ഭാരതം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളുടെ ദേശമാണ്.സംസ്കൃതം തദ് വാഹിനിയും. വേദമൂലങ്ങളായ വേദാംഗഉപവേദ ദര്ശന പുരാണ ഇതിഹാസ ശാസ്ത്രങ്ങളാല് സമ്പുഷ്ടമായ ഭാരതീയ പാരമ്പര്യം മറ്റൊരു സംസ്കാരത്തിനും അവകാശപ്പെടാനില്ലാത്തത്ര വിപുലവും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്.
ഭാരതീയ വിജ്ഞാനധാരകളില് തന്നെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് ഭാരതീയ വാസ്തുവിദ്യ. ഋഗ്വേദാദികളുടെ സംഹിതാപാഠങ്ങളിലും ആരണ്യകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനില്ക്കുന്ന വാസ്തു പാരമ്പര്യത്തിന്റ പ്രഥമ പ്രാമാണം അഥര്വ വേദ ഉപവേദമായ സ്ഥാപത്യവേദം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തുടര്ന്ന് വാസ്തുസൂത്ര ഉപനിഷത്തിലൂടെയും പുരാണേതിഹാസങ്ങളിലൂടെയും പുരോഗതി പ്രാപിച്ച ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പരമ്പര പില്ക്കാല മഹാ മനീഷികളായ ആചാര്യന്മാരാല് സ്വതന്ത്ര പ്രമാണ ഗ്രന്ഥ രചനയിലൂടെ സാര്ഥകമാക്കി. വിശ്വകര്മന്, മയന് തുടങ്ങിയ ആചാര്യകൃതങ്ങളായ ഗ്രന്ഥങ്ങള്ക്ക് പില്ക്കാലത്തു ഒരുപാട് മഹാമനീഷികള് ശാസ്ത്ര പാരമ്പര്യത്തിന്റ പിന്തുടര്ച്ചാവകാശികളായി.
ഭാരതീയ പാരമ്പര്യം അനുസരിച്ച് വാസ്തുവിദ്യ നിര്ജീവ പദാര്ത്ഥങ്ങളുടെ കേവല പുനഃക്രമീകരണം അല്ല മറിച്ച് പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിയുടെ കാരണമായ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ താളാത്മകമായ സമന്വയമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വാസ്തുവിദ്യാ പ്രമാണങ്ങള് ഭൗമവും അഭൗമവും ആയ തലങ്ങളെ ഉള്ക്കൊള്ളുന്നതുമാണ് . പ്രകൃതിക്കു അനുസരിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഈ സമന്വയം ജീവബ്രഹ്മ ഐക്യത്തിന് നിദാനവുമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. വസിക്കുക എന്നര്ത്ഥമുള്ള ‘വസ്’ എന്ന സംസ്കൃതധാതുവില് നിന്നാണ് വാസ്തു എന്ന പദത്തിന്റെ നിഷ്പത്തി. അതിന്പ്രകാരം ഈ പ്രപഞ്ചത്തില് കാണുന്ന എല്ലാ ചരാചരങ്ങളും വാസ്തുവാണ്. ശില്പ ശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥ രചയിതാവായ ശ്രീകുമാരാചാര്യന്റെ അഭിപ്രായത്തില് സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായി ഈ ഭുവനത്രയത്തില് എന്തൊക്കെയുണ്ടോ അതെല്ലാം വാസ്തുവാകുന്നു. മയാചാര്യനാകട്ടെ ദേവന്മാരും മനുഷ്യന്മാരും എവിടെ വസിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം വാസ്തുവെന്ന് ലക്ഷണം ചെയ്തു. (മയമതം 1/1) തദര്ത്ഥത്തില് പ്രകൃതിയും പ്രകൃതിക്കനുസൃതമായ യാതൊരു നിര്മിതിയും വാസ്തു വിദ്യാ വിഷയം തന്നെ. പഞ്ചഭൂതാത്മകമായ പ്രകൃതിയെ മനസ്സിനും കാലത്തിനും ദിക്കിനുമനുസരിച്ചു ശില്പ്പികള് ആവിഷ്കരിക്കുമ്പോള് അത് കാലാനുവര്ത്തിയായ നിര്മ്മിതിയാകുന്നു. ഇത് തന്നെയത്രെ ശാസ്ത്രസാംഗത്യവും.
