പാര്വതീപരമേശ്വരന്മാരുടെ വിവാഹവും വിരുന്നുസത്ക്കാരങ്ങളും രാജസ്ഥാനി വനിതകള്ക്ക് ഇപ്പോഴും ആഘോഷമാണ്. അതാണ് നെടുമംഗല്യത്തിനും മംഗല്യഭാഗ്യത്തിനുമുള്ള ഗംഗൗര് (ഗൗരിത്രിതീയ) പൂജയും ആഘോഷവും. വിനായക ചതുര്ഥിക്ക് ഒരുനാള് മുമ്പുള്ള ചടങ്ങുകള്. കേരളമൊഴികെയുള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യന് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗൗരി ഗണേശഹബ്ബ പോലെ, വിനായക ചതുര്ഥിക്ക് ഒരുനാള്മുമ്പെത്തുന്ന ആഘോഷം.
ശിവഭഗവാനെ ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന ‘ഗണ’, ഗൗരി (പാര്വതീദേവി) യെന്നതിലെ ഗൗര് എന്നീ പദങ്ങളുടെ സങ്കലനമാണ് ഗൗരിഗൗര്. വിവാഹശേഷം ആദ്യമായി പാര്വതി സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് വിരുന്നു പാര്ക്കാനെത്തുന്നു. ഒരുമാസം കഴിഞ്ഞ് ഭാര്യയെ തിരികെ കൊണ്ടുപോകാനായി പരമേശ്വരനെത്തുന്നു. അതിന്റെ ഓര്മപുതുക്കലാകുന്നു ഗംഗൗര്.
ഹോളിയോടെ തുടങ്ങും ഗംഗൗറിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങള്. ഹോളികാദഹനത്തിന്റെ ചാരം മണ്ണു ചേര്ത്ത് കുഴച്ച് സ്ത്രീകള് അതില് ഗോതമ്പും ബാര്ലിയും വിതയ്ക്കും. ഗംഗൗര് നാള് വരെ നട്ടുനനച്ച് വളര്ത്തും. വിവാഹപ്രായമെത്തിയ പെണ്കുട്ടികള്, ഹോളി കഴിഞ്ഞ് ഏഴാം നാള് ദ്വാരമുള്ള മണ്പാത്രങ്ങളില് (ഘട്ലിയ) ചെരാതു തെളിയിച്ച് ചുറ്റുവട്ടുത്തുള്ള വീടുകളില് കയറിയിറങ്ങും. കൈനിറയെ സമ്മാനങ്ങളുമായാണ് മടക്കം. ഗംഗൗര് ഗീതം പാടിയാണ് ഊരുചുറ്റല്.
18 നാള് നീളുന്ന ആഘോഷങ്ങള്ക്കൊടുവില് പത്നീ സമേതനായി മഹാദേവന് എഴുന്നള്ളുന്നതോടെ ആഘോഷങ്ങള്ക്ക് പരിസമാപ്തി. ഒട്ടകങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളുമുള്പ്പെടുന്ന വര്ണാഭമായ ഘോഷയാത്രയെ സ്വീകരിക്കാന് അലങ്കരിച്ച പാര്വതീ വിഗ്രഹങ്ങള് തലയിലേന്തി സ്ത്രീകള് കാത്തു നില്പ്പുണ്ടാകും. വസ്ത്രങ്ങളിലും അലങ്കാരത്തിനുള്ള തോരണങ്ങളിലുമെല്ലാം ചുവപ്പു നിറത്തിന്റെ ആധിക്യം കാണാം. ദേവിക്കു പ്രിയപ്പെട്ട നിറമത്രേ അത്.
