എപ്രകാരമാണോ പൂഷ്പത്തില് സുഗന്ധം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് അതു പോലെ ഈശ്വരന് എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തില് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു എന്ന് പ്രസിദ്ധ ഹിന്ദി കവി കബീര്ദാസ് പറയുന്നു. കസ്തൂരി മൃഗത്തെ അദ്ദേഹം ഉദാഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കസ്തൂരിമൃഗം തന്റെയുള്ളില കസ്തൂരിയുടെ സുഗന്ധമാണ് പുറത്തേക്കു വ്യാപിക്കുന്നത് എന്നതറിയാതെ പുറത്ത് പുല്ലുകളുടെ ഇടയിലും മറ്റും കസ്തൂരി അന്വേഷിച്ചു നടക്കും. ഇതുപോലെ മനുഷ്യന് തന്റെ ഉള്ളിലെ ഈശ്വരനെ മനസ്സിലാക്കാതെ ആരാധനാലയങ്ങളില് ഈശ്വരനെ അന്വേഷിച്ചു നടക്കുന്നു. എപ്പോഴും പുറത്തേക്ക് വ്യാപരിച്ചു നില്ക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ബന്ധിച്ചു ഹൃദയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചാല് ഈശ്വരദര്ശനം സാധ്യമാകുമെന്ന് ആചാര്യന്മാര് പറയുന്നു.
ആമ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് എന്തെങ്കിലും ശബ്ദം അനുഭവപ്പെട്ടാല് അത് കൈ, കാല്, തല എന്നിവ അകത്തേക്ക് വലിക്കുന്നത് പോലെ നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ഉള്ളിലേക്ക് വലിക്കാന് കഴിയണം. ജീവിത അനുഭവങ്ങളില് നിന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കേണ്ട കുറെ കാര്യങ്ങളുണ്ട്. വളരെക്കാലം നാം ഈ ലോകത്തില് ജീവിച്ചു. ഇനി ഈ പ്രപഞ്ചത്തില് നിന്നും കൂടുതലായി ഒന്നും ലഭിക്കാനില്ല. ജീവിതം പ്രാപഞ്ചിക വസ്തുക്കളുമായുള്ള സമ്പര്ക്കമാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ് നമുക്ക് സുഖവും ദുഃഖവും നല്കുന്നത്. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചാല് സുഖവും ദുഃഖവും നിയന്ത്രിക്കാം. ആമയെപ്പോലെ നമ്മളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വിഷയങ്ങളില് നിന്നും പിന്വലിച്ചാല് പ്രജ്ഞ സ്ഥിതമാകുംു. അങ്ങനെയുള്ളവരാണ് സ്ഥിതപ്രജ്ഞന്. ഭഗവദ്ഗീത രണ്ടാം അധ്യായത്തില് ഭഗവാന് കൃഷ്ണന് സ്ഥിതപ്രജ്ഞനെപ്പറ്റി പറയുന്നു.
യദാസംഹരതേചായം
കൂര്മ്മോളങ്ഗാനീവ സര്വ്വശ:
ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര് ത്ഥേഭ്യ –
സ്തസ്യ പ്രജ്ഞാ പ്രതിഷ്ഠിതാ
ഏതു സാഹചര്യത്തിലും മനസ്സിന്റെ സമനില തെറ്റാത്ത അവസ്ഥയാണ് സ്ഥിതപ്രജ്ഞന്റെ ലക്ഷണം. സുഖദുഃഖങ്ങളില് ഒരേ ഭാവം. സ്ഥിതപ്രജ്ഞന് തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളെല്ലാം ഈശ്വരനില് സമര്പ്പിച്ചിരിക്കുന്നതിനാല് നിരന്തരമായ ഈശ്വരവിചാരം നിമിത്തം വിഷയങ്ങളില് ആസക്തി ഉണ്ടാവുന്നില്ല. ബഹിര്മുഖമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അന്തര്മുഖമാക്കിത്തരുന്നത് ഗുരു. അന്തര്മുഖമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ബഹിര്മുഖമാക്കുന്നത് മായയും.
ക്ഷേത്രങ്ങള് ആധ്യാത്മിക സാധനയുടെ ആദ്യത്തെ പടിയെന്ന് ആചാര്യന്മാര് പറയുന്നു. ആദ്യപടി കയറിയാല് അവിടെത്തന്നെ നില്ക്കാറില്ലല്ലോ. മുകളിലോട്ടു പടികളുണ്ട്. അതിലൂടെ കയറണം.
അങ്ങനെ നാം മുന്പോട്ടു പോകണം, അപ്പോള് മറ്റുള്ളവരും പിറകെ വന്നുകൊള്ളും. നാം പലപ്പോഴും ലോകത്തെ പഴിക്കാറുണ്ട്, ലോകം നന്നല്ല എന്നൊക്കെ. പക്ഷേ ലോകം എന്തു പിഴച്ചു. നാം അല്ലെ കാരണക്കാര്? ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ശക്തരാണ്. പല കാര്യങ്ങള്ക്കും മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി പോരടിക്കാറുണ്ട്. നമ്മുടെ ആഹാരമാണ് നമ്മുടെ ചിന്തയും സ്വഭാവവും രൂപീകരിക്കുന്നത്. ശാന്തമായ മനസ്സിന് സസ്യാഹാരം വേണം. സന്തോഷത്തില് അമിതാഹ്ളാദമോ ദുഃഖത്തില് അതിവ്യസനമോ പാടില്ല. അതാണ് വേണ്ടത്.
മനസ്സില് സത്ചിന്തകളും ദുശ്ചിന്തകളും ഉണ്ടാവും. നാം കൃഷി ചെയ്യുന്ന ധാന്യങ്ങളേക്കാള് വേഗത്തിലാണ് കളകള് വളരുന്നത്. അവ പിഴുതുനീക്കിയാലേ കൃഷി മെച്ചപ്പെടൂ. അതുപോലെ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദുഷ്ടവിചാരങ്ങളെ പുറത്താക്കണമെങ്കില് സദ്വിചാരങ്ങളെ ഉള്ളിലാക്കണം. ഇരുട്ട് വ്യാപിച്ച മുറിയില് ഒരു ദീപം കൊളുത്തിയാലേ ഇരുട്ട് മാറൂ. ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടു നീക്കാനാണ് സത്സംഗം വേണ്ടത്.
വൃശ്ചികസ്യ വിഷം പൃച്ഛം
മക്ഷികായാ വിഷം ശിരഃ
തക്ഷകസ്യ വിഷം ദന്തം
സര്വ്വാംഗം ദുര്ജ്ജനസ്യ ച.
തേള്, ഈച്ച, പാമ്പ് തുടങ്ങിയ ജീവികള്ക്ക് അവയുടെ ശരീരത്തിലെ പ്രത്യേക ഭാഗത്തു മാത്രമാണ് വിഷമുള്ളത്. എന്നാല് ദുഷ്ടനായ മനുഷ്യന്റെ ചിന്തകളും വാക്കുകളും പ്രവൃത്തിയും വിഷലിപ്തമാണ്. അതായത് അവന്റെ ശരീരം മുഴുവന് വിഷം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ട് അത്തരക്കാരില് നിന്ന് അകലം പാലിക്കണം. ദുര്വാസനകളാണ് ചീത്തവ്യക്തികളുമായി സമ്പര്ക്കത്തിന് ഇടവരുത്തുന്നത്. ഇങ്ങനെയുള്ള മനോമാലിന്യങ്ങള് ഇല്ലാതാക്കാന് നിരന്തരം ഈശ്വരസ്മരണ വേണം
ഹരേര്നാമ ഹരേര്നാമ
ഹരേര്നാമൈവ കേവലം
കലൗ നാസ്ത്യേവ നാസ്ത്യേവ
നാസ്ത്യേവ ഗതിരന്യഥാ.
കലിയുഗത്തിലെ ഇക്കാലയളവില് ഹരിനാമത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വാചികം, ഉപാംശു, മാനസികം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി ഭഗവത് നാമജപം തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. വ്യക്തമായ ശബ്ദത്തോടെ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ജപം വാചികം, ശബ്ദം പുറത്തു കേള്ക്കാതെ ചുണ്ടുകളും നാവും മാത്രം ചലിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു ചെയ്യുന്ന ജപം ഉപാംശു, പൂര്ണ്ണമായി മനസ്സില് മാത്രം നടത്തുന്ന ജപം മാനസികം. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ജപവും ഏകാഗ്രത ലഭിക്കുന്നതിന് പ്രയോജനപ്പെടും എന്നതാണ് ആചാര്യമതം. നാമം ഉറക്കെ ജപിച്ചാല് ജപം തരംഗങ്ങളായി അന്തരീക്ഷം ശുദ്ധമാക്കുന്നു. ഒരു മന്ത്രത്തിലോ നാമത്തിലോ മനസ്സ് കേന്ദ്രീകരിച്ച് ജപിച്ചാല് അതു വഴി നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ ഒരിടത്തു തന്നെ നിര്ത്താനുള്ള പരിശീലനവും സിദ്ധിക്കുന്നു. മനസ് ശാന്തമാകാനും സമ്മര്ദം കുറയാനും നിരന്തര ജപം പ്രയോജനപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിന് നല്ല വ്യായാമം പോലെ മനസ്സിനുള്ള വ്യായാമവും ഔഷധവുമാണ് നാമജപം.
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്