ന്യൂദൽഹി: സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഏറെ നിർണ്ണായകമായ തീരുമാനം. ഉത്തരവ് എന്തുന്നെയായാലും ഏറെ ചരിത്രപരമാകുന്നതാകും അത്. വ്യാജകേസുണ്ടാക്കുക, അതിൽ പ്രതികളാക്കുക, കോടതി വിചാരണയിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുക, പിന്നീട് കുറ്റക്കാരനല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുക തുടങ്ങിയ നീതിന്യായ സംവിധാനനത്തിലെ പിഴവുകൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം കൊടുക്കാൻ ഭരണകൂടത്തെ ബാധ്യസ്ഥരാക്കണമെന്ന ഹർജി പരിഗണിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി തീരുമാനിച്ചു. പ്രതികളെ ഒരു വ്യവസ്ഥിതി ‘ബലിയാടാക്കുകയും അവർക്കെതിരെ തെറ്റായ തെളിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കേസുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ തീരുമാനം. കുറ്റവിമുക്തരാക്കപ്പെട്ടാലും കേസുകളിൽ പ്രയതികളാകുന്നവർ വർഷങ്ങളോളം ജയിലിൽ കിടന്ന് നരകിക്കുന്നു. തെറ്റായ അറസ്റ്റ്, പ്രോസിക്യൂഷൻ, ശിക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് ഒരു വ്യക്തിക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം എന്നാണ് ഏറെ സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയത്തിലെ ഹർജി.
രാജ്യത്ത് ശിക്ഷാ നിരക്ക് ഏകദേശം 54% മാത്രമാണെന്നതിനാൽ, വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഈ വിഷയത്തിൽ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കാൻ ജസ്റ്റിസ് വിക്രം നാഥിന്റെയും സന്ദീപ് മേത്തയുടെയും ബെഞ്ച്, അറ്റോർണി ജനറലിന്റെയും സോളിസിറ്റർ ജനറലിന്റെയും സഹായം തേടി.
ഇത്തരത്തിൽ ഒരു കേസിൽ പ്രതിക്കുവേണ്ടി ഹാജരായ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗോപാൽ സുബ്രഹ്മണ്യമാണ് ഹാജരായത്. തെറ്റായ കേസിൽ പ്രതിയാക്കപ്പെടുന്നതും ശിക്ഷിക്കുന്നതും തടവ് മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ലംഘനമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. തെറ്റായ കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി വർഷങ്ങളോളം ജയിലിൽ കഴിയേണ്ടിവരുന്നവർക്ക് കുറ്റവിമുക്തരാക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ ഭരണകൂടം ബാധ്യസ്ഥമാണ്, എന്നായിരുന്നു വാദം. ഈ വിഷയത്തിൽ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ രൂപീകരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം കോടതിയോട് അപേക്ഷിച്ചു. ഇതിനായി നിയമ കമ്മീഷനും ഒരു നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾ ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു.
പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത ഒരാളെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത് കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് വധശിക്ഷ വിധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് മരണത്തിന്റെ നിഴലിൽ 12 വർഷം ജയിലിൽ കഴിയേണ്ടിവന്ന ഒരു ദരിദ്രന്റെ ഹർജിയാണ് കോടതിയുടെ പരിഗണനക്കു വന്നത്. ആ വ്യക്തിക്കെതിരായ തെളിവുകൾ പോലീസ് കെട്ടിച്ചമച്ചതാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വിധിച്ചു. ഹൈദരാബാദിലെ നൽസാറിലെ സ്ക്വയർ സർക്കിൾ ക്ലിനിക്കിന്റെ സഹായത്തോടെ, അഭിഭാഷകരായ മിഹിർ സാംസൺ, യാഷ് എസ് വിജയ് എന്നിവർ വഴി താൻ അനുഭവിച്ചതിന് നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെട്ട് സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചു. 2013 ൽ അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും 2019 ൽ താനെയിലെ ഒരു വിചാരണ കോടതി വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. 2025-ൽ സുപ്രീം കോടതി അദ്ദേഹത്തെ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി.
‘ഹർജിക്കാരൻ ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ ഗുരുതരവും ഗുരുതരവുമായ ലംഘനം അനുഭവിച്ചു. ഹർജിക്കാരൻ ഹീനമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തതിന് തെറ്റായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു, നിയമവിരുദ്ധമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, അന്യായമായ പ്രോസിക്യൂഷന് വിധേയനായി, 12 വർഷത്തെ അന്യായമായ തടവ് അനുഭവിച്ചു. ഇതിന് ഭരണകൂടം അദ്ദേഹത്തിന് ഉചിതമായ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണം, കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും പ്രശസ്തിയും കുടുംബവും പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചു, കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു…,’ ഇതിനെല്ലാം ഭരണകൂടം നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന് ഹർജിയിൽ പറയുന്നു.
കോടതി സമാനമായ രണ്ടു ഹർജികളും ചേർത്തു. നീതി നിഷേധിക്കപ്പെട്ട കേസുകളിൽ പരിഹാരത്തിനായി ഒരു പ്രത്യേക നിയമ വ്യവസ്ഥ നടപ്പിലാക്കാൻ 2018 ൽ നിയമ കമ്മീഷൻ ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു.
