യുദ്ധനീതിയനുസരിച്ച് രണ്ടുപോര്മുഖം സൃഷ്ടിച്ച് ഔറംഗസേബിനെ അമര്ച്ച ചെയ്യുന്നതാണ് നേട്ടം. താങ്കള് എന്നോടൊപ്പം നിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്താല് താങ്കളുടെ പരാക്രമത്തിന്റെ ശ്രേയസ്സ് അഥവാ ഖ്യാതി എനിക്കാണ് കിട്ടുക. അങ്ങനെയാവരുത്. താങ്കള് സ്വതന്ത്രരാജാവായി നിലനില്ക്കണമെന്നാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം. താങ്കളുടെ വിജയത്തിന്റെ ആരവം ഏറെ വൈകാതെ എന്റെ ചെവിയില് എത്തുമാറാകട്ടെ.
ശിവാജിയുടെ ഓരോ വാക്കും വിദ്യുത് പ്രവാഹം പോലെ ഛത്രസാലിന്റെ നാഡിഞരമ്പുകളില് സ്പൂര്ത്തി ഉണര്ത്തി. ബുന്ദേല്ഖണ്ഡിനെ സ്വതന്ത്രമാക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഭീഷ്മ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. ശിവാജിയുടെ അനുഗ്രഹം വാങ്ങി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുമതിയോടെ ഛത്രസാല് ബുന്ദേല്ഖണ്ഡിലേക്ക് തിരിച്ചുപോയി.
ഏറെ വൈകാതെ ഛത്രസാല് ശിവാജിയുടെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് അതുലനീയമായ പരാക്രമത്തിലൂടെ ബുന്ദേല്ഖണ്ഡിനെ സ്വതന്ത്രമാക്കി. ഛത്രസാലിനെപ്പറ്റി ഭൂഷണ കവി പറഞ്ഞു-യമുന മുതല് നര്മദ വരെയും, ചമ്പല് മുതല് ടാസ്വരേയും ഛത്രസാലിന്റെ അപ്രതീക്ഷിതമായ തേജസ്സ് വ്യാപ്തമായിരുന്നു. ഛത്രസാല് വൃദ്ധനായപ്പോള് മഹമ്മദ് ബങ്കാശാഹ ബുന്ദേല് ഖണ്ഡിനെ ആക്രമിച്ചു. ഛത്രസാല് പേശ്വ ബാലാജി ബാജിറാവു ബല്ലാഡിന്റെ സഹായം തേടി. ബാജിറാവു മഹമ്മദ് ബങ്കശാഹയെ അടിച്ചമര്ത്തി ബുന്ദേല് ഖണ്ഡിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം നിലനിര്ത്തി.
തന്റെ മഹത്വാകാംക്ഷയുള്ള എല്ലാവരും ഛത്രസാലിനെപ്പോലെ പരാക്രമിയായ ഒരു ഹിന്ദു രാജാവിനെ കിട്ടിയാല്, തന്റെ സേനയിലെ ഒരു സര്ദാറാക്കി വെക്കുകയേയുള്ളൂ. എന്നാല് വിശാലമായ രാഷ്ട്രദൃഷ്ടിയുള്ള ശിവാജി ഛത്രസാലിന് ഉത്കൃഷ്ടമായ പ്രേരണ കൊടുത്ത് അയയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. അക്കാലത്ത് ശിവാജിയുടെ അധീനതയിലുണ്ടായിരുന്ന രാജ്യം വളരെ ചെറുതായിരുന്നു. എന്നാല് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി മുഴുവന് ഹിന്ദുസ്ഥാനവും വ്യാപിച്ചു നില്ക്കുന്നതായിരുന്നു.
സ്വരാജ്യത്തിന്റെ സൈനികര് ഓരോന്നായി കോട്ടകള് നിരന്തരം പിടിച്ചെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കയായിരുന്നു. എന്നാല് ജഞ്ജീര്കോട്ടയെ അനക്കാന് സാധിച്ചിട്ടില്ല. പതിനഞ്ച് ദിവസങ്ങളായി മറാഠാ നായകന്മാര് ജഞ്ജീരകോട്ട പിടിക്കാന് പ്രയത്നിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കയായിരുന്നു. മുന്പൊരിക്കല് ആക്രമണം നടത്തി ജഞ്ജീരയ്ക്കു ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളും ഏഴ് കോട്ടകളും പിടിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. വായയില് കൊണ്ടുപോയ ചോറുരുള ചുണ്ടിന്റെ അടുത്ത് വെച്ച് നിലംപതിച്ചതുപോലെ അവസാന നിമിഷം ജഞ്ജീരകോട്ട പിടിവിട്ടുപോയി. ഇപ്പോള് സ്വയം ശിവാജി പുറപ്പെട്ടിരിക്കയാണ്. രാജഗഡില്നിന്നും പുറപ്പെട്ട് ആറ് മൈല് അകലെ സൈനിക ശിബിരം സ്ഥാപിച്ചു. എന്നാല് അവിടുന്ന് നാല്പ്പത് മൈല് അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ദണ്ഡരാജപുരം കോട്ടയില് രാത്രിയില് ജഞ്ജീരലെ സിദ്ദി കാസീം ഒളിച്ചുകടന്നു. കോട്ടയില് ഹോളി ഉത്സവം ആഘോഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മറാഠാ സൈനികര് യാദൃച്ഛികമായി വന്ന കരാള ശത്രുക്കളെ കണ്ടു പരിഭ്രമിച്ചു.
