991. താപസഃ- തപസ്സു ചെയ്യുന്നവന്. തന്റെ ഭക്തരുടെ സൗഭാഗ്യത്തിനും തൃപ്തിക്കുംവേണ്ടി തപസ്സു ചെയ്യുന്നതിനാല് താപസന്. താന് സൃഷ്ടിച്ച പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സുസ്ഥിതിക്കായി അവതാരങ്ങള് സ്വീകരിച്ചതുപോലെയുള്ള താപം സഹിച്ചതിനാലും താപസന് എന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കാം. ഭഗവാന്റെ യോഗനിദ്ര സൃഷ്ടിക്കുവേണ്ടിയുള്ള തപസ്സാണെന്നും ആ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചതിനാല് താപസന് എന്നും വ്യാഖ്യാനിക്കാം.
992. താപശമനഃ- താപത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവന്. ഭൂമിയില് അധര്മ്മം വര്ദ്ധിക്കുമ്പോള് ഭൂമീദേവി പാപഭാരംകൊണ്ടു തപിക്കും. അപ്പോള് ഭഗവാന് സന്ദര്ഭത്തിനു ചേര്ന്നരൂപം സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയില് അവതരിച്ച് ഭൂമിയുടെ താപം ശമിപ്പിക്കും. ഭൂമിയുടെ താപം നശിക്കുമ്പോള് ഭൂമിയിലെ ജീവികളുടെ താപവും നശിക്കും. പ്രതേ്യകിച്ച് ഭഗവാന്റെ ഭക്തര്ക്കുണ്ടാകാവുന്ന എല്ലാ താപങ്ങളും ഗുരുവായൂരപ്പന് നശിപ്പിക്കുമെന്നും മനസ്സിലാക്കണം.
993. താണ്ഡവപ്രിയ നന്ദിതഃ- താണ്ഡവപ്രിയനായ ശ്രീപരമേശ്വരനാല് അഭിനന്ദിക്കപ്പെടുന്നവന്. ഉദ്ധതവും തീവ്രവുമായ ഭാവങ്ങളും ചലനങ്ങളുമുള്ള നൃത്തമാണു താണ്ഡവം. താണ്ഡ്യമഹര്ഷി ഭരതമുനിക്കു പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തതിനാല് താണ്ഡവം എന്നുപേരുണ്ടായി. തണ്ഡു മഹര്ഷി ശിവനില്നിന്ന് ഈ നര്ത്തനസങ്കേതം അഭ്യസിച്ചു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ശിവന്റെ സംഹാരതാണ്ഡവം നടക്കുമ്പോള് പ്രപഞ്ചം നശിക്കുമെന്നും ശിവനും ശിവയും ചേര്ന്ന് ലാസ്യനര്ത്തനമാടുമ്പോള് പ്രപഞ്ചം വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമെന്നും ശൈവാഗമങ്ങള്.
താണ്ഡവപ്രിയനായ ശ്രീപരമേശ്വരന് ശ്രീനാരായണനെ അഭിനന്ദിക്കുന്ന പലതും പുരാണങ്ങളിലുണ്ട്. ബാണനും ശ്രീകൃഷ്ണനുമായുണ്ടായ യുദ്ധത്തില് ബാണനുവേണ്ടി ശ്രീകൃഷ്ണനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു പരാജയപ്പെട്ട മഹേശ്വരന് ശ്രീകൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നതായി ശ്രീഭാഗവതം വിവരിക്കുന്നു. ശ്രീഭാഗവതം ദശമസ്കന്ദം 63-ാം അധ്യായത്തിലെ 34 മുതല് 45 വരെ ശ്ലോകങ്ങള് ശ്രീശങ്കരന്റെ ഭഗവസ്തുതിയാണ്. നാരായണീയം 82-ാം ദശകത്തില് ഈ കഥ സംഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിവനും വിഷ്ണുവും ഒരേ ചൈതന്യത്തിന്റെ രണ്ടു ഭാവങ്ങള് മാത്രമാണല്ലോ.
994. പംക്തിസ്യന്ദനപുത്രഃ- പംക്തിസ്യന്ദനന് ദശരഥന്. ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ശ്രീരാമനായി അവതരിച്ച മഹാവിഷ്ണു.
995. കൗസല്യാനന്ദവര്ദ്ധനഃ- ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റെ പട്ടമഹിഷിയായ കൗസല്യാദേവിയുടെ പുത്രനായി അവതരിച്ച ഭഗവാന് മാതാവിന്റെ ആനന്ദത്തെ വര്ദ്ധിപ്പിച്ചു. ജനിച്ചത് ചതുര്ബാഹുവായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിലായിരുന്നുവെന്നും വിഷ്ണുരൂപം മറയ്ക്കാന് മാതാവ് അഭ്യര്ത്ഥിച്ചപ്പോള് മനുഷ്യശിശുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചുവെന്നും അദ്ധ്യാത്മരാമായണം. വിഷ്ണുഭഗവാനാണെന്ന ബോധത്തോടെ തന്റെ ശിശുവിനെ ലാളിച്ചുവളര്ത്തിയ കൗസല്യാദേവി അനുഭവിച്ച ആനന്ദം നമ്മുടെ ഭാവനയ്ക്ക് അതീതമാണ്.
…. തുടരും
