ശ്രദ്ധ ഉദയം ചെയ്യുന്നതുവരെ ഒരുവനു ബുദ്ധിയെ അഹങ്കാരത്തില്നിന്ന് വേര്പെടുത്തുക സാദ്ധ്യമല്ല. ബോധം അഹങ്കാരത്തില് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുമ്പോള് ജ്ഞാനപഥത്തില് സഞ്ചരിക്കുവാനും സാദ്ധ്യമല്ല. തത്വചിന്താപരമായ അനേ്വഷണത്തിനുപോലും അയാള് അര്ഹനാവുകയില്ല.
അഹങ്കാരം വീക്ഷണത്തെ കലുഷിതമാക്കുന്നു. അഹങ്കാരമാണു ഏറ്റവും കനത്ത കളങ്കം. അഹങ്കാരത്താല് കലുഷിതമാകുമ്പോള് ബുദ്ധി അവിവേകത്തില് മുഴുകും. വ്യക്തത നശിക്കും. ആ അവസ്ഥയില് ബുദ്ധിക്ക് ആത്മവിചാരം ചെയ്യാനോ ജ്ഞാനനിഷ്ഠയില് പ്രതിഷ്ഠിതമാകാനോ സാദ്ധ്യമല്ല. ബുദ്ധിയോഗമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത് ആത്മവിചാരവും അഹന്തയറ്റ് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട നിശിത ബുദ്ധിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്ന ജ്ഞാനിഷ്ഠയുമാണ്.
എന്തെന്നാല് അഹങ്കാര സ്പര്ശനമില്ലാത്ത ബുദ്ധിയാണ് ശ്രദ്ധയില് അനുഗൃഹീതമായ ബുദ്ധി.
ശ്രദ്ധ ബുദ്ധിയുടെ ഒരു ഗുണമല്ല. ബുദ്ധിയില് രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തി വിശേഷവുമല്ല. ശ്രദ്ധ ബുദ്ധിക്കതീതമായ ഒരു ആദ്ധ്യാത്മികശക്തിയാണ്. പക്ഷേ ശ്രദ്ധയ്ക്ക് പ്രകടമാകാന് ഒരു ഉപാധി അനിവാര്യമാണ്. ആ ഉപാധിയാണ് ബുദ്ധി.
ഗുരുഭക്തിയുള്ളവരില് മാത്രമേ ശ്രദ്ധ ഉദിക്കുകയുള്ളൂ. എന്തെന്നാല് ഗുരുവിന്റെ അതീന്ദ്രിയ സ്പര്ശം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് ശ്രദ്ധ പ്രഫുല്ലമാകുന്നത്. ഈ നിഗൂഢ സ്പര്ശലബ്ധിക്ക് ഗുരുഭക്തി എത്രയും അനുപേക്ഷണീയമാണ്. ഗുരുകൃപയ്ക്ക് സ്വയം പാത്രമായിതീരുകയും വേണം. ആത്മാവിനെ അറിയാന് ബുദ്ധിക്ക് കഴിവില്ല. എന്നാല് പൂര്ണമായി വികാസം പ്രാപിച്ച ശ്രദ്ധയാല് അനുഗൃഹീതരായവര്ക്ക് ജ്ഞാനോദയം എളുപ്പമാണ്. ശ്രുതി പ്രോക്തമാണിത്.
ശ്രദ്ധ ഉദിക്കുമ്പോള് നിങ്ങള്ക്ക് ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയുടെ നിലവാരത്തില് പ്രവര്ത്തിക്കാന് കഴിയും. അപ്പോള് നിങ്ങള്ക്ക് അഹന്തയില്നിന്നും വൈകാരിക വൃത്തികളില്നിന്നും സ്വയം വിഭക്തമാകാന് കഴിയും. അഹങ്കാരത്തിലും വൈകാരികവൃത്തികളിലും കുടുങ്ങാതെ ശുദ്ധ ബുദ്ധിയുടെ നിലവാരത്തില് ആര്ക്കാണോ കര്മ്മം ചെയ്യാന് സാധിക്കുന്നത് അയാളാണു യഥാര്ത്ഥ ബുദ്ധിമാന്.
മോഹങ്ങളുടെ അടിമ മനസിന്റേ വികാരങ്ങള്ക്ക് അധീനന് പ്രകൃതിയുടെ വശ്യതയെ ചെറുത്തുനില്ക്കാന് കഴിവില്ലാത്തവന് എന്നിവര് സകല വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ഹൃദിസ്ഥമാക്കിയവരാണെങ്കില്കൂടിയും ബുദ്ധിമാന്മാരല്ല. വിശുദ്ധിയും ശ്രദ്ധയും കൂടാതെയുള്ള പാണ്ഡിത്യം മൂല്യമില്ലാത്തതാണ്.
