധന്യമുഹൂർത്തമാണ്. വിദേശ അധിനിവേശങ്ങളുടെയും സുൽത്താനേറ്റുകളുടെയും കരാളഹസ്തങ്ങളിൽ പെട്ട് ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മവീര്യം ചോർന്നുപോയ ഒരു യുഗത്തിലാണ്, ചരിത്രത്തിന്റെ ഗതിയെത്തന്നെ തിരിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട് ശിവാജി ഭോസ്‌ലെ എന്ന യുഗപുരുഷൻ ‘ഛത്രപതി’ എന്ന പദവിയിലേക്ക് അഭിഷിക്തനാകുന്നത്. ഭാരതീയ ദേശീയതയുടെയും സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ആ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ രാജ്യാഭിഷേകത്തിന്റെ ആഴവും പരപ്പും വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ അത് കേവലം ഒരു അധികാര കൈമാറ്റമായിരുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമാകും.
പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഭാരതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെയോ ബിജാപ്പൂർ, ഗോൽക്കൊണ്ട സുൽത്താനേറ്റുകളുടെയോ കഠിനമായ ആധിപത്യത്തിലായിരുന്നു. പ്രാദേശിക ജനത സ്വന്തം മണ്ണിൽ രണ്ടാംകിട പൗരന്മാരായി ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായ ആ കാലത്ത്, ജസിയ പോലുള്ള നികുതികളും സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ തകർച്ചയും ജനങ്ങളിൽ കടുത്ത ആത്മവിശ്വാസക്കുറവ് ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ഈയൊരു രാഷ്‌ട്രീയ ശൂന്യതയിലേക്കാണ് ജിജാബായി എന്ന വീരമാതാവിന്റെ ശിക്ഷണത്തിൽ വളർന്ന ശിവാജി മഹാരാജ് ‘ഹിന്ദവി സ്വരാജ്’ എന്ന മഹത്തായ ആശയം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. അതുവരെ ഡൽഹിയിലെയും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെയും സുൽത്താൻമാരെ പരമാധികാരികളായി അംഗീകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായ ഒരു ജനതയ്‌ക്ക് മുന്നിൽ, ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സ്വതന്ത്ര പരമാധികാര രാജ്യം നിലവിൽ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കിരീടധാരണം.
ശിവജി മഹാരാജിന്റെ കിരീടധാരണ ചടങ്ങിന് പിന്നിൽ കൃത്യമായ സാംസ്കാരികവും രാഷ്‌ട്രീയവുമായ തന്ത്രങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. കടുത്ത വെല്ലുവിളികളെ അതിജീവിച്ച്, അന്നത്തെ ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ആദരണീയനായ വേദപണ്ഡിതൻ ഗാഗാഭട്ടനെ കാശിയിൽ നിന്നും റായ്ഗഢിലേക്ക് അദ്ദേഹം ക്ഷണിച്ചുവരുത്തി. ഭാരതത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഗംഗ, യമുന, സിന്ധു, കൃഷ്ണ, ഗോദാവരി, നർമ്മദ, കാവേരി എന്നീ പുണ്യനദികളിൽ നിന്നുള്ള ജലം സ്വർണ്ണകുംഭങ്ങളിൽ എത്തിച്ചാണ് അഭിഷേകം നടത്തിയത്. വൈദികവിധിപ്രകാരം ‘ഛത്രപതി’ (കുട ചൂടിയ പരമാധികാരി) എന്ന പദവി സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ, താൻ മുഗളന്മാർക്കോ മറ്റേതെങ്കിലും സുൽത്താനേറ്റുകൾക്കോ കപ്പം കൊടുക്കുന്ന ഒരു സാമന്തനല്ല, മറിച്ച് സ്വതന്ത്രനായ ചക്രവർത്തിയാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.
ഭാഷാപരമായ വിപ്ലവവും പാരമ്പര്യത്തോടുള്ള അനുരാഗവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റൊരു സവിശേഷത. നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ വിദേശഭരണം കാരണം ഭരണരംഗത്തും സൈന്യത്തിലും പേർഷ്യൻ ഭാഷയുടെ സ്വാധീനം ശക്തമായിരുന്നു. സാംസ്കാരികമായ അടിമത്തം ഇല്ലാതാക്കാൻ ഭാഷാപരമായ മാറ്റം അനിവാര്യമാണെന്ന് ശിവാജി മഹാരാജ് മനസ്സിലാക്കി. ഇതിനായി അദ്ദേഹം ‘രാജ്യവ്യവഹാര കോശം’ എന്ന പേരിൽ ഒരു നിഘണ്ടു നിർമ്മിക്കാൻ പണ്ഡിതന്മാരെ ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും, ഭരണഭാഷയിൽ നിന്നും പേർഷ്യൻ പദങ്ങളെ മാറ്റി പകരം സംസ്‌കൃത, മറാത്തി പദങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. സംസ്കാരത്തോടും പാരമ്പര്യത്തോടുമുള്ള ഒടുങ്ങാത്ത സ്നേഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ തെളിവായിരുന്നു ഈ നടപടി.
അഫ്സൽ ഖാന്റെ വധം, ഷാഇസ്ത ഖാന്റെ വിരലുകൾ അരിഞ്ഞ സംഭവം, ആഗ്രാ കോട്ടയിൽ നിന്നുള്ള അത്ഭുതകരമായ രക്ഷപ്പെടൽ തുടങ്ങിയ ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ ശിവാജി മഹാരാജ് എന്ന ജനനായകന്റെ അസാധാരണമായ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളാണ്. ഭൂപ്രകൃതിയെ അനുകൂലമാക്കി മാറ്റി, കുറഞ്ഞ സൈന്യത്തെ വെച്ച് വൻ സൈന്യങ്ങളെ നേരിടുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറ (Ganimi Kava) മാവലി യോദ്ധാക്കളിൽ “നമുക്കും വിജയിക്കാം” എന്ന ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തി. റായ്ഗഢിൽ കിരീടം ധരിക്കുമ്പോൾ, തോൽവിയറിയാത്ത മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന് മുന്നിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കാനുള്ള ആത്മവീര്യമാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ജനതയ്‌ക്ക് സമ്മാനിച്ചത്.
ശിവാജി മഹാരാജിന്റെ ‘സ്വരാജ്’ എന്നത് ഒരു മതരാഷ്‌ട്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് നീതിയിലധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ജനക്ഷേമ രാജ്യമായിരുന്നു (Welfare State). സ്ത്രീകളെ ആദരിക്കുക, കർഷകരെ സംരക്ഷിക്കുക, സൈന്യത്തിൽ കർശനമായ അച്ചടക്കം പാലിക്കുക തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണമുദ്രകളായിരുന്നു. മതവിശ്വാസങ്ങളുടെ പേരിൽ അദ്ദേഹം ആരെയും വേട്ടയാടിയില്ല; അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാവികസേനയിലും പീരങ്കിപ്പടയിലും നിരവധി മുസ്ലീം ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിശ്വസ്തരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. മാതൃഭൂമിയോടുള്ള ഭക്തിയും സ്വന്തം സംസ്കാരത്തോടുള്ള ആഭിമുഖ്യവും ഒരേസമയം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് എങ്ങനെ ഒരു മികച്ച രാഷ്‌ട്രം കെട്ടിപ്പടുക്കാം എന്ന് അദ്ദേഹം ആധുനിക ലോകത്തിന് കാണിച്ചുതന്നു.
1674 ജൂൺ 6-ന് റായ്ഗഢിൽ നടന്ന ആ സിംഹാസനാരോഹണം കേവലം ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിർത്തി നിർണ്ണയമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ തൊട്ടുണർത്തിയ സംഭവമായിരുന്നു. വിദേശാധിപത്യങ്ങളുടെ മുന്നിൽ നട്ടെല്ല് വളയ്‌ക്കാതെ, സ്വന്തം പാരമ്പര്യത്തിലും സംസ്കാരത്തിലും അഭിമാനം കൊള്ളാൻ ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് ഭാരതീയരെ പഠിപ്പിച്ചു. ആ ചരിത്രസംഭവം നടന്ന് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോഴും, ആധുനിക ഭാരതത്തിന്റെ ദേശീയബോധത്തിനും ആത്മാഭിമാനത്തിനും ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജസ്രോതസ്സായി റായ്ഗഢിലെ ആ സിംഹാസനം ഇന്നും പ്രശോഭിച്ചു നിൽക്കുന്നു. ആ വീരസ്മരണയ്‌ക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമങ്ങൾ!
ജന്മഭൂമി ഓണ്‍ലൈന്‍