ശ്ലോകം 257
ഭ്രാന്തികല്പ്പിത ജഗത്കലാശ്രയം
സ്വാശ്രയം ച സദസദ് വിലക്ഷണം
നിഷ്കലം നിരുപമാനമൃദ്ധി യദ് ബ്രഹ്മ തത്ത്വമസി ഭാവയാത്മനി
ഭ്രാന്തി കല്പിതമായ ജഗത്തിന് അധിഷ്ഠാനവും സ്വന്തം നിലനില്പ്പിന് മറ്റൊന്നിനേയും ആശ്രയിക്കേണ്ടാത്തതും സ്ഥൂല സൂക്ഷ്മങ്ങളില് നിന്ന് വേറിട്ടതും അവയവങ്ങളില്ലാത്തതും ഉപമിക്കാനാവാത്തതുമായ ഐശ്വര്യ സമ്പൂര്ണവുമായ ബ്രഹ്മത്തെ നീ തന്നെയെന്ന് ഹൃദയത്തില് ഭാവന ചെയ്യണം.
നാമരൂപ വൈവിദ്ധ്യമാര്ന്ന ജഗത്ത് ഭ്രാന്തി കല്പ്പിതമാണ്. ഒരു അധിഷ്ഠാനത്തില് മാത്രമേ വല്ലതും ആരോപിക്കാനാവൂ. ഭ്രാന്തി കൊണ്ട് നമ്മള് ഒരു സര്പ്പത്തെ കാണുന്നുവെങ്കില് അതിന് കയറാകുന്ന ഒരധിഷ്ഠാനം വേണം. ബ്രഹ്മമാകുന്ന അധിഷ്ഠാനത്തില് ജഗത്ത് ആരോപിതമാണ്. ബ്രഹ്മം സ്വമഹിമയില് വിരാജിക്കുന്നതിനാല് അതിന് മറ്റൊരു ആശ്രയത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല.
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കൊണ്ട് സ്ഥൂല വസ്തുക്കളേയും മനോബുദ്ധികളെകൊണ്ട് സൂക്ഷ്മവസ്തുക്കളേയും അറിയാം. ആത്മാവ് സ്ഥൂലമോ സൂക്ഷ്മമോ അല്ലാത്തതിനാല് ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കോ മനോബുദ്ധികള്ക്കോ വിഷയമല്ല. സദസദ് വിലക്ഷണന് എന്നതുകൊണ്ട് ആത്മാവ് സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമല്ല എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആത്മാവ് എല്ലാറ്റിനേയും ഒരു പോലെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
എങ്ങും നിറഞ്ഞ ഏകരസമായ ബ്രഹ്മത്തിന് അവയവങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതിനാല് നിഷ്കലന് എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മത്തിനോട് തുലനം ചെയ്യാന് മറ്റൊന്നില്ലാത്തതിനാല് നിരുപമാനമാണത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മമാണ് നീ എന്ന് ഹൃദയത്തില് ഭാവന ചെയ്യാനാണ് ഗുരു നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ശ്ലോകം 258
ജന്മവൃദ്ധിപരിണത്യപക്ഷയ
വ്യാധി നാശന വിഹീനമവ്യയം
വിശ്വസൃഷ്ട്യവനഘാത കാരണം
ബ്രഹ്മ തത്ത്വമസി ഭാവയാത്മനി
ജന്മം, വളര്ച്ച, പരിണാമം, ക്ഷയിക്കല്, രോഗം, മരണം തുടങ്ങിയ വികാരങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാത്തതും ലോകത്തിന്റെ ഉല്പത്തി സ്ഥിതിലയങ്ങള്ക്ക് കാരണവുമായ ബ്രഹ്മം തന്നെ നീ എന്ന് ഭാവന ചെയ്യണം.
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ജീവിതത്തിന്റെ ആറ് മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്ന് പോകുന്നത്. ജനിച്ച് വളര്ന്ന് രൂപമാറ്റം വന്ന് ക്ഷയിച്ച് രോഗങ്ങള് വന്ന് മരിച്ച് എന്നിങ്ങനെ. ഇവയെല്ലാം ദുഃഖമുണ്ടാക്കുന്നവയാണ്. എന്നാല് ബ്രഹ്മത്തിന് ഇതൊന്നുമില്ല.
ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയങ്ങള്ക്ക് കാരണമായ ആ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് നീ എന്ന് ഉള്ളില് നന്നായി ഭാവന ചെയ്യണം.
