ഇന്ന് ബസവ ജയന്തി. ഈ ദിനം കേവലമൊരു സാംസ്കാരിക അനുസ്മരണമെന്നതിലുപരി നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിനുള്ള ധാര്മ്മിക ഓര്മ്മപ്പെടുത്തലായാണ് ഉയര്ന്നു വരുന്നത്. അസമത്വം, അസഹിഷ്ണുത, തൊഴിലിനോടുള്ള ബഹുമാനം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയ്ക്കായി ഇന്നും പോരാടുന്ന സമൂഹത്തിന് ബസവണ്ണയുടെ ചിന്തകള് അതിശയകരമാംവിധം പ്രസക്തമാണ്.
കര്ണാടകയുടെ മണ്ണില് അദ്ദേഹം വിത്തുപാകിയ വിപ്ലവത്തിന് എട്ടു നൂറ്റാണ്ടുകള് കഴിഞ്ഞിട്ടും, ‘ജഗജ്യോതി’ ബസവണ്ണയുടെ ശബ്ദം ഇന്നും പുതുമയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. 12-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തത്ത്വചിന്തകനും കവിയും സാമൂഹിക പരിഷ്കര്ത്താവുമായ അദ്ദേഹം സമത്വം, തൊഴില് നൈതികത, സംവാദം, നീതി എന്നിവയിലധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമൂഹത്തെ സ്വപ്നം കണ്ടു. ആ മൂല്യങ്ങള് തന്നെയാണ് ഇന്ന് ആധുനിക ഭാരതത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ ആഗ്രഹങ്ങളെയും നിര്വചിക്കുന്നത്.
ജാതിവിവേചനം, സാമൂഹിക ബഹിഷ്കരണം, തൊഴിലില്ലായ്മ, ഭരണനൈതികത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങള് രാജ്യം ചര്ച്ച ചെയ്യുന്ന ഈ ഘട്ടത്തില്, ബസവണ്ണയുടെ വചനങ്ങള് വെറും ചരിത്രമല്ല; മറിച്ച് വര്ത്തമാനകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായ വ്യാഖ്യാനമാണ്.
ആധുനിക യുഗത്തിനായുള്ള പരിഷ്കര്ത്താവ്
ബസവണ്ണയുടെ സന്ദേശം അധികാരശ്രേണികളെയും ആചാരപരമായ മേല്ക്കോയ്മകളെയും നേരിട്ട് വെല്ലുവിളിച്ചു. ജന്മമല്ല, മറിച്ച് ഒരാളുടെ പെരുമാറ്റവും സമൂഹത്തോടുള്ള സംഭാവനയുമാണ് മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം നിര്ണ്ണയിക്കുന്നത് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം ഇന്നും ഏറെ പ്രസക്തമാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലാതീതമായ തത്വവാക്യം ”കായകവേ കൈലാസം” (അധ്വാനമാണ് സ്വര്ഗ്ഗം) 2026ലെ സാമൂഹിക യാഥാര്ത്ഥ്യങ്ങളോട് നേരിട്ട് സംവദിക്കുന്നു. സ്റ്റാര്ട്ടപ്പ് സ്വപ്നങ്ങള്, ഗിഗ് ഇക്കണോമി, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികള്, തൊഴില് അന്തസ്സിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗോള സംവാദങ്ങള് എന്നിവയാല് രൂപപ്പെട്ട ഇന്നത്തെ ലോകത്ത്, എല്ലാ സത്യസന്ധമായ ജോലികള്ക്കും ബഹുമാനം നല്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ബസവണ്ണ വീണ്ടും ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നു. അത് സോഫ്റ്റ്വെയര് എഞ്ചിനീയറായാലും കര്ഷകനായാലും ഡെലിവറി തൊഴിലാളിയായാലും അധ്വാനത്തിന്റെ അന്തസ്സ് സാമൂഹിക നീതിയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരിക്കണം.
അനുഭവ മണ്ഡപം: ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആദ്യ മാതൃക ഭരണഘടനാ ജനാധിപത്യം രൂപപ്പെടുന്നതിനും നൂറ്റാണ്ടുകള്ക്ക് മുമ്പ് ബസവണ്ണ ‘അനുഭവ മണ്ഡപം’ സ്ഥാപിച്ചു. ചിന്തകര്ക്കും സ്ത്രീകള്ക്കും തൊഴിലാളികള്ക്കും ആത്മീയ അന്വേഷകര്ക്കും ഒരുപോലെ സംവദിക്കാന് സാധിക്കുന്ന ഒരു വേദിയായിരുന്നു അത്. സ്വതന്ത്രമായ സംവാദം, പങ്കാളിത്ത ജനാധിപത്യം, ഉള്ക്കൊള്ളല് മനോഭാവം എന്നീ ആധുനിക ആശയങ്ങളുമായി ഈ ദര്ശനം ആഴത്തില് പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. പ്രത്യയശാസ്ത്ര ധ്രുവീകരണവും സംവാദത്തിനുള്ള ഇടങ്ങള് ചുരുങ്ങുന്നതുമായ ഈ കാലഘട്ടത്തില്, സംഭാഷണമാണ് പുരോഗതിയുടെ അടിത്തറയെന്ന ബസവണ്ണയുടെ മാതൃക ഏറെ പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വര്ത്തമാനകാല സമൂഹത്തിനുള്ള പാഠം
സാങ്കേതിക വളര്ച്ചയും സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയും പുതിയ അവസരങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴും നഗര-ഗ്രാമ, സമ്പന്ന-ദരിദ്ര വിഭജനങ്ങള് വര്ദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഒരു പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് 2026-ലെ ബസവ ജയന്തി എത്തുന്നത്. ഇവിടെ ബസവണ്ണയുടെ ചിന്തകള് ഒരു ധാര്മ്മിക ദിശാസൂചികയായി മാറുന്നു:
സമത്വം: പുറന്തള്ളലിനു പകരം എല്ലാവരെയും ഉള്ക്കൊള്ളുക.
സേവനം: പദവികളേക്കാള് ഉപരിയായി സേവനത്തിന് പ്രാധാന്യം നല്കുക.
ധാര്മ്മികത: ശൂന്യമായ പ്രതീകാത്മകതയ്ക്ക് മുകളില് മൂല്യങ്ങള് പ്രതിഷ്ഠിക്കുക.
സംവാദം: വിഭജനത്തിനു പകരം ആശയവിനിമയം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
സ്ത്രീകള്ക്ക് ആത്മീയ-സാമൂഹിക ജീവിതത്തില് തുല്യ പങ്കാളിത്തം വേണമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം ലിംഗനീതി പ്രധാന ചര്ച്ചയാകുന്ന ഈ കാലത്തും പ്രസക്തമാണ്.
ബസവണ്ണയ്ക്കുള്ള യഥാര്ത്ഥ ആദരാഞ്ജലി ഘോഷയാത്രകളിലോ പ്രസംഗങ്ങളിലോ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ച മൂല്യങ്ങള് നാം എത്രത്തോളം പ്രാവര്ത്തികമാക്കുന്നു എന്നതിലാണ് അതിന്റെ സത്ത ഇരിക്കുന്നത്. അനുകമ്പയോടെയുള്ള നീതിയും, യുക്തിയോടെയുള്ള വിശ്വാസവും, സമത്വത്തോടെയുള്ള പുരോഗതിയുമാണ് ബസവണ്ണയെ എന്നും ആധുനികനായി നിലനിര്ത്തുന്നത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് എത്ര ഉച്ചത്തില് വിളിക്കുന്നു എന്നതിലല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദര്ശങ്ങളില് എത്രത്തോളം സത്യസന്ധമായി നാം ജീവിക്കുന്നു എന്നതിലാണ് കാര്യം. അതുതന്നെയാണ് ബസവണ്ണയെ ഇന്നും നാളെയും പ്രസക്തനാക്കുന്ന ശാശ്വത ശക്തി.
ജന്മഭൂമി ഓണ്ലൈന്