ഈശ്വരനെ സമീപിക്കുന്നത് മനസ്സ് രണ്ട് തരത്തിലുള്ളതാണ്. ഒന്നു ബുദ്ധിപരവും മറ്റത് നിഷ്ക്കളങ്കമാര്ന്നതും. ബുദ്ധിപരമായത് യുക്തിസമ്പന്നമായ സമീപനമാണ്. ഇതില് സാരാസാര വിവേചനം, അന്തര്ദൃഷ്ടി യുക്തിവിചാരം ഗാഢവിചിന്തനം ആത്മാനേ്വഷണം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാമുഖ്യമുണ്ടായിരിക്കും.
മറ്റ് ഏത് യോഗത്തിനുമെന്നപോലെ ജ്ഞാനയോഗത്തിനും സാധകന് പ്രതേ്യകരീതിയില് സജ്ജമാക്കിയ ബുദ്ധിശക്തിയും ഗുണവിശേഷങ്ങളും മനോഭാവവും ഉണ്ടായിരിക്കണം.
ജ്ഞാനമാര്ഗ്ഗത്തില് അത്യന്താപേക്ഷിതമായ സജ്ജീകരണം ശുദ്ധവും നിശിതവും അന്തര്മുഖവുമായ ബുദ്ധിയാണ്.
അത് അഹങ്കാരസ്പര്ശമോ കളങ്കമോ ഏല്ക്കാത്തതുമായിരിക്കണം. മൗലികമായി വേണ്ട ഗുണം സുശക്തവും ജ്ഞാനോദ്ദീപകവുമായ വൈരാഗ്യമാണ്. ഭൗതിക വിഭവങ്ങളെല്ലാം നശ്വരവും ക്ഷണികങ്ങളും ആണെന്നുള്ള സുവ്യക്തബോധത്തില്നിന്നാണ് വൈരാഗ്യമുദിക്കുന്നത്.
അവിദ്യയുടെ പ്രഥമരൂപമാണ് അഹങ്കാരം. അതുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോള് ബുദ്ധി കളങ്കിതവുമായിത്തീരുന്നു. അത്തരം ബുദ്ധികൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന അറിവ് വികലവും അസ്പഷ്ടവുമായിരിക്കും. ബുദ്ധി അഹങ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വര്ത്തിക്കുന്ന കാലത്തോളം പ്രജ്ഞയ്ക്ക് വികസിപ്പിക്കാനാവുകയില്ല.
ബുദ്ധിയെ അഹങ്കാരത്തില്നിന്ന് വേര്പെടുത്തിയാല് മാത്രം പോരാ. ജ്ഞാനയോഗമാര്ഗ്ഗമായ ആത്മവിചാരത്തിന്റെ വിജയത്തിനു ചില പ്രതേ്യക സാഹചര്യങ്ങള്കൂടി അനിവാര്യമാണ്. സാധകനു ഏകാന്തതയും ആത്മസാക്ഷാത്കാരം സിദ്ധിച്ച ആചാര്യന്റെ നിയന്ത്രണവും അനുഷ്ഠാനനിഷ്ഠയും ഉണ്ടായിരിക്കണം. പ്രാപഞ്ചിക വിഷയങ്ങളില് ശിഥീലീകരിച്ച ശ്രദ്ധയും കര്മ്മങ്ങളില് അമിതമായ വ്യാപാരവും ക്രമാധികമായ ബഹുജനസമ്പര്ക്കവും ഗാഢമായ വിചിന്തനത്തിനും ആത്മാനേ്വഷണത്തിനും അനുകൂലമല്ല.
മാനസിക ഭാവങ്ങള് എപ്പോഴും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. അതിനാല് മനസ്സ് ഗാഢമായ വിചിന്തനത്തിന് യോഗ്യമായിത്തീരാന് അനുഷ്ഠാനം ആവശ്യമാണ്. അത് കൂടാത്ത വിചാരത്തിനു വ്യക്തത കൈവരിക്കാനാകില്ല. അനുഷ്ഠാനംകൊണ്ട് സുശിഷ്ടിതവും പരിശുദ്ധവുമായ മനസ്സിലാണു വിചാരം ഉദയം കൊള്ളുന്നത്.
ശ്രീ രമാദേവി
