സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചാലും വെളിച്ചം അസ്തമിക്കുകയില്ല

സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തി .ഒരു പേര് മാത്രമായിരുന്നില്ല ‘സൂര്യ’. അത് മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി തെളിഞ്ഞുനിന്ന ഒരു വെളിച്ചമായിരുന്നു. അരങ്ങിനെയും ആസ്വാദകനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച പാലം. കലാകാരനെയും കലാസ്നേഹിയെയും ഒരേ കുടക്കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്ന സ്നേഹത്തിന്റെ വേദി. നാടകം, സംഗീതം, നൃത്തം, സാഹിത്യം, ദൃശ്യകല—കലയുടെ പല കൈവഴികളെയും ഒരേ നദിയിലേക്കു ചേർത്തൊഴുക്കിയ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു സൂര്യ.

നടരാജ കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര്. പക്ഷേ, കാലം അദ്ദേഹത്തെ ‘സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തി’ എന്നു വിളിച്ചു. ആ പേര് പിന്നീട് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരിനപ്പുറം ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ, ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ, ഒരു കലാസങ്കൽപ്പത്തിന്റെ പേരായി മാറി.

എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിച്ച, ഐ.എസ്.ആർ.ഒ.യിലെ ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് കലയുടെ വഴിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ മനുഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ജീവിതത്തിന്റെ സുരക്ഷിതമായ പാത ഉപേക്ഷിച്ച് വെളിച്ചത്തിന്റെ, സ്വപ്നത്തിന്റെ, സർഗാത്മകതയുടെ വഴിയിലേക്ക് നടന്ന ആ തീരുമാനം തന്നെയായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ദിശ നിർണയിച്ചത്.

മലയാളത്തിന്റെ വേദിയിൽ ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോ എന്ന ദൃശ്യാനുഭവത്തിന് പുതിയ ഭാഷ നൽകിയവരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. വെളിച്ചം വെറും പ്രകാശമല്ലെന്നും ഇരുട്ടും ഒരു കലാഭാഷയാണെന്നും അദ്ദേഹം അരങ്ങിനെ പഠിപ്പിച്ചു. ശബ്ദം കേൾക്കാനുള്ളതുമാത്രമല്ല, അനുഭവിക്കാനുള്ളതാണെന്നും ദൃശ്യങ്ങൾ കാണാനുള്ളതുമാത്രമല്ല, മനസ്സിൽ പതിയാനുള്ളതാണെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ തെളിയിച്ചു.

നൂറിലേറെ സ്റ്റേജ് ഷോകൾ സംവിധാനം ചെയ്തതായും നിരവധി നാടകങ്ങൾ രചിക്കുകയും സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്ത

എന്നാൽ സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ മഹത്വം എണ്ണങ്ങളിലൊതുങ്ങുന്നില്ല.

കലാകാരന്മാർക്കായി അദ്ദേഹം ഒരു വേദി സൃഷ്ടിച്ചു;
കലാസ്നേഹികൾക്കായി ഒരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.

കേരളത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടന്ന് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് മലയാളത്തിന്റെ കലാസമ്പത്ത് കൊണ്ടുപോയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലിയ സംഭാവനകളിലൊന്നായിരുന്നു. സൂര്യയുടെ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ അന്താരാഷ്‌ട്ര തലത്തിലും വ്യാപിച്ചു. കല ഒരു ദേശത്തിന്റെ അതിർത്തിയിൽ ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ലെന്ന വിശ്വാസമായിരുന്നു അതിന്റെ പിന്നിൽ.

സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമായിരുന്നു. ഓരോ വർഷവും തിരുവനന്തപുരത്ത് കലയുടെ ഒരു മഹോത്സവം തീർക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സംഗീതജ്ഞരും നർത്തകരും നാടകപ്രവർത്തകരും ചലച്ചിത്രകാരന്മാരും സാഹിത്യകാരന്മാരും ഒരേ വേദിയിൽ സംഗമിച്ചപ്പോൾ, അത് ഒരു പരിപാടിയെന്നതിലുപരി ഒരു സാംസ്കാരിക തീർത്ഥാടനമായി മാറി.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ കലയും കാരുണ്യവും വേർതിരിക്കാനാകാത്തതായിരുന്നു. കലാകാരന്റെ വേദിയിലെ കഴിവിനേക്കാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ വേദന തിരിച്ചറിയുന്ന മനസ്സായിരുന്നു സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തിയുടേത്. അവശതയിലായ കലാകാരന്മാരെ സഹായിച്ച നിരവധി സംഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകഥയിലുണ്ട്. ഒരു കലാകാരന്റെ ജീവിതം അവസാനിച്ചാലും അയാളുടെ കല അവസാനിക്കരുതെന്ന ചിന്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും തെളിഞ്ഞുനിന്നു.

അദ്ദേഹം കലാകാരന്മാരെ മാത്രം സ്നേഹിച്ചില്ല; കലയുടെ പിന്നിൽ നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യനെ സ്നേഹിച്ചു.

എഴുത്തിലും അദ്ദേഹം സ്വന്തം ഇടം കണ്ടെത്തി. മുറിവുകൾ, നുറുങ്ങുവെട്ടം തുടങ്ങിയ കൃതികളിലൂടെ വേദിക്കു പിന്നിലെ മനുഷ്യനെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീർണതകളെയും അദ്ദേഹം വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തിച്ചു.

സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ജീവിതത്തെ നോക്കുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്—അദ്ദേഹം ഒരൊറ്റ മേഖലയിൽ ഒതുങ്ങിയ കലാകാരനായിരുന്നില്ല. എഴുത്തുകാരൻ, സംവിധായകൻ, സാംസ്കാരിക സംഘാടകൻ, പ്രഭാഷകൻ, കലയുടെ രക്ഷാധികാരി—പല മുഖങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അവയ്‌ക്കെല്ലാം പിന്നിൽ ഒരേ ഹൃദയമായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ അധ്യക്ഷനായും പ്രവർത്തിച്ചു. ദേശീയ തലത്തിലെ വിവിധ കലാ-ചലച്ചിത്ര സമിതികളിലും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ വഹിച്ചു.

1996-ൽ രാഷ്‌ട്രപതിയുടെ ദേശീയ പുരസ്കാരം സ്റ്റേജ് ക്രാഫ്റ്റിനും സംവിധാനത്തിനുമായി അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. തമിഴ്നാട്ടിന്റെ കലൈമാമണി ഉൾപ്പെടെ വിവിധ ബഹുമതികളും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. ഒടുവിൽ കേരളത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ കേരളപ്രഭ 2023-ൽ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.

പക്ഷേ പുരസ്കാരങ്ങൾകൊണ്ടല്ല സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തിയെ ഓർക്കേണ്ടത്.

ഒരു പുരസ്കാരം ഒരു കലാകാരന്റെ പേരിനെ ആദരിക്കും. പക്ഷേ ഒരു പ്രസ്ഥാനം ഒരു തലമുറയുടെ ഓർമ്മയിൽ ജീവിക്കും.

‘സൂര്യ’ അത്തരമൊരു പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു.

തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിൽ അദ്ദേഹം തെളിച്ച വിളക്കുകൾ ഒന്നൊന്നായി ഓർമ്മകളായി മാറുമ്പോഴും, അവയുടെ പ്രകാശം അണയുന്നില്ല. വേദിയിൽ ഒരിക്കൽ ഉയർന്ന തിരശ്ശീല താഴും. കൈയടി നിലയ്‌ക്കും. വെളിച്ചങ്ങൾ അണയും. കലാകാരന്മാർ അരങ്ങുവിടും.

പക്ഷേ ചില അരങ്ങുകൾ ഒരിക്കലും ഒഴിയുകയില്ല. അവിടെ ഒരു മനുഷ്യന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾ കാത്തുനിൽക്കും.സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തി അത്തരമൊരു അരങ്ങാണ്.

അദ്ദേഹം ഇല്ലാത്ത വേദിയിൽ ഇനി ഒരു കസേര ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കും. പക്ഷേ ആ ഒഴിഞ്ഞ കസേര പോലും ഒരു കാലത്തിന്റെ സാക്ഷിയായി തുടരും.കാരണം,അദ്ദേഹം വെളിച്ചം തെളിച്ചവനല്ലായിരുന്നു മാത്രം— അദ്ദേഹം തന്നെ ഒരു വെളിച്ചമായിരുന്നു.

ആ വെളിച്ചം മനുഷ്യരിൽ നിന്നും മനുഷ്യരിലേക്ക്, കലയിൽ നിന്നും കലയിലേക്ക്, തലമുറയിൽ നിന്നും തലമുറയിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.

സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചാലും
സൂര്യൻ തെളിച്ച വെളിച്ചം
അസ്തമിക്കുകയില്ല