ആവലിയായി ദീപങ്ങളൊരുക്കി, പടക്കം പൊട്ടിച്ച് ആഘോഷിക്കുന്ന ദീപാവലിയില് നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വനവാസി സമൂഹമായ വാര്ലികളുടെ ദീപാവലി.
കാടാണ് അവരുടെ ഉപജീവന സ്രോതസ്സില് പ്രധാനം. കാടിനുള്ള ആദരവും ഉപകാര സ്മരണയുമാണ് അവരുടെ ദീപാവലി. മണ്സൂണില് നട്ടു വളര്ത്തിയ അഞ്ചു വിളകളുടെ വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവമെന്നും പറയാം. നെല്ല്, വെള്ളരി, ജാതിക്ക, വന്പയര്, ഞാവലിനു സമാനമായ കറോണ്ടെപഴം എന്നിവ വിളവെടുത്ത് വിഭവങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നതാണ് ആഘോഷങ്ങളില് മുഖ്യം. അവയെല്ലാം വിളയുന്ന മരങ്ങളോടും ചെടികളോടും അതിലെ
പൂക്കളോടും പഴങ്ങളോടുമൊക്കെ പ്രാര്ത്ഥിച്ചശേഷമാണ് ഭക്ഷിക്കുക. അവയിലുണ്ടാകുന്ന പൂക്കള് തലയിലണിഞ്ഞാണ് ദീപാവലി പ്രാര്ത്ഥന നടത്തുക. ചെരാതുകളും തെളിയിക്കാറുണ്ട്. വിളവെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞാല് അത് മറ്റുള്ളവര്ക്ക് സമ്മാനിക്കാറുമുണ്ട്. വാര്ലി വിഭാഗക്കമാര് മാത്രമല്ല, കൊത്ന, കത്ക്കാരി, കോലി വിഭാഗങ്ങളും ഇതിനു സമാനമായി ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുന്നു.
മഹാരാഷ്ട്ര, ജാര്ഖണ്ഡ്, തെലങ്കാന സംസ്ഥാനങ്ങളലെ വനവാസികള് പ്രത്യേകിച്ചും ഗോണ്ട് വിഭാഗക്കാര് ഉപജീവനത്തന് ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു വൃക്ഷമുണ്ട്. മഹുവ എന്നാണത് അറിയപ്പെടുന്നത്. മഹുവ യുടെ പൂക്കള്ക്ക് വിപണി മൂല്യം ഏറെയാണ്. അത് സംസ്ക്കരിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന പാനീയവും പ്രസിദ്ധമാണ്.
മഹുവാ മരങ്ങളെ ആദരിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ഗോണ്ടുകളുടെ ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുടെ കാതല്. ദീപാവലി നാളില് വെളുപ്പിന് വീടുകളില് നിന്ന് കാരണവന്മാര് കൂട്ടമായി കാട്ടിലെത്തി മഹുവയെ വണങ്ങി പ്രാര്ത്ഥിക്കും. മരച്ചുവട്ടില് മധുര പലഹാരങ്ങളും നേദിക്കും.
