മലയാള സാഹിത്യചരിത്രത്തെ ‘വിജയനു മുമ്പും വിജയനു ശേഷവും’ എന്ന് കൃത്യമായി വിഭജിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചത് കേവലമൊരു കാലഗണനയല്ല; മറിച്ച് ഭാവുകത്വത്തിലും ഭാഷയിലും അദ്ദേഹം വരുത്തിയ വിപ്ലവകരമായ പരിവർത്തനമാണ്. കഥാഖ്യാനത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതമായ അതിരുകളെ ഭേദിച്ചുകൊണ്ട് മനുഷ്യന്റെ അസ്തിത്വപരമായ വ്യഥകളെയും രാഷ്ട്രീയ ജീർണ്ണതകളെയും ആത്മീയമായ അന്വേഷണങ്ങളെയും ഇത്രമേൽ ആഴത്തിൽ സമന്വയിപ്പിച്ച മറ്റൊരു എഴുത്തുകാരൻ മലയാളത്തിലില്ല. ജാഢ്യമാർന്ന സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മലയാളിയുടെ വായനസംസ്കാരത്തെ ദാർശനികമായ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് നവികരിച്ച ഒ.വി. വിജയൻ, മാറുന്ന കാലത്തും സാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിൽ ഒരു പ്രവാചകതുല്യമായ സാന്നിധ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മലയാള നോവൽ സാഹിത്യത്തിന്റെ ഭാവുകത്വത്തെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തെയും അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഒ.വി. വിജയൻ തന്റെ അക്ഷരയാത്രയ്ക്ക് അടിത്തറയിടുന്നത്. ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രകടമായ സാക്ഷ്യമായിരുന്നു ‘ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം’. തസ്രാക്ക് എന്ന ചെറിയ പാലക്കാടൻ ഗ്രാമത്തെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപമായി മാറ്റിയെടുത്തുകൊണ്ട്, മലയാളി അതുവരെ പരിചയിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു പുതിയ ആത്മീയ-അസ്തിത്വ പരിസരം അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു. രവി എന്ന കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തിന്റെ പാപബോധവും മോഹഭംഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ അസ്തിത്വ അന്വേഷണങ്ങൾ കേവലമൊരു കഥ പറയലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വായനക്കാരനെ തങ്ങളുടെ തന്നെ ഉള്ളിലെ ശൂന്യതകളെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദാർശനിക വിചാരങ്ങളായിരുന്നു. അള്ളാപ്പിച്ചാമൊല്ലാക്കയും കൂമൻകാവും മൈമുനയും ചേരുന്ന ഖസാക്കിന്റെ മണ്ണ്, വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരങ്ങളുടെയും മിത്തുകളുടെയും ഒരു സങ്കരഭൂമിയായി മാറി. പുരോഗമന സാഹിത്യത്തിന്റെ വരണ്ട സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്ന മലയാള ഗദ്യത്തെ കവിത്വപൂർണ്ണവും ആത്മീയവുമായ തലത്തിലേക്ക് വിജയൻ ഉയർത്തിയതോടെ, മലയാളിയുടെ വായനസംസ്കാരം ആധുനികതയിലേക്ക് പൂർണ്ണമായി വഴിമാറി.
ഈ അസ്തിത്വവാദപരമായ തത്ത്വചിന്തകളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും എന്നാൽ അങ്ങേയറ്റം തീക്ഷ്ണവുമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ വീക്ഷണത്തിന്റെ ആവിഷ്കാരമാണ് പിൽക്കാലത്ത് നാം വിജയനിൽ കാണുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം നേരിട്ട അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ കറുത്ത നാളുകളെയും ഫാസിസത്തിന്റെ കടന്നുകയറ്റത്തെയും ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ പ്രവചിച്ച ‘ധർമ്മപുരാണം’ ഇതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. പ്രജാപതി എന്ന ഭരണാധികാരിയിലൂടെ അധികാരത്തിന്റെ അങ്ങേയറ്റത്തെ ജീർണ്ണതയും സ്വേച്ഛാധിപത്യവും മലമൂത്രവിസർജ്ജനം പോലുള്ള ജൈവികതകളിലൂടെ വിജയൻ വരച്ചുകാട്ടിയത്. ഇത് വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള കടുത്ത വിരക്തിയും വിദ്വേഷവുമായിരുന്നു. വിപ്ലവങ്ങളും വിമോചന സിദ്ധാന്തങ്ങളും ഒടുവിൽ പുതിയ അധികാരവർഗ്ഗങ്ങളെയും അടിമകളെയും മാത്രമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത് എന്ന കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യം ഈ നോവൽ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. വിയോജിപ്പുകളുടെ ശബ്ദം അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്ന ഇന്നത്തെ ആഗോള-ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ധർമ്മപുരാണം ഒരു കൃത്യമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധമായി വായനക്കാർക്ക് മുന്നിൽ ഇന്നും പ്രവചനാത്മകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
രാഷ്ട്രീയ നിരാശകളിൽ നിന്നും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരതകളിൽ നിന്നും വിജയൻ പിൽക്കാലത്ത് നടത്തിയത് ആത്മീയതയിലേക്കും സ്നേഹത്തിലേക്കുമുള്ള മനോഹരമായ ഒരു തീർത്ഥാടനമായിരുന്നു. ബംഗ്ലാദേശ് യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ട ‘ഗുരുസാഗരം’ മാനവികതയുടെയും കരുണയുടെയും സന്ദേശമാണ് സമൂഹത്തിന് നൽകിയത്. കുഞ്ഞുണ്ണി എന്ന പത്രപ്രവർത്തകനിലൂടെ ‘ഗുരു’ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തെയും, ദുഃഖത്തിന്റെ കടലിൽ നിന്ന് ഉദയം ചെയ്യുന്ന കാരുണ്യത്തെയും വിജയൻ സാക്ഷാത്കരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ആത്മീയത എന്നത് മതമല്ല, മറിച്ച് സഹജീവിയുടെ വേദനയിലുള്ള പങ്കുചേരലാണെന്ന് മലയാളി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ കാരുണ്യത്തിന്റെ തുടർച്ച തന്നെയാണ് ‘മധുരം ഗായതി’ എന്ന കൃതിയിലും നാം കാണുന്നത്. പരിസ്ഥിതിയും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ജൈവികമായ ബന്ധത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്ന ഈ നോവൽ, പ്രകൃതിയുടെ നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന മനുഷ്യകുലത്തിന് പ്രകൃതിബോധത്തിലൂടെയും സ്നേഹത്തിലൂടെയും മാത്രമേ രക്ഷയുള്ളൂ എന്ന ദർശനം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു. സാങ്കേതികതയുടെ അതിപ്രസരവും പരിസ്ഥിതി ചൂഷണവും കടുത്ത വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്ന സമകാലിക സാഹചര്യത്തിൽ ഈ കൃതിയുടെ പ്രസക്തി ഇരട്ടിക്കുകയാണ്.
തന്റെ വേരുകളിലേക്കും ഭാരതീയ ചിന്താധാരകളിലേക്കുമുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടലായിരുന്നു വിജയന്റെ അവസാനകാല കൃതികളായ ‘പ്രവാചകന്റെ വഴിയും’ ‘തലമുറകളും’. ചരിത്രം എന്നത് കേവലം ഭരണാധികാരികളുടെ പട്ടികയല്ല, അത് മനുഷ്യചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രയാണമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. വ്യവസ്ഥാപിത മതങ്ങളുടെ കടുത്ത അതിരുകൾ ഭേദിക്കുന്ന പ്രവാചക ചൈതന്യത്തെ തിരയുന്ന ‘പ്രവാചകന്റെ വഴി’ സഹിഷ്ണുതയുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും സന്ദേശമാണ് പകരുന്നത്. വർഗീയതയുടെയും സഹിഷ്ണുതയില്ലായ്മയുടെയും ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇതൊരു വലിയ സാംസ്കാരിക ബദലായി മാറുന്നു. അതേസമയം, ഒരു വംശത്തിന്റെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിലൂടെ കേരളീയ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പരിണാമത്തെയും സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളെയും അടയാളപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു ‘തലമുറകൾ’ എന്ന നോവലിലൂടെ അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. വംശസ്മൃതികളും ആചാരങ്ങളും എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക സ്വത്വത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത് എന്ന് ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹം കാണിച്ചുതന്നു.
മാറുന്ന വായനശീലങ്ങൾക്കിടയിലും, പുസ്തകങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ രൂപങ്ങളിലേക്ക് വഴിമാറുമ്പോഴും ഒ.വി. വിജയൻ മലയാളി വായനാലോകത്ത് എക്കാലത്തും പ്രസക്തനാകുന്നത് അദ്ദേഹം മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക സത്വത്തെയാണ് അഭിസംബോധന ചെയ്തത് എന്നതുകൊണ്ടാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധികാരവിമർശനം വായനക്കാരന് രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രത നൽകുമ്പോൾ, ആത്മീയ മാനവികത മതഭ്രാന്തിനെതിരെയുള്ള ആയുധമാകുന്നു. കവിതയുടെ സൗന്ദര്യവും തത്ത്വചിന്തയുടെ ഗാംഭീര്യവും ചേർന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സവിശേഷമായ ഗദ്യശൈലി പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പോലും അനുകരിക്കാനാവാത്ത ഭാഷാപരമായ വിസ്മയമാണ്. ലൗകികതയ്ക്കും ആത്മീയതയ്ക്കും മധ്യേ, രാഷ്ട്രീയത്തിനും ദർശനങ്ങൾക്കും മധ്യേ വിജയൻ തീർത്ത അക്ഷരങ്ങളുടെ പാലം ഇന്നും സുരക്ഷിതമാണ്. അദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ദർശനങ്ങൾ കേരളീയ സമൂഹത്തിന് കേവലം സാഹിത്യമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധത്തിന്റെ ആയുധങ്ങളായിരുന്നു. കാലം എത്ര കടന്നുപോയാലും മലയാളി തന്റെ അസ്തിത്വത്തെയും രാഷ്ട്രീയത്തെയും കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോഴൊക്കെയും ഒ.വി. വിജയൻ എന്ന പ്രവാചകതുല്യനായ എഴുത്തുകാരൻ അവരുടെ ചിന്തകളിൽ സജീവമായി ജീവിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. ഖസാക്കിലെ കാറ്റും, ധർമ്മപുരാണത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രതയും ഗുരുസാഗരത്തിലെ കാരുണ്യവും ഇന്നും നമ്മുടെ വായനാലോകത്തെ ചലിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മാധ്യമങ്ങളും വായനാരീതികളും എത്രതന്നെ മാറിയാലും മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ ആന്തരിക സ്വത്വത്തെ തൊട്ടുണർത്തിയ ആ വരികൾക്ക് മരണമില്ല. അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് കാലത്തെ ജയിച്ച ഈ മഹാപ്രതിഭയുടെ ദർശനങ്ങൾ വരുംതലമുറകൾക്കും വഴിവിളക്കായി മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ എക്കാലത്തും ശോഭിച്ചുനിൽക്കും.
