ലലാടം (നെറ്റിത്തടം), കഴുത്ത്, രണ്ടു തോള്, രണ്ടു കൈമുട്ടുകള്, നെഞ്ച്, വയര് ഭാഗം, രണ്ടു കണങ്കാലുകള് എന്നീ ഭാഗങ്ങളില് ഭസ്മം, ചന്ദനം, കുങ്കുമം ഈ മൂന്നു ദ്രവ്യങ്ങള് കൊണ്ട് അങ്കനം ചെയ്യുന്ന രീതിയെ ‘ തിലകമണിയല് ‘ അഥവാ ‘ കുറിതൊടല് ‘ എന്നു പറയുന്നു. നെറ്റിത്തടം ആന്തരിക വിദ്യയെ കുറിക്കുന്ന സ്ഥാനമാണ്. വിശാലമായ നെറ്റിത്തടം ഉത്തമ ലക്ഷണമാണ്. ശിരസ്സു പരമാത്മാവിന്റെയും, നെറ്റിത്തടം ആകാശത്തേയും, പുരികം വായുവിനെയും, കണ്ണ് അഗ്നിയേയും, നാക്ക് ജലത്തേയും, മൂക്ക് ഭൂമിയേയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
തിലകം ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. സ്നാനത്തിനു ശേഷമാണ് തിലകവിധി. മഹാവിഷ്ണു, പരമശിവന്, പരാശക്തി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ആദ്ധ്യാത്മിക ശക്തികളാണല്ലൊ നമ്മുടെ സങ്കല്പ്പത്തില്. പരാശക്തി (ദേവിശക്തി) സൃഷ്ടിരൂപവും, മഹാവിഷ്ണു പരിപാലകനും, പരമശിവന് സംഹാരകനുമാണ്. അരൂപിയും, നിര്ഗുണനും, സര്വ്വവ്യാപിയുമായ ആത്മദര്ശനമാണ് ശിവതത്വം. എല്ലാ ഭൗതിക വസ്തുക്കളും കത്തിയമര്ന്നതിനു ശേഷമുള്ളതാണ് ഭസ്മം.
അതുപോലെ പ്രപഞ്ചമെല്ലാം സംഹരിക്കപ്പെട്ടാലും അവശേഷിക്കുന്നതാണ് ആത്മതത്വം. ശിവന് ഈ പരമാത്മതത്വമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഭസ്മം ശിവനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ഭസ്മകുറി ലലാടത്തിനു കുറുകെ ഒരറ്റം മുതല് മറ്റേ അറ്റം വരെ ഇടണമെന്നാണു ശാസ്ത്രം വിധിച്ചിട്ടുള്ളത്.
