ഭഗീരഥശ്ചൈകലവ്യോ മനുര്ധന്വന്തരിസ്ഥതാ
ശിബിശ്ച രന്തിദേവശ്ച പുരാണോദ്ഗീതകീര്ത്തയഃ
ദേവകളുടെ വൈദ്യനും ആയുര്വേദത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവുമായ ധന്വന്തരി സമുദ്രമഥന സമയത്ത് പാലാഴിയില് നിന്നുയര്ന്നു വന്ന പതിനാല് രത്നങ്ങളില് ഒരാളാണ്. അദ്ദേഹം കൈകളില് അമൃതകലശവുമായി പാലാഴിയില് നിന്ന് ആവിര്ഭവിച്ചു. പിന്നീട് വിഷ്ണുവിന്റെ ആശീര്വാദഫലമായി ദ്വാപരയുഗത്തില് കാശിരാജാവായ ധന്വന്റെ പുത്രനായി പുനര്ജനിച്ച് ആയുര്വേദത്തെ എട്ടായി വിഭജിച്ച് പ്രജകളെ മുഴുവന് രോഗവിമുക്തരാക്കി. ചികിത്സയിലും ശസ്ത്രക്രിയയിലും പാരംഗതരായവരെ ധന്വന്തരി എന്ന് സംബോധന ചെയ്യുന്ന പതിവുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ പേരില് അനേകം ഗ്രന്ഥങ്ങളും പ്രസിദ്ധമാണ്.
(ഹോ. വെ. ശേഷാദ്രിയുടെ ‘ഏകാത്മതാസ്തോത്രം’ വ്യാഖ്യാനത്തില് നിന്ന്)
