ധ്യാനപരമായ ജീവിതം നയിക്കാന് സഹായകമാവുന്നതിനുവേണ്ടി ശാസ്ത്രങ്ങള് ധ്യാനത്തിന്റെ പൂര്ണവിശദീകരണം നമുക്ക് തന്നിരിക്കുന്നു. ഇതരങ്ങളായ വിചാരങ്ങള് തിക്കിത്തിരക്കിയേറിവരുന്നതിനെ തടയുമാറ് ധ്യാനാനുകൂലങ്ങളായ ചിന്താപ്രവാഹങ്ങളില് സ്വമനസ്സിനെ പൂര്ണമായും വ്യാപരിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണ് ഉപാസനാപദ്ധതി; ക്രമേണ ക്രമേണ വിചാരങ്ങളുടെ എണ്ണം ചുരുക്കി ചുരുക്കി ഒരേയൊരാശയത്തില് മനസ്സിനെ ഒടുവില് കേന്ദ്രീകരിക്കാന് കഴിയുന്നതായിരിക്കണം.
സൂക്ഷ്മശരീരത്തെപ്പറ്റി നാം മുമ്പ് സവിസ്തരം പ്രസ്താവിച്ചപ്പോള് മനസ്സും ബുദ്ധിയും ചിത്തവും അഹങ്കാരവും മറ്റും ഒരേ വസ്തുവിന്റെ തന്നെ പ്രവര്ത്തനാനുരൂപങ്ങളായ വിവിധനാമങ്ങള് മാത്രമാണെന്ന് നാം കണ്ടുവല്ലോ. മാത്രവുമല്ല, അവയെല്ലാം ഒന്നുതന്നെയായതുകൊണ്ട് ഒന്നിനെ നിയന്ത്രിക്കുകയെന്നാല് മേറ്റ്ല്ലാറ്റിനെയും നിയന്ത്രിക്കുകയായിരുന്നു ഫലമെന്നും നാം കണ്ടു. മനസ്സിന്റെമേല് ബുദ്ധി ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപായമാണ് ധ്യാനം; അങ്ങനെ നിയന്ത്രിതമായ മനസ്സ് കേവലം നിശ്ചലമായ് തന്നെ തീരുന്നു. മനസ്സിന്റെ ചാപല്യങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തുക എന്നതും ഒടുവില് അതിനെ നിശേഷം നശിപ്പിക്കുക എന്നതുമാണ് ധ്യാനതന്ത്രം. മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവത്തെയും അതിന്റെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളെയും നമുക്ക് പൂര്ണമായും മനസ്സിലാക്കാന് കഴിഞ്ഞാല് നമ്മുടെ ധ്യാനയത്നം വിജയിച്ചുവരുന്നതായി നമുക്ക് സമാധാനിക്കാം. ശത്രുവെ അറിയുകയെന്നതാണ് അവനെ നിര്വീര്യനാക്കാനുള്ള മാര്ഗം.
– സ്വാമി ചിന്മയാനന്ദന്
