അജ്ഞത്വമായിട്ടവിവേകമായനാദിയാ-
യജ്ഞാനാംശമായുള്ള മിഥ്യയും തത്കാര്യവും
സത്യജ്ഞാനാത്മസ്വരൂപിണിയായിരിപ്പോരു
വിദ്യയും തത്കാര്യവും പ്രത്യേകമറിവാനായ്
ചൊല്ലുവന് ചുരുക്കി ഞാനേകാഗ്രചിത്തത്തോടു-
മല്ലല് തീര്ത്തിരുന്നു കേട്ടീടുക ശുഭപ്രിയേ!
പരബ്രഹ്മവും മഹാമായയുമൊന്നു രണ്ടാ-
യിരിപ്പോന്നനാദിയായുള്ളവ രണ്ടും പാര്ത്താല്
ആദ്യന്തവിഹീനനാത്മാവെന്നി മറ്റില്ല-
നാദ്യനെയറിഞ്ഞവര്ക്കറിയാം വഴിപോലെ.
ബ്രഹ്മമെന്നുള്ള വസ്തുവൊന്നേയുള്ളതുതന്നെ
ചന്ദ്രമാവിനെപ്പോലെ തോന്നിപ്പിച്ചീടുന്നിതു.
പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടി സ്ഥിതിസംഹാരകാര്യത്തിനായ്
പരന് താന്തന്നെ രണ്ടായ് ചമഞ്ഞിട്ടിരിപ്പതു.
മായയെന്നതു പരബ്രഹ്മമാം സ്വരൂപത്തിന്
ജായയാകുന്നതെന്ന് ചൊല്ലുന്നിതജ്ഞാനികള്.
പരനാകുന്നതൊരു പുരുഷനല്ല, പിന്നെ-
ത്തരുണിയെങ്കിലതുമല്ല, ക്ലീബവുമല്ല.
പരമാനന്ദമാകുന്നൊന്നിതെന്നതുകൊണ്ട്
പരമാനന്ദം തന്നെ രണ്ടായിട്ടിരിപ്പതും.
ഹേ ശുഭപ്രിയേ, അജ്ഞാനം കൊണ്ട് അവിവേകിയായി, അനാദിയായി, അവിദ്യയുടെ അംശമായ മായയും അതിനെ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളും സത്യജ്ഞാനാത്മ സ്വരൂപിണിയായിരിക്കുന്ന വിദ്യയും അതിനെപ്പറ്റിയുള്ള കാര്യങ്ങളും നിനക്ക് മനസ്സിലാക്കാനായി ഞാന് പ്രത്യേകമായി വേര്തിരിച്ച് ചുരുക്കിപ്പറയാം. ദുഃഖം മറന്ന് ഏകാഗ്രചിത്തയോടെ നീ കേള്ക്കുക. പരബ്രഹ്മവും മഹാമായയും ഒന്നുതന്നെ. അനാദികാലം മുതല് രണ്ടായി പിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെന്നുമാത്രം. ആദിയും അന്ത്യവും ഇല്ലാത്തവനായ ആത്മാവില്ലാതെ ആദ്യനായി മറ്റൊരാളില്ല എന്ന് വഴിയാംവണ്ണം അറിഞ്ഞവര്ക്കുമാത്രമേ അറിയാന് സാധിക്കൂ. ബ്രഹ്മമെന്ന വസ്തു ഒന്നേയുള്ളൂ. ചന്ദ്രന്റെ വൃദ്ധിക്ഷയങ്ങള് ഉണ്ടെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ബ്രഹ്മവും രണ്ടെന്ന് അജ്ഞാനികള്ക്ക് തോന്നുന്നതാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി സ്ഥിതി സംഹാരങ്ങള്ക്കായി പരമാത്മാവായ ഈശ്വരന് തന്നെ രണ്ടായി ചമഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മായ പരമാത്മാവിന്റെ ഭാര്യയാണെന്ന് അജ്ഞാനികള് പറയുന്നു. എന്നാല് പരമാത്മാവ് പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ നപുംസകമോ അല്ല. അത് പരമാനന്ദമായ ഏകവസ്തുവാണ് അതേ പരമാനന്ദം തന്നെ രണ്ടായിട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നുമാത്രം.
– തുഞ്ചത്ത് രാമാനുജന് എഴുത്തച്ഛന്
വ്യാഖ്യാനം : സ്വാമി സുകുമാരാനന്ദ (ആനന്ദാശ്രമം)
