ലോകത്തെ സര്വനാശത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കാന് ഭഗവാന് ശ്രീപരമേശ്വരന് കാളകൂടം പാനം ചെയ്തു. അത് താഴോട്ടിറങ്ങിയാല് പതിയുടെ ജീവന് അപായത്തിലാകുമെന്ന ഭയത്താല് പാര്വതീദേവി ഭഗവാന്റെ കണ്ഠത്തില് മുറുകെ പിടിച്ചു. പുറത്തോട്ടുവമിച്ചാല് സര്വനാശമെന്ന ഭയത്തോടെ മഹാവിഷ്ണു, മഹാദേവന്റെ വായ് പൊത്തിപ്പിടിച്ചെന്നും സങ്കല്പം. മഹാദേവന് നീലക്ണഠനായിത്തീര്ന്ന ഈ കഥ പാലാഴി മഥനത്തിന്റെ അനുബന്ധമാണ്. മഹാശിവരാത്രിയുടെ ഐതിഹ്യവും ഇതു തന്നെ. ഉണ്ണാതെ, ഉറങ്ങാതെ ഭര്ത്താവിന്റെ ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യത്തിനായി പാര്വതി അനുഷ്ഠിച്ച വ്രതമാണ് ശിവപ്രീതികരമായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളില് അതിശ്രേഷ്ഠമായ ശിവരാത്രി വ്രതം.
ശിവരാത്രിക്ക് തലേന്നാള് അരിയാഹാരം ഉപേക്ഷിച്ച് വ്രതമെടുക്കണം. പിറ്റേന്ന് പൂര്ണ ഉപവാസമാണ് അനുശാസിക്കുന്നത്. മറ്റേതു വ്രതത്തിനുമെന്നപോലെ ശിവരാത്രി നാളില് വെളുപ്പിനുണര്ന്ന് സ്നാനാദി കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യണം. അതു കഴിഞ്ഞ് പഞ്ചാക്ഷരി (ഓം നമഃ ശിവായ) ജപിച്ച് ഭസ്മം ധരിക്കണം. തുടര്ന്ന് ശിവക്ഷേത്ര ദര്ശനം നടത്തണം. ഉറക്കമിളച്ച് ശിവനെ ഭജിക്കുന്നതും അന്നദാനവുമെല്ലാം ശിവരാത്രി അനുഷ്ഠാനങ്ങളില് പ്രധാനമാണ്. ആകാവുന്നത്രയും പഞ്ചാക്ഷരി ഉരുവിടുക. പഞ്ചാക്ഷരിയുടെ ഫലസിദ്ധി അത്രമേല് അത്ഭുതാവഹമാണ്. ശിവരാത്രിയുടെ പിറ്റേന്നാള് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പുണ്യാഹം സേവിച്ച് വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കാം.
ശിവരാത്രിയില് ശിവനു പ്രിയങ്കരങ്ങളായ വഴിപാടുകള് നടത്തുന്നത് ഉത്തമമാണ്. അവയ്ക്ക് ഫലസിദ്ധി ഏറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. കൂവളത്തില കൊണ്ടുള്ള വഴിപാടുകള് ശിവപ്രീതിയ്ക്ക് ഏറ്റവും നല്ലതത്രേ. ശിവരാത്രി നാളിലും തലേന്ന് പ്രദോഷത്തിനും കൂവളത്തില പറിക്കരുത് . അവ നേരത്തേ തന്നെ പറിച്ച് സൂക്ഷിച്ചു വയ്ക്കുക. വാടിയാലും കൂവളത്തില ഭഗവാന് സമര്പ്പിക്കുന്നതില് തെറ്റില്ലെന്നാണ് വിശ്വാസം. ജലധാരയും ഭഗവാന് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട വഴിപാടാണ്.
ജാതകപ്രകാരമുള്ള ദോഷങ്ങളുണ്ടെങ്കില് അവയ്ക്ക് അനുസൃതമായി മൃത്യുഞ്ജയ പുഷ്പാഞ്ജലി, സ്വയംവര പുഷ്പാഞ്ജലിദാമ്പത്യദോഷങ്ങള് മാറാന് ഉമാമഹേശ്വരപൂജ അല്ലെങ്കില് ഐകമത്യസൂക്താര്ച്ചന എന്നിവയും നടത്താം.
ശിവരാത്രിനാളിലെ വ്രതാനുഷ്ഠനങ്ങള് സ്ത്രീ പക്ഷമെന്ന് വിവക്ഷിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും അന്ന് ശിവക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പുരുഷന്മാര് ശയനപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്ന പതിവുണ്ട്. ശിവരാത്രി ദിനത്തില് പിതൃക്കള്ക്കായി ബലിതര്പ്പണം നടത്തുന്നതും ഉത്തമമാണ്.
