മഹാഭാരതത്തിലെ വനപര്വ്വത്തില് (അധ്യായം 134) അഷ്ടാവക്രനും വന്ദിയും തമ്മില് നടത്തിയ ആ പ്രസിദ്ധമായ ‘സംഖ്യാവാദം’ താഴെ പറയുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു. അഷ്ടാവക്രനും വന്ദിയും തമ്മിലുള്ള ആ സംവാദം അക്കങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. വന്ദി ഓരോ സംഖ്യയെയും കുറിച്ച് പറയുമ്പോള് അഷ്ടാവക്രന് അതിനോട് തുല്യമായ മറ്റൊരു ദര്ശനം പങ്കുവെച്ച് വാദത്തെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി. 1 മുതല് 13 വരെയുള്ള വാദങ്ങള് വരെയെത്തിയപ്പൊഴേക്കും വന്ദിക്കു തുടരാനായില്ല.
ഒന്ന്
വന്ദി: അഗ്നി ഒന്നാണ്, സൂര്യന് ഒന്നാണ്, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും ഒന്നാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: പരമാത്മാവ് ഒന്നാണ്, ധര്മ്മത്തിന്റെ രാജാവായ യമനും ഒന്നാണ്.
രണ്ട്
വന്ദി: ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും ചേര്ന്നതാണ് ദേവജോഡി. നാരദനും പര്വ്വതനും രണ്ട് ദേവര്ഷികളാണ്. അശ്വിനീദേവന്മാര് രണ്ടുപേരാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: ഭാര്യാഭര്ത്താക്കന്മാര് രണ്ടുപേരാണ്. വിദ്യകള് രണ്ടാണ് (അപരയും പരയും). മുണ്ഡകോപനിഷത്തിലാണ് അപര വിദ്യയെയും പര വിദ്യയെയും കുറിച്ച് വളരെ വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ അറിവിനെ ഭൗതികം എന്നും ആത്മീയം എന്നും രണ്ടായി തരംതിരിക്കുകയാണ് ഇതിലൂടെ ചെയ്യുന്നത്.
അപരവിദ്യ:
ഇത് ലൗകികവും ബുദ്ധിപരവുമായഅറിവാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചും പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കാന് സഹായിക്കുന്ന അറിവുകളെ ഇതില് ഉള്പ്പെടുത്തുന്നു. നാല് വേദങ്ങള് (ഋക്ക്, യജുസ്സ്, സാമം, അഥര്വ്വം), ശിക്ഷ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ഛന്ദസ്സ്, ജ്യോതിഷം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം അപര വിദ്യയാണ്. ലൗകികമായ നേട്ടങ്ങള്, സ്വര്ഗ്ഗപ്രാപ്തി, കര്മ്മഫലങ്ങള് എന്നിവ നേടുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. അതായത്, ഈ അറിവിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങള് ശാശ്വതമല്ല. സംസാരസാഗരത്തില് നിന്ന് (ജനന-മരണ ചക്രത്തില് നിന്ന്) പൂര്ണ്ണമായി മുക്തി നേടാന് അപര വിദ്യ മാത്രം മതിയാകില്ല.
പര വിദ്യ:
അക്ഷരമായ (നാശമില്ലാത്ത) പരബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് അറിയാന് സഹായിക്കുന്ന വിദ്യയാണിത്. ആത്മജ്ഞാനമാണ് പരവിദ്യ. ‘ഞാന് ആരാണ്’ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നല്കുന്നതും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മൂലകാരണമായ സത്യത്തെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നതുമായ അറിവാണിത്. മോക്ഷം അല്ലെങ്കില് ആത്യന്തികമായ സ്വാതന്ത്ര്യം. ദുഃഖങ്ങളില് നിന്ന് ശാശ്വതമായ മുക്തി നേടുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഫലം.
ഇത് വാക്കുകള്ക്കോ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കോ അതീതമാണ്. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്തിലൂടെയും ആത്മ ചിന്തനത്തിലൂടെയും അനുഭവവേദ്യമാകേണ്ട ഒന്നാണിത്. ലോകത്തെ അറിയുന്നത് അപരവിദ്യ. തന്നെത്താന് അറിയുന്നത് പരവിദ്യ.
മൂന്ന്
വന്ദി: കര്മ്മങ്ങള് മൂന്ന് വിധമാണ് (പുണ്യം, പാപം, മിശ്രം). വേദങ്ങള് മൂന്നാണ് (ഋക്ക്, യജുസ്സ്, സാമം). ലോകങ്ങള് മൂന്നാണ്. (ഇവിടെ വേദങ്ങള് മൂന്നെന്നുപറയുന്നത് ത്രയീ വിദ്യ (ത്രയി)
പുരാതന കാലത്ത് വേദങ്ങളെ ‘ത്രയി’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. അഥര്വ്വവേദത്തെ പലപ്പോഴും ലൗകികമായ കാര്യങ്ങള് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒന്നായി കണ്ട് മാറ്റിനിര്ത്തുകയും, പ്രധാനപ്പെട്ട ആത്മീയ കര്മ്മങ്ങള്ക്കായി ആദ്യത്തെ മൂന്ന് വേദങ്ങളെ മാത്രം കണക്കാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ ഒരു അര്ത്ഥത്തിലാണ് തര്ക്കത്തില് മൂന്ന് വേദങ്ങളെ പരാമര്ശിക്കുന്നത്).
അഷ്ടാവക്രന്: ഗുണങ്ങള് മൂന്നാണ് (സത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്). അവസ്ഥകള് മൂന്നാണ് (ജാഗ്രത്ത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി).
നാല്
വന്ദി: ആശ്രമങ്ങള് നാലാണ്. വര്ണ്ണങ്ങള് നാലാണ്. ദിശകള് നാലാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: വേദങ്ങള് നാലാണ്. പശുവിന്റെ കാലുകള് നാലാണ്. യജ്ഞത്തിലെ ഋത്വിക്കുകള് നാലാണ്.
അഞ്ച്
വന്ദി: പഞ്ചഭൂതങ്ങള് അഞ്ചാണ്. യജ്ഞാഗ്നികള് അഞ്ചാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങള് അഞ്ചാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: പ്രപഞ്ചത്തിലെ പ്രധാന വൃത്തങ്ങളില് ഒന്നായ പങ്തിക്ക് അഞ്ച് പാദങ്ങളുണ്ട്. (വേദങ്ങളില് കാണുന്ന പങ്തി വൃത്തത്തിന് അഞ്ച് പാദങ്ങളുണ്ട്. ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് അഷ്ടാവക്രന് തര്ക്കത്തില് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഋഗ്വേദത്തിലെ പല സൂക്തങ്ങളും ഈ വൃത്തത്തിലാണ് രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്). പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങള് അഞ്ചാണ്.
ആറ്
വന്ദി: ഋതുക്കള് ആറാണ്. ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങള് ആറാണ് (മനസ്സും ചേര്ത്ത്). ശാസ്ത്രങ്ങള് ആറാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: കാമക്രോധാദി ശത്രുക്കള് ആറാണ്. ചക്രങ്ങള് ആറാണ്.
ഏഴ്
വന്ദി: വളര്ത്തുമൃഗങ്ങള് ഏഴാണ്. വന്യമൃഗങ്ങള് ഏഴാണ്. (ഗ്രാമ്യ മൃഗങ്ങള് 7 വീട്ടുമൃഗങ്ങള്) മനുഷ്യവാസമുള്ള സ്ഥലങ്ങളില് വളര്ത്തുന്നതോ സഹവസിക്കുന്നതോ ആയ മൃഗങ്ങളാണിവ: പശു (ഗോവ്), ആട് (അജം), ചെമ്മരിയാട് (അവി), കുതിര (അശ്വം), കഴുത (ഗര്ദഭം), ഒട്ടകം (ഉഷ്ട്രം), മനുഷ്യന് (പുരുഷന് – വൈദിക സങ്കല്പമനുസരിച്ച് മനുഷ്യനെയും ‘മൃഗ’ങ്ങളുടെ ഗണത്തില് പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്). ആരണ്യ മൃഗങ്ങള് (7 വന്യമൃഗങ്ങള്) കാടുകളില് വസിക്കുന്ന വന്യമൃഗങ്ങള് ഇവയാണ്: സിംഹം, കടുവ (വ്യാഘ്രം), പന്നി (വരാഹം), എരുമ/പോത്ത് (മഹിഷം – കാട്ടുപോത്ത്), ആന (ഹസ്തി), കുരങ്ങ് (വാനരം), കരടി (ഋക്ഷം)
സന്ദര്ഭത്തിന്റെ പ്രസക്തി.
അഷ്ടാവക്രന് സഭയില് വാദിക്കുമ്പോള് ഏഴ് എന്ന സംഖ്യയുടെ പ്രാധാന്യം സ്ഥാപിക്കാന് താഴെ പറയുന്നവയും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്:സപ്തര്ഷികള്: കശ്യപന്, അത്രി, വസിഷ്ഠന്, വിശ്വാമിത്രന്, ഗൗതമന്, ജമദഗ്നി, ഭരദ്വാജന്.
സപ്തസ്വരങ്ങള്: സ, രി, ഗ, മ, പ, ധ, നി. വൈദിക യാഗങ്ങളില് നല്കുന്ന ‘പശു’ (ബലിമൃഗം) എന്ന സങ്കല്പത്തില് നിന്നാണ് ഈ ഏഴ് വീതമുള്ള തരംതിരിക്കല് പ്രധാനമായും വരുന്നത്. ഇതില് മനുഷ്യനെ (പുരുഷന്) ഒരു മൃഗമായി കണക്കാക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമായി തോന്നാം, എന്നാല് ‘മൃഗ’ എന്ന വാക്കിന് ‘അന്വേഷിക്കുന്നവന്’ അല്ലെങ്കില് ‘ജീവിയായിട്ടുള്ളവന്’ എന്ന വിശാലമായ അര്ത്ഥം കൂടിയുണ്ട്).
യജ്ഞത്തിലെ ദീക്ഷകള് ഏഴാണ്.
എട്ട്
വന്ദി: വസുക്കള് എട്ടാണ്. ദിക്പാലകര് എട്ടാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: അഷ്ടാവക്രനായ എന്റെ ശരീരത്തിലെ വളവുകള് എട്ടാണ്. ബ്രഹ്മ സഭയിലെ തൂണുകള് എട്ടാണ്.
ഒമ്പത്
വന്ദി: ദ്വാരങ്ങള് ഒമ്പതാണ്. രസങ്ങള് ഒമ്പതാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: ഗര്ഭകാലം ഒമ്പത് മാസമാണ്. ബൃഹതി വൃത്തത്തിലെ അക്ഷരങ്ങള് ഒമ്പതാണ്.
പത്ത്
വന്ദി: ദിശകള് പത്താണ്. അവയവങ്ങള് പത്താണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: വിശ്വദേവന്മാര് പത്താണ്. തത്ത്വങ്ങള് പത്താണ്.
പതിനൊന്ന്
വന്ദി: രുദ്രന്മാര് പതിനൊന്നാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങള് (മനസ്സുള്പ്പെടെ) പതിനൊന്നാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: പശുവിന്റെ ഉടലിലെ പ്രാണാദികള് പതിനൊന്നാണ്. ത്രിഷ്ടുഭ് വൃത്തത്തിലെ അക്ഷരങ്ങള് പതിനൊന്നാണ്.
പന്ത്രണ്ട്
വന്ദി: മാസങ്ങള് പന്ത്രണ്ടാണ്. ആദിത്യന്മാര് പന്ത്രണ്ടാണ്. ജഗതി വൃത്തത്തിലെ അക്ഷരങ്ങള് പന്ത്രണ്ടാണ്.
അഷ്ടാവക്രന്: സംവത്സരം പന്ത്രണ്ട് മാസമാണ്. പ്രായശ്ചിത്തം പന്ത്രണ്ടാണ്.
പതിമൂന്ന്
വന്ദി: പതിമൂന്ന് എന്നത് അതിഥികള്ക്ക് നല്കേണ്ട അര്ഘ്യത്തിന്റെ എണ്ണമാണ്… (ഇവിടെ വന്ദിക്ക് ശ്ലോകം പൂര്ത്തിയാക്കാന് കഴിഞ്ഞില്ല).
അഷ്ടാവക്രന്: പതിമൂന്ന് എന്നത് ഒരു മാസത്തിലെ രണ്ടണ്ടു തിഥികളാണ് (കൃഷ്ണ-ശുക്ല പക്ഷങ്ങളിലെ ത്രയോദശി). പതിമൂന്ന് എന്നത് പ്രകൃതിയിലെ വിനാശകരമായ മാറ്റങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു (അതിവൃഷ്ടി, അനാവൃഷ്ടി തുടങ്ങിയവ).
വന്ദിക്ക് പതിമൂന്നാം സംഖ്യയുടെ ദാര്ശനിക വശം പൂര്ത്തിയാക്കാന് കഴിയാതെ വന്നതോടെ അഷ്ടാവക്രന് വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. മത്സരനിയമപ്രകാരം തോറ്റ വന്ദി ജലാശയത്തില് മുങ്ങി മരിക്കണമായിരുന്നു.
എന്നാല് താന് വന്ദിയെ കൊല്ലാനല്ല മറിച്ച് വന്ദിയാല് തടവിലാക്കപ്പെട്ട തന്റെ പിതാവിനെ മോചിപ്പിക്കാനാണ് താന് വന്നതെന്ന് അഷ്ടാവക്രന് അറിയിച്ചു. പിതാവിനെ തടവിലാക്കുകയല്ലായിരുന്നു വരുണലോകത്ത് യജ്ഞത്തിനായി അയച്ചതാണെന്ന് അറിയിച്ച വന്ദി അഷ്ടാവക്രന്റെ പിതാവ് അടക്കം എല്ലാ മുനിമാരേയും ഉടന് തിരികെ എത്തിച്ചു.
